พัฒนาการของการสักยันต์ไทย: จากพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์สู่ศิลปะบนเรือนร่าง
คำสำคัญ:
สักยันต์, ยันต์ไทย, พิธีกรรม, ศิลปะ, ร่างกายบทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษาพัฒนาการของการสักยันต์ไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยพิจารณาปัจจัยด้านความเชื่อ คติ วัฒนธรรม และสังคมที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของการสักยันต์ในแต่ละยุคสมัย ผลการศึกษาพบว่า การสักยันต์ไทยมีพัฒนาการจากพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่คู่สังคมไทยมาแต่โบราณ สู่การเป็นศิลปะบนเรือนร่างที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวส่งผลให้รูปแบบ ลวดลาย และความหมายของยันต์มีความหลากหลายมากขึ้น ขณะที่คุณค่าด้านความศักดิ์สิทธิ์ลดน้อยลง อย่างไรก็ดี การสักยันต์ไทยก็ยังคงเป็นภูมิปัญญาอันล้ำค่าที่ควรอนุรักษ์และสืบทอดสู่คนรุ่นหลังต่อไป
References
กรมศิลปากร. (2560). นิทรรศการ “ศิลปะสักสยาม”. กรมศิลปากร.
งามพิศ สัตย์สงวน. (2528). วัฒนธรรมข้าม: บทบาทของข้าราชบริพาร. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เจษฎา นกน้อย และคณะ. (2559). การสร้างอัตลักษณ์ผ่านรอยสักในกลุ่มวัยรุ่นไทย. วารสารสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา, 35(2), 71-100.
เฉลิมพล มั่งคั่ง. (2559). วัฒนธรรมการสักของคนไทย. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ณัฐภูมิ เจริญวงศ์. (2557). ความเชื่อและพิธีกรรม : การสักยันต์และการสักลาย. กรุงเทพฯ : เมืองโบราณ.
นิธิดา บูรณเศรษฐกุล. (2555). โลกของร่างกายในสังคมไทยสมัยใหม่. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร.
พระราชรัตนรังษี. (2553). คัมภีร์ยันต์พระพุทธศาสนา. อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. (2563). การสักในสังคมไทยร่วมสมัย: ความหมาย อัตลักษณ์ และพลวัตทางวัฒนธรรม. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร.
สนิท ศรีคำ. (2550). ยันต์ลาว พุทธศาสนากับไสยศาสตร์ในสังคมอีสาน. มติชน.
สาวิตรี ทยานศิลป์. (2564). ภาพสะท้อนสังคมไทยผ่านวัฒนธรรมการสัก. โอเพ่นบุ๊คส.์