(Simulation based medical education, SBME)

Abstract

บทนำ การจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง (Simulation based medical education, SBME) ปัจจุบันเป็นรูปแบบการเรียนการสอนและการฝึกอบรมในการพัฒนาทักษะของบุคลากรวิชาชีพสุขภาพ การเปลี่ยนแปลงของระบบบริการสุขภาพในศตวรรษที่ 21 ส่งผลให้การจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์จำเป็นต้องมุ่งเน้นสมรรถนะของบุคลากร ความปลอดภัยของผู้ป่วย และคุณภาพบริการมากยิ่งขึ้น การเรียนรู้จากผู้ป่วยจริงเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอและอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงกับผู้ป่วยได้ การจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง จึงสำคัญและจำเป็นในการฝึกอบรมบุคลากรทางการแพทย์¹ การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองได้มีการผนวกในการเรียนการสอนทั้งในระดับก่อนและหลังปริญญา และการศึกษาต่อเนื่องของบุคลากรทางการแพทย์ทั่วโลก และมีหลักฐานสนับสนุนช่วยในการศึกษาและจริยธรรมทางการแพทย์ โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนฝึกฝนทักษะในสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ทำให้ผู้เรียนรู้สึกปลอดภัย ได้ฝึกลงมือปฏิบัติในสถานการณ์ที่เสมือนจริงที่ควบคุมได้ สามารถทำซ้ำ แก้ไขข้อผิดพลาด และสะท้อนคิดโดยไม่ส่งผลกระทบต่อผู้ป่วยจริง² บทความนี้จะสรุปทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง การนำไปใช้ ผลลัพธ์ในการเรียนการสอนและปัญหาอุปสรรค การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง

การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองได้พัฒนาอย่างต่อเนื่อง เริ่มต้นจากการใช้หุ่นฝึกพื้นฐานสู่เทคโนโลยีเสมือนจริงขั้นสูง การจำลองสถานการณ์ ทั้งในรูปแบบหุ่นจำลองสมรรถนะสูง ผู้ป่วยจำลอง ระบบเสมือนจริง และการจำลองสถานการณ์แบบผสมผสาน^3-4 การนำไปใช้ในการเรียนการสอนทั่วโลกสะท้อนถึงการยอมรับในวงกว้าง ดังปรากฏจากการสำรวจระดับชาติในหลายประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา⁵ แคนาดา⁶ ฝรั่งเศส⁷ ไทย⁸ แม้จะยังมีความท้าทายด้านทรัพยากรและโครงสร้างพื้นฐาน

ประสิทธิผลและผลลัพธ์ทางการศึกษาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง

งานวิจัยสนับสนุนว่าการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองตามหลัก deliberate practice และ mastery learning ส่งผลให้ผู้เรียนบรรลุระดับสมรรถนะตามเป้าหมาย สามารถเพิ่มความคงอยู่ของทักษะและการนำทักษะไปใช้ในทางคลินิกได้^9-10 จากทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ (Systematic review) แสดงให้เห็นว่า การจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองช่วยพัฒนาความรู้ ทักษะหัตถการ ทักษะการสื่อสาร การทำงานเป็นทีม และส่งเสริมความเชื่อมั่นของผู้เรียน¹¹ การถอดบทเรียน (debriefing) เป็นหัวใจสำคัญที่สุดในการเรียนการสอน หากมีการสะท้อนคิดอย่างเป็นระบบจะช่วยเชื่อมโยงประสบการณ์กับการเรียนรู้เชิงลึกและการเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้เรียน¹² นอกจากนี้ การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองยังมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาทักษะการทำงานเป็นทีม การสื่อสารระหว่างวิชาชีพและทักษะการบริหารจัดการภาวะวิกฤตได้ดี¹³