แพทย์แผนไทยกับการพัฒนาสังคมร่วมสมัย: นวัตกรรมสุขภาวะสู่ความยั่งยืนของชุมชน

แพทย์แผนไทยกับการพัฒนาสังคมร่วมสมัย: นวัตกรรมสุขภาวะสู่ความยั่งยืนของชุมชน

ผู้แต่ง

  • ธนวิชญ์ กิจเดช มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์เชียงราย
  • กมลชนก ม่วงเมืองแสน มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์เชียงราย
  • พระสมชัย มงคลมุทิตา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์เชียงราย
  • ปรีชา วงศ์ทิพย์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์เชียงราย
  • กรชนก สนิทวงค์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์เชียงราย

คำสำคัญ:

แพทย์แผนไทย, สุขภาวะองค์รวม, นวัตกรรมสุขภาพ, พัฒนาสังคมร่วมสมัย

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาบทบาทของการแพทย์แผนไทยในฐานะนวัตกรรมสุขภาวะที่มีศักยภาพต่อการพัฒนาสังคมร่วมสมัย โดยเน้นการบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นกับแนวคิดสุขภาพองค์รวม ซึ่งครอบคลุมมิติทางกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ การแพทย์แผนไทยมีรากฐานจากวิถีชีวิต วัฒนธรรม และประสบการณ์ของชุมชน และมีความสอดคล้องกับแนวคิดการส่งเสริมสุขภาพแบบมีส่วนร่วมที่มุ่งสร้างความเข้มแข็งของชุมชนและการพึ่งพาตนเอง ผลการวิเคราะห์พบว่า การประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยร่วมกับนวัตกรรมสมัยใหม่สามารถช่วยลดปัญหาโรควิถีชีวิต ลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ และส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น การแพทย์แผนไทยจึงมิใช่เพียงมรดกทางวัฒนธรรม แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาสุขภาวะและความยั่งยืนของชุมชนในบริบทสังคมร่วมสมัย

คำสำคัญ: การแพทย์แผนไทย, สุขภาวะองค์รวม, นวัตกรรมสุขภาพ

เอกสารอ้างอิง

กรมอนามัย, สำนักที่ปรึกษา. (2569). สุขภาวะของคน สุขภาวะของเมือง และชุมชน. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://advisor.anamai.moph.go.th/main.php?filename=cities02

โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์. (2546). แนวคิดไทยเรื่องเจ็บไข้ได้ป่วยในภูมิปัญญาชาวบ้านกับการพัฒนาโรงพยาบาลชุมชน. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, บทคัดย่อ.

โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์. (2549). พหุลักษณ์ทางการแพทย์: มุมมองมานุษยวิทยากับความหลากหลายของวัฒนธรรมสุขภาพ. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).

คาปร้า, ฟริตจ๊อฟ. (2550). จุดเปลี่ยนแห่งศตวรรษ เล่ม 1–3: อิทธิพลของความคิดแบบเดส์การ์ตส์–นิวตัน (พิมพ์ครั้งที่ 6) (ประชา หุตานุวัตร, พระไพศาล วิสาโล, สันติสุข โสภณสิริ และรสนา โตสิตระกูล, ผู้แปล). กรุงเทพมหานคร: คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล.

เค็นเน็ธ จี ซิสค์, แปลโดย ธีรเดช อุทัยวิทยารัตน์. (2551). ลัทธินักพรตและการเยียวยาในอินเดียโบราณ: ระบบการแพทย์ในพุทธอาราม. กรุงเทพมหานคร: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข.

จรัล เกรันพงษ์ (2525). ประวัติการแพทย์สมัยกรุงรัตนโกสินทร์. กรุงเทพมหานคร : คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล.

เบญจมาศ สุขศรีเพ็ง (2569). PRECEDE PROCEED MODEL. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา:https://www.gotoknow.org/posts/115416

ประทีป ชุมพล, รศ. (2545). ประวัติศาสตร์การแพทย์แผนไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มติชน.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2550). การแพทย์ยุคใหม่ในพุทธทัศน์ (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพมหานคร : บริษัทสหธรรมิก จำกัด.

พระไพศาล วิสาโล. (2536). องค์รวมแห่งสุขภาพ: ทัศนะใหม่เพื่อดุลยภาพแห่งชีวิตและการบําบัด รักษา. กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิโกมลคีมทอง.

เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ. (2550). ประวัติ วิวัฒนาการ และการประยุกต์ใช้การแพทย์แผนไทย. กรุงเทพมหานคร : ศูนย์พัฒนาตำราการแพทย์แผนไทย มูลนิธิการแพทย์แผนไทยพัฒนา.

มูลนิธิโกมลคีมทอง. (2520). ธัมมานุสติเจตนารมณ์ยามอาพาธของท่านพุทธทาสภิกขุ. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มูลนิธิโกมลคีมทอง.

ราชกิจจานุเบกษา. (2561). ประกาศเรื่อง ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561–2580). เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก.

สุรพจน์ วงษ์ใหญ่. (2552). การปรับสมดุลแบบสุขภาพองค์รวม. กรุงเทพมหานคร : คณะการแพทย์แผนตะวันออก มหาวิทยาลัยรังสิต.

AFFEFE Chuadee. (2569). สุขอนามัย. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://hygienegood.blogspot.com/2014/08/blog-post.html

Phya Anuman Rajadhon. (1986). Popular Buddhism in Siam and Other Essays on Thai Studies. Bangkok: Sathirakoses-Nagapradipa Foundation.

John F. Embree. (1950). Thailand: A Loosely Structured Social System. Yale University Southeast Asia Studies.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

กิจเดช ธ., ม่วงเมืองแสน ก., มงคลมุทิตา พ., วงศ์ทิพย์ ป., & สนิทวงค์ ก. (2026). แพทย์แผนไทยกับการพัฒนาสังคมร่วมสมัย: นวัตกรรมสุขภาวะสู่ความยั่งยืนของชุมชน: แพทย์แผนไทยกับการพัฒนาสังคมร่วมสมัย: นวัตกรรมสุขภาวะสู่ความยั่งยืนของชุมชน. วารสาร นวพุทธศาสตร์, 5(1), 46–56. สืบค้น จาก https://so11.tci-thaijo.org/index.php/jMBS/article/view/3743