การเรียนรู้ฐานชุมชนเชิงพื้นที่ด้วยหมากเม่าและโคขุนโพนยางคำร่วมกับโครงงานดิจิทัลเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะนวัตกรดิจิทัลของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ฐานชุมชนเชิงพื้นที่ด้วยภูมิปัญญาหมากเม่าและโคขุนโพนยางคำร่วมกับโครงงานดิจิทัลสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะนวัตกรดิจิทัล และศึกษาปัจจัยสนับสนุนและอุปสรรคในการจัดกิจกรรม โดยดำเนินการจัดกิจกรรมเป็นระยะเวลา 6 สัปดาห์ รวม 12 ชั่วโมง ผ่านการบูรณาการการเรียนรู้ฐานชุมชนเชิงพื้นที่ (Place-Based Learning) การเรียนรู้แบบโครงงาน (Project-Based Learning) และกระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) ร่วมกับเทคโนโลยีดิจิทัล กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย จำนวน 30 คน คัดเลือกแบบเจาะจง ผลการวิจัยพบว่า กิจกรรมที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมกับบริบทของผู้เรียนและชุมชน สามารถบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านพืชพื้นเมืองและปศุสัตว์พื้นถิ่นเข้ากับการพัฒนานวัตกรรมดิจิทัลที่ตอบโจทย์ปัญหาจริงของชุมชนได้อย่างเป็นระบบ ส่งผลให้นักเรียนมีพัฒนาการด้านสมรรถนะนวัตกรดิจิทัลทั้ง 5 ด้านเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) โดยคะแนนรวมสมรรถนะเพิ่มขึ้นจาก 2.43 เป็น 4.24 (จากคะแนนเต็ม 5) มีขนาดอิทธิพลในระดับสูงมาก (Cohen's d = 3.49) ด้านที่มีพัฒนาการสูงสุด ได้แก่ จิตสำนึกรับผิดชอบต่อชุมชนและสังคม (d = 3.21) การทำงานร่วมกันและการสื่อสาร (d = 3.04) และการคิดเชิงออกแบบ (d = 2.89) ตามลำดับ ปัจจัยสนับสนุนสำคัญ ได้แก่ ความร่วมมือของชุมชน ความเหมาะสมของภูมิปัญญาท้องถิ่น และการสนับสนุนจากโรงเรียน ขณะที่อุปสรรคที่พบคือข้อจำกัดด้านเวลาและโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยี ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่าการเรียนรู้ฐานชุมชนเชิงพื้นที่ร่วมกับโครงงานดิจิทัลเป็นแนวทางที่มีศักยภาพในการพัฒนาสมรรถนะนวัตกรดิจิทัลของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายอย่างมีประสิทธิผล