วารสารแพทยศาสตรศึกษาสำหรับบุคลากรทางการแพทย์

ความสามารถในการใส่ท่อหายใจของนักศึกษาแพทย์ประเมินจากการสอบลงกองในรายวิชาวิสัญญีวิทยา การสอบใบประกอบวิชาชีพขั้นตอนที่ 3 (NL3) และประเมินตามการรับรู้สมรรถนะตนเอง หลังจากผ่านกระบวนการฝึกฝนอย่างตั้งใจ

2026-05-14T09:05:52+07:00

ชื่อเรื่อง: ความสามารถในการใส่ท่อหายใจของนักศึกษาแพทย์ประเมินจากการสอบลงกองในรายวิชาวิสัญญีวิทยา การสอบใบประกอบวิชาชีพขั้นตอนที่ 3 (OSCE) และประเมินตามการรับรู้สมรรถนะตนเอง หลังจากผ่านกระบวนการฝึกฝนอย่างตั้งใจ

คณะผู้ศึกษา: แพทย์หญิงชมพูณิก เจียมจิตพลชัย, นางสาวดาริกา ธารบัวสวรรค์

หน่วยงาน: ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ จังหวัดนครสวรรค์

ภูมิหลัง: การใส่ท่อช่วยหายใจเป็นทักษะวิชาชีพที่สำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับแพทย์ ทักษะนี้ไม่เพียงแต่ต้องการความแม่นยำทางเทคนิค แต่ยังรวมถึงความพร้อมทางจิตวิทยา การเข้าใจถึงข้อบกพร่องและระดับการรับรู้สมรรถนะตนเองของผู้เรียนภายหลังกระบวนการฝึกฝนอย่างตั้งใจ จะช่วยสนับสนุนการสร้างกลยุทธ์การสอนที่มีประสิทธิภาพเพื่อพัฒนาขีดความสามารถของนักศึกษาแพทย์

สรุปการดำเนินงาน: การวิจัยเชิงสังเกตแบบย้อนหลัง (Retrospective Observational Cohort Study) นี้ศึกษาในนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 6 จำนวน 35 คน ณ ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์ โดยเปรียบเทียบผลคะแนนการใส่ท่อช่วยหายใจระหว่างการสอบลงกองในรายวิชาวิสัญญีวิทยาเมื่อครั้งอยู่ชั้นปีที่ 5 กับผลการสอบใบประกอบวิชาชีพเวชกรรมขั้นตอนที่ 3 (OSCE) โดยศูนย์ประเมินและรับรองความรู้ความสามารถตามมาตรฐานวิชาชีพเวชกรรม (ศรว.) นอกจากนี้ นักศึกษาได้ประเมินสมรรถนะแห่งตนผ่านแบบสอบถามหนึ่งวันก่อนการสอบระดับชาติ ข้อมูลถูกนำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ ขั้นการเตรียมการ ขั้นการปฏิบัติการใส่ท่อ และขั้นการยืนยันตำแหน่งท่อ

สรุปผลการวิจัย: ผลการศึกษาพบว่า นักศึกษาแพทย์ทำคะแนนในส่วนการเตรียมความพร้อมในการสอบชั้นปีที่ 5 ได้สูงกว่าการสอบ ศรว. อย่างมีนัยสำคัญ ( $31.1 \pm 3.3$ เทียบกับ $28.0 \pm 5.6$ ) ในทางตรงกันข้าม คะแนนในส่วนการปฏิบัติการใส่ท่อและการยืนยันตำแหน่งท่อในการสอบ ศรว. กลับสูงกว่าการสอบในรายวิชาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ( $37.1 \pm 5.4$ เทียบกับ $35.7 \pm 5.2$ และ $23.3 \pm 4.3$ เทียบกับ $16.9 \pm 8.0$ ตามลำดับ; $p$ -value $< 0.05$ ) นอกจากนี้ยังพบประเด็นสำคัญคือ นักศึกษาประเมินการรับรู้สมรรถนะแห่งตนต่ำกว่าระดับความสามารถที่ปฏิบัติได้จริงอย่างมีนัยสำคัญในเกือบทุกขั้นตอน ( $p$ -value $< 0.05$ )

