ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพออนไลน์ (Online PLC)แนวทางการเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางวิชาชีพของครูใหม่ในโรงเรียนขยายโอกาส: ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพออนไลน์ (Online PLC)แนวทางการเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางวิชาชีพของครูใหม่ในโรงเรียนขยายโอกาส

วีรพงศ์ พิชัยเสนาณรงค์; ณรงค์ราช ปณิธานธิติ

ผู้แต่ง

วีรพงศ์ พิชัยเสนาณรงค์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี
ณรงค์ราช ปณิธานธิติ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด

คำสำคัญ:

ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพออนไลน์, อัตลักษณ์ทางวิชาชีพครู, การพัฒนาวิชาชีพครู

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพออนไลน์ (Online Professional Learning Community: Online PLC) ในฐานะแนวทางการเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางวิชาชีพของครูใหม่ในโรงเรียนขยายโอกาส ซึ่งเป็นบริบทที่ครูต้องปฏิบัติงานภายใต้ข้อจำกัดด้านบุคลากร ทรัพยากร และโอกาสในการพัฒนาวิชาชีพ การสร้างพื้นที่แห่งการเรียนรู้ผ่านระบบออนไลน์จึงเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้ครูใหม่สามารถแลกเปลี่ยนประสบการณ์ สะท้อนผลการปฏิบัติงาน ร่วมกันแก้ไขปัญหาการจัดการเรียนรู้ และพัฒนาสมรรถนะทางวิชาชีพได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่จำกัดด้านเวลาและสถานที่ ผลการสังเคราะห์พบว่า โครงสร้างของชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพออนไลน์ประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ (1) การกำหนดเป้าหมายร่วมในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนและการพัฒนาวิชาชีพครู (2) การสร้างเครือข่ายการเรียนรู้และความร่วมมือระหว่างครู ผู้บริหาร และผู้เชี่ยวชาญ (3) การแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์ผ่านเครื่องมือดิจิทัลและแพลตฟอร์มออนไลน์ (4) การสะท้อนผลการปฏิบัติงานและการใช้ข้อมูลเพื่อพัฒนาการจัดการเรียนรู้ และ (5) การติดตาม ประเมินผล และพัฒนาการเรียนรู้ร่วมกันอย่างต่อเนื่อง องค์ประกอบดังกล่าวส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม การสร้างวัฒนธรรมแห่งการเรียนรู้ในองค์กร และการพัฒนาวิชาชีพอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ Online PLC ยังมีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางวิชาชีพของครูใหม่ โดยช่วยพัฒนาความรู้ ความสามารถ ทักษะการจัดการเรียนรู้ ความมั่นใจในการปฏิบัติงาน ความรับผิดชอบต่อวิชาชีพ คุณธรรมและจริยธรรม ตลอดจนการสร้างความเป็นสมาชิกของวิชาชีพผ่านการเรียนรู้ร่วมกัน ส่งผลให้ครูใหม่สามารถปรับตัวต่อบริบทของโรงเรียนขยายโอกาสได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดความรู้สึกโดดเดี่ยวในการทำงาน และเพิ่มศักยภาพในการจัดการเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อความต้องการของผู้เรียนและชุมชน บทความนี้เสนอว่า การพัฒนาชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพออนไลน์ควรได้รับการส่งเสริมให้เป็นกลไกสำคัญของการพัฒนาครูในยุคดิจิทัล โดยบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัล การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน และการเรียนรู้ร่วมกันอย่างต่อเนื่อง เพื่อเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางวิชาชีพของครูใหม่ ยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษา และสนับสนุนการพัฒนาโรงเรียนขยายโอกาสให้สามารถตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมและการศึกษาในศตวรรษที่ 21 ได้อย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

คุรุสภา. (2565). รายงานสถิติการประกอบวิชาชีพครูและสถิติการลาออกจากวิชาชีพ ปีการศึกษา 2565. สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา.

ชัยยุทธ ปัญญสวัสดิ์สุทธิ์, วิทยา จันทร์ศิลา และ สมบัติ ฤทธิเดช. (2564). สภาพและปัญหาการจัดการศึกษาในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

ทิพย์รัตน์ นพฤทธิ์. (2565). แรงกดดันจากชุมชนและบทบาทที่คาดหวังต่อครูในพื้นที่ชนบท: กรณีศึกษาโรงเรียนขยายโอกาสในภาคอีสาน. วารสารการศึกษาและการพัฒนาสังคม, 18(1), 45–62.

ปาริชาติ สถาปิตานนท์ และ ชนินันท์ พฤกษ์ประมูล. (2564). ประสิทธิผลของชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพออนไลน์สำหรับครูในพื้นที่ชายแดนใต้: บทบาทของผู้อำนวยความสะดวกและความต่อเนื่องของการมีส่วนร่วม. วารสารวิทยาลัยการฝึกหัดครู, 17(2), 112–130.

ปิยะ ศักดิ์เจริญ. (2565). โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและความพร้อมในการเรียนรู้ออนไลน์ของครูในพื้นที่ห่างไกล. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 15(3), 78–95.

พรทิพย์ แข็งขัน. (2564). ระบบครูพี่เลี้ยงในโรงเรียนขยายโอกาส: ความเป็นจริงและความคาดหวังของครูใหม่. วารสารครุศาสตร์, 49(4), 201–218.

วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. มูลนิธิสดศรีสฤษดิ์วงศ์.

ศิริพร ศรีวรกุล และ ทิพย์สุดา คิดเลิศ. (2566). ความโดดเดี่ยวทางวิชาชีพและความต้องการการสนับสนุนของครูใหม่ในโรงเรียนขยายโอกาส: การสำรวจระดับชาติ. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 17(1), 33–51.

สมศักดิ์ ดลประสิทธิ์. (2563). การดำเนินนโยบาย PLC ในโรงเรียนขยายโอกาส: ช่องว่างระหว่างนโยบายและการปฏิบัติ. วารสารนโยบายการศึกษา, 8(2), 55–74.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). แนวทางการดำเนินงานชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC). กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). รายงานสถิติโรงเรียนในสังกัด สพฐ. ประจำปีการศึกษา 2565. กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). รายงานสภาวการณ์การศึกษาไทยในเวทีโลก ปี 2564. กระทรวงศึกษาธิการ.

Beauchamp, C., & Thomas, L. (2009). Understanding teacher identity: An overview of issues in the literature and implications for teacher education. Cambridge Journal of Education, 39(2), 175–189. https://doi.org/10.1080/03057640902902252

Beijaard, D., Meijer, P. C., & Verloop, N. (2004). Reconsidering research on teachers' professional identity. Teaching and Teacher Education, 20(2), 107–128. https://doi.org/10.1016/j.tate.2003.07.001

Bett, H., & Makewa, L. (2020). Can Facebook groups enhance continuing professional development of teachers? Lessons from Kenya. Asia-Pacific Journal of Teacher Education, 48(2), 132–146. https://doi.org/10.1080/1359866X.2018.1542662

Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute. https://doi.org/10.54300/122.311

Day, C., & Gu, Q. (2014). Resilient teachers, resilient schools: Building and sustaining quality in testing times. Routledge.

DuFour, R., DuFour, R., Eaker, R., & Many, T. W. (2016). Learning by doing: A handbook for professional learning communities at work (3rd ed.). Solution Tree Press.

Fantilli, R. D., & McDougall, D. E. (2009). A study of novice teachers: Challenges and supports

in the first years. Teaching and Teacher Education, 25(6), 814–825. https://doi.org/10.1016/j.tate.2009.02.021

Freedman, S. W., & Appleman, D. (2009). “In it for the long haul”: How teacher education can contribute to teacher retention in high-poverty, urban schools. Journal of Teacher Education, 60(3), 323–337. https://doi.org/10.1177/0022487109336181

Hord, S. M. (Ed.). (2004). Learning together, leading together: Changing schools through professional learning communities. Teachers College Press.

Hur, J. W., & Brush, T. A. (2009). Teacher participation in online communities: Why do teachers want to participate in self-generated online communities of K–12 teachers? Journal of Research on Technology in Education, 41(3), 279–303. https://doi.org/10.1080/15391523.2009.10782532

Ingersoll, R. M., & Strong, M. (2011). The impact of induction and mentoring programs for beginning teachers: A critical review of the research. Review of Educational Research, 81(2), 201–233. https://doi.org/10.3102/0034654311403323

Lantz-Andersson, A., Lundin, M., & Selwyn, N. (2018). Twenty years of online teacher communities: A systematic review of formally-organized and informally-developed professional learning groups. Teaching and Teacher Education, 75, 302–315. https://doi.org/10.1016/j.tate.2018.07.007

Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership & Management, 40(1), 5–22. https://doi.org/10.1080/13632434.2019.1596077

Macià, M., & García, I. (2016). Informal online communities and networks as a source of teacher professional development: A review. Teaching and Teacher Education, 55, 291–307. https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.01.021

Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2017). Motivated for teaching? Associations with school goal structure, teacher self-efficacy, job satisfaction and emotional exhaustion. Teaching and Teacher Education, 67, 152–160. https://doi.org/10.1016/j.tate.2017.06.006

Stoll, L., Bolam, R., McMahon, A., Wallace, M., & Thomas, S. (2006). Professional learning communities: A review of the literature. Journal of Educational Change, 7(4), 221–258. https://doi.org/10.1007/s10833-006-0001-8

Timperley, H., Kaser, L., & Halbert, J. (2014). A framework for transforming learning in schools: Innovation and the spiral of inquiry. Centre for Strategic Education.

Trust, T., Krutka, D. G., & Carpenter, J. P. (2016). “Together we are better”: Professional learning networks for teachers. Computers & Education, 102, 15–34. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2016.06.007

Vescio, V., Ross, D., & Adams, A. (2008). A review of research on the impact of professional learning communities on teaching practice and student learning. Teaching and Teacher Education, 24(1), 80–91. https://doi.org/10.1016/j.tate.2007.01.004

Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge University Press.