การสร้างเพศสภาวะในนวนิยาย บุพเพสันนิวาส ของรอมแพง

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการสร้างเพศสภาวะในนวนิยาย บุพเพสันนิวาส ของรอมแพง โดยมุ่งเน้นวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างบทบาททางเพศกับโครงสร้างชนชั้นทางสังคม ผ่านการวิเคราะห์ตัวบท ภายใต้กรอบแนวคิดเพศสภาวะ ทฤษฎีสตรีนิยม และแนวคิดปิตาธิปไตย โดยแบ่งเป็นตามลักษณะเพศชายและเพศหญิงในชนชั้นมูลนาย กับชนชั้นไพร่ทาส

          ผลการวิจัยพบว่า ๑) เพศสภาวะความเป็นชายในชนชั้นมูลนาย พบความเป็นชายในฐานะเสาหลักแห่งแผ่นดิน ขณะเดียวกันก็ต้องดำรงฐานะเจ้าแห่งเรือน อีกทั้งรวมถึงฐานะผู้เอาตัวรอดในสังคมศักดินา และท้ายที่สุดคือด้านมืดแห่งอำนาจ ความรุนแรงและการธำรงสถานะ ๒) เพศสภาวะความเป็นหญิงในชนชั้นมูลนาย พบความเป็นหญิงในฐานะภาพพิมพ์แห่งกุลสตรีความเป็นหญิง นอกจากนี้ยังพบการต่อรองเชิงเพศสภาวะ ๓) เพศสภาวะความเป็นชายในชนชั้นไพร่ทาส พบความเป็นชายในฐานะผู้รับใช้และยอมจำนน โดยปรากฏชัดในฐานะแรงงานและผู้ใต้บังคับบัญชา อีกทั้งยังรวมถึงในฐานะผู้พิทักษ์ภายใต้คำสั่ง และท้ายที่สุดคือในฐานะผู้จงรักภักดีและพร้อมเสียสละ และ ๔) เพศสภาวะความเป็นหญิงในชนชั้นไพร่ทาส พบความเป็นหญิงของไพร่ ซึ่งปรากฏในฐานะถูกจำกัดภายใต้กรอบชนชั้น และดำเนินไปในฐานะแรงงานสาธารณะและเสรีภาพอันเจ็บปวด ส่วนความเป็นหญิงของทาสนั้นสะท้อนผ่านในฐานะของผู้รับใช้ อีกทั้งในฐานะของผู้ภักดี รวมถึงในฐานะของผู้แสดงออกทางอารมณ์ และท้ายที่สุดคือร่างกายในฐานะสัญลักษณ์ทางชนชั้น ดังนั้นเพศสภาวะถูกประกอบสร้างผ่านปิตาธิปไตยและระบบชนชั้นที่ทับซ้อนกัน ส่งผลให้อำนาจทางเพศแปรผันตามสถานะ นวนิยายเรื่องนี้ไม่เพียงผลิตซ้ำระบอบสังคม แต่เป็นพื้นที่วาทกรรมให้ตัวละครต่อรองระหว่างแนวคิดสตรีนิยมกับจารีตดั้งเดิม สะท้อนว่าเพศสภาวะมีความลื่นไหลและรื้อสร้างความหมายใหม่ได้