หลักธรรมทางพุทธศาสนาในวรรณกรรมกลอนสวดเรื่องนางโภควดี: การศึกษาเชิงวิเคราะห์

บทคัดย่อ

          บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในวรรณกรรมกลอนสวดเรื่องนางโภควดี จากต้นฉบับลายมืออักษรไทยซึ่งบันทึกไว้ในสมุดไทย เดิมเป็นสมบัติของวัดวรุณดิตถาราม จังหวัดตราด ต่อมาได้มอบให้หอสมุดรัชมังคลาภิเษก จังหวัดจันทบุรี โดยจัดอยู่ในหมวดธรรมคดี การวิจัยดำเนินการตามระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสารและใช้การวิเคราะห์เนื้อหาด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า หลักธรรมที่ปรากฏในวรรณกรรม สามารถจำแนกได้เป็นสองระดับ ได้แก่ โลกียธรรมและปรมัตถธรรม โดยโลกียธรรมมุ่งเน้นการประพฤติปฏิบัติที่เกื้อกูลต่อการดำเนินชีวิตและการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างเหมาะสม ขณะที่ปรมัตถธรรมมุ่งพัฒนาจิตใจและปัญญา หลักธรรมดังกล่าว จะนำผู้ปฏิบัติไปสู่โลกุตรธรรมซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดของการสอนหลักธรรมที่ปรากฏในวรรณกรรมกลอนสวดเรื่องนางโภควดี หรือการบรรลุนิพพาน อันเป็นธรรมที่พ้นวิสัยของโลกนำไปสู่ความหลุดพ้นจากวัฏสงสาร และความทุกข์ทั้งปวง ด้วยเหตุนี้ วรรณกรรมกลอนสวดเรื่องนางโภควดีจึงทำหน้าที่เป็นสื่อกลางสำคัญ ในการถ่ายทอดหลักธรรมของพระพุทธศาสนาแก่พุทธศาสนิกชนในระดับชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม