การใช้หลักพุทธธรรมเพื่อเยียวยาผู้ป่วยโรคซึมเศร้า

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาโรคซึมเศร้าโดยนำหลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้องในการรักษาโรคซึมเศร้า การวิจัยนี้เป็นการวิจัยคุณภาพ ประกอบด้วยการวิจัยเชิงเอกสาร ใช้วิธีวิเคราะห์เชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า โรคซึมเศร้าเกิดจากความผิดปกติของสมองในส่วนที่มีผลกระทบต่อความคิด อารมณ์ ความรู้สึก พฤติกรรม รวมถึงสุขภาพทางกาย โรคซึมเศร้าเป็นเพียงอาการหรือสภาพจิตใจที่เปลี่ยนไป เกิดจากความผิดหวัง หรือการได้รับความกระทบกระเทือนทางจิตใจ เช่น ภาวะเศรษฐกิจการเงิน ความผิดหวัง ความสัมพันธ์ ความรัก ความสูญเสีย ซึ่งสามารถรักษาหรือแก้ไขได้ด้วยการให้กำลังใจ แต่อย่างไรก็ตามหากไม่สามารถจัดการกับปัญหาต่าง ๆ ได้จนกลายเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดความเครียด วิตกกังวล จนพัฒนาไปสู่ภาวะซึมเศร้าขั้นร้ายแรง โดยคิดทำร้ายตัวเองจนถึงการฆ่าตัวตายได้ 2) หลักพุทธธรรมที่สามารถบำบัดอาการโรคซึมเศร้า คือ  หลักภาวนา 4 โดยการนำสติมากำหนดควบคุมกำกับจิตในการรับรู้ให้อยู่กับสิ่งขณะปัจจุบันที่กำลังเกิดขึ้นเป็นอยู่จริงในขณะนั้น ๆ ได้แก่ 1) ด้านกายภาวนา หมายถึง การพัฒนากาย การฝึกอบรมกาย การพัฒนาด้านสิ่งแวดล้อมทางกายภาพเพื่อคุณภาพชีวิต เช่น การวิ่งออกกำลังกาย การนอนหลับ การวาดรูป อ่านหนังสือ การร้องเพลง รดน้ำต้นไม้ ทำกิจกรรมทำวัตร สวดมนต์ ฟังเทศน์ และสนทนาธรรม อยู่กับเพื่อนสนิท เล่นกับสุนัข การนวด รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ 2) ด้านศีลภาวนา หมายถึง การพัฒนาพฤติกรรม การฝึกอบรมศีล การมีระเบียบวินัย เช่น การไม่ฆ่าสัตว์ การไม่ทำผิดกฎหมาย ทำตามระเบียบของสังคม 3) ด้านจิตภาวนา หมายถึง การพัฒนาด้านจิตใจ การฝึกอบรมจิต เช่น การเลี้ยงสัตว์ การวาดรูปหรือทำงานศิลปะ การฝึกโยคะ 4) ด้านปัญญาภาวนา หมายถึง การพัฒนาปัญญา การฝึกอบรมปัญญาให้รู้จักคิด วินิจฉัย ไตร่ตรอง แก้ปัญหา ดำเนินการต่าง ๆ ด้วยปัญญา เช่น นั่งสมาธิ เดินจงกรม ปฏิบัติธรรม ร่วมงานกิจกรรมทางสังคม อ่านหนังสือ การดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ โดยการประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 บำบัดโรคซึมเศร้า เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถควบคุมอารมณ์ตนเองได้มากขึ้นเวลามีอารมณ์ทั้งโลภ โกรธ หลง ก็รู้เท่าทันอารมณ์ที่เกิดขึ้น ทำให้อาการของโรคที่เป็นอยู่กลับดียิ่งขึ้น และใช้ชีวิตในสังคมร่วมกับผู้อื่นได้