อภิปรายและบทสรุป: ความแตกต่างของคะแนนสะท้อนให้เห็นว่า แม้ทักษะทางเทคนิคจะพัฒนาขึ้นตามประสบการณ์ทางคลินิก แต่ความใส่ใจในรายละเอียดของการเตรียมการอาจลดลงหรือเปลี่ยนไปตามบริบทการสอบ อาจารย์ผู้สอนควรให้ความสำคัญกับการชี้แนะพฤติกรรมย่อย (Sub-behaviors) และการเสริมสร้างความมั่นใจควบคู่ไปกับการฝึกทักษะทางเทคนิคในระยะการฝึกฝนอย่างตั้งใจ

ข้อความสำคัญ: ผู้สอนควรนำผลการศึกษาไปปรับปรุงกลยุทธ์การสอน โดยเน้นการบูรณาการมาตรฐานการประเมินระดับชาติเข้ากับหลักสูตรท้องถิ่น และมุ่งเน้นการพัฒนาทั้งทักษะการปฏิบัติและการรับรู้สมรรถนะในตนเอง

High-Fidelity Simulation for Emergency and Difficult Airway Management Training in Novice Learners

2026-05-21T09:30:43+07:00

Emergency airway and difficult airway management scenario with high-fidelity simulator as a teaching-learning tool for novice simulation-based learners

Authors: Chompoonik Jiemjitpolchai, Darika Thanbuasawan

Author institution: Sawanpracharak Medical Education Center, Nakhon Sawan, Thailand

Introduction

Emergency airway management presents a significant challenge for medical students, demanding critical skills with limited opportunities for real-world practice on live patients. Simulation-based medical education offers a valuable platform for acquiring knowledge, skills, and appropriate attitudes across all healthcare professions. This study aimed to evaluate the efficacy of a high-fidelity simulator-based training program in enhancing emergency and difficult airway management skills among novice learners.

Methods

Twenty-nine fifth-year medical students enrolled in an anesthesiology course participated in this study. All students were novices in high-fidelity simulation-based learning (SBL) and had no prior experience with intubation in real-life emergency airway situations. Prior to SBL, students received lectures and basic intubation training with part-task simulation under instructor guidance. A pre-test was administered one day before the SBL session. Two scenarios were designed: emergency airway management and difficult airway management. All students were divided into 16 leaders and 13 participants. Upon completion of the SBL program, all students underwent a post-test and completed a questionnaire.

Results

The mean knowledge score was significantly higher in the post-test compared to the pre-test (9.9±0.4 VS 9.28±1.0, p-value<0.05). This study revealed no significant differences in student opinions regarding the pre-brief, scenario running, and debrief sections between the leader and participant groups. The leader group perceived SBL with a high-fidelity simulator as a teaching-learning tool that was a more primary driver of learning, emphasizing the importance of holistic thinking and demonstrating greater enjoyment compared to the participant group. There was no difference in the amount of knowledge acquired by both groups.

Conclusion

Teaching SBL in emergency airway management using a high-fidelity simulator resulted in higher average scores for both the leader and participant groups of novice students. The leader group perceived this method as more effective in stimulating learning, emphasizing its ability to make learning enjoyable and foster comprehensive thinking compared to the perspective of the participant group. Novice students strongly recommended the integration of this method into future educational practices, suggesting its potential applicability across various subject areas. Teachers should apply the outcomes of this study to utilize high-fidelity simulators to improve emergency situation teaching.

ปัจจัยที่มีผลต่อคะแนนสมรรถนะของนักศึกษาแพทย์ในการสืบค้นหลักการดูแลรักษาผู้ป่วยภาวะฉุกเฉิน โดยใช้ ChatGPT

2026-03-24T16:59:46+07:00

ปัจจัยที่มีผลต่อคะแนนสมรรถนะของนักศึกษาแพทย์ในการสืบค้นหลักการดูแลรักษาผู้ป่วยภาวะฉุกเฉิน โดยใช้ ChatGPT ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลยะลา

สาธญา บุรี พ.บ., ว.ว.เวชศาสตร์ฉุกเฉิน

กลุ่มงานอุบัติเหตุและฉุกเฉิน โรงพยาบาลยะลