Buddhist พุทธสุนทรียศาสตร์: ศาสตร์ความงามแห่งพุทธศิลป์ไทย

ผู้แต่ง

  • ธนะกิจ อินยาโส มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี

คำสำคัญ:

สุนทรียศาสตร์, พุทธศิลป์, ศิลปะไทย, ศาสตร์ความงาม

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่ออธิบายแนวคิด พุทธสุนทรียศาสตร์ เป็นศาสตร์แห่งความงามที่แสดงถึงจิตวิญญาณและปัญญาตามหลักพระพุทธศาสนา ผ่านรูปแบบของศิลปกรรมไทยที่งดงาม ลุ่มลึก และเปี่ยมด้วยความหมายทางธรรม ความงามในพุทธศิลป์ไทย ไม่ได้ดูที่ของรูปทรง สีสัน หรือความประณีตเชิงช่าง หากจะต้องดูในเรื่องของความงามทางจิตวิญญาณด้วย โดยเชื่อมกับศิลปะเข้ากับกระบวนการตระหนักรู้ในธรรมะอันซ่อนเร้นอยู่ภายในผลงานด้วย ปัจจุบันศิลปินไทยจำนวนมากได้ถ่ายทอดหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาไว้ในงานจิตรกรรม ประติมากรรม และสถาปัตยกรรม ทำให้พุทธศิลป์แสดงถึงการทำหน้าที่ในการสร้างความซาบซึ้งทางสายตา ให้ผู้ชมเกิดการใคร่ครวญภายใน และนำไปสู่แรงบันดาลใจในการดำเนินชีวิตตามแนวทางแห่งสติและปัญญา ดังนั้น พุทธศิลป์ไทย จะคิดแค่ว่าเป็นเพียงมรดกทางศิลปวัฒนธรรม หากแต่เป็นเสมือนภาษาทางศิลป์ของธรรมะ ที่แสดงถึงจิตใจคนไทยและความศรัทธาที่มีต่อพระพุทธศาสนาอย่างแนบแน่น การสำรวจแนวคิดพุทธสุนทรียศาสตร์ในบริบทของศิลปกรรมไทย วิเคราะห์คุณค่าทางจิตวิญญาณและสุนทรียะที่แฝงอยู่ภายในผลงาน ทำให้เห็นว่าพุทธศิลป์ไทยมีบทบาทสำคัญในการหล่อหลอมจิตใจผู้คนให้เข้าถึงความสงบ ความงาม และปัญญา ท่ามกลางบริบทของสังคมร่วมสมัย

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2544). คู่มือถวายความรู้แด่พระสังฆาธิการในการดูแลรักษามรดกทางศิลปวัฒนธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: บริษัท สำนักพิมพ์สมาพันธ์ จำกัด.

กมล คุปต์. (2538). พุทธศิลป์อินเดีย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ศิลปวัฒนธรรม.

กีรติ บุญเจือ. (2522). ปรัชญาศิลปะ. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2540). ธรรมบทแปล ภาค 2. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2542). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพมหานคร: บริษัท อักษรเจริญทัศน์ จำกัด.

ศรีศักร วัลลิโภดม. (2544). อารยธรรมไทย. กรุงเทพฯ: มติชน.

ศักดิ์ชัย สายสิงห์. (2556). พุทธศิลป์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์เมืองโบราณ.

สมบัติ พลายน้อย. (2549). ศิลปะและวัฒนธรรมเอเชีย. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.

สุเชาวน์ พลอยชุม. (2534). ศิลปะกับสังคมไทย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

Buddhist Arts of Thailand. (2018). Buddhist arts in Thai history. Nonthaburi: Sukhothai Thammathirat Open University.

BrainArt. (2025). Exploring the marvels of Thai art through the ages. Retrieved from https://brainart.co/exploring-thai-art/

โรงหล่อพระจินต์ตระการ. (2025). ศิลปะพระพุทธรูปในแต่ละสมัยของไทย. สืบค้นจาก https://www.jinttrakan.com/blog/12931

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-30

รูปแบบการอ้างอิง

อินยาโส ธ. (2025). Buddhist พุทธสุนทรียศาสตร์: ศาสตร์ความงามแห่งพุทธศิลป์ไทย. วารสาร นวพุทธศาสตร์, 4(2), 49–63. สืบค้น จาก https://so11.tci-thaijo.org/index.php/jMBS/article/view/2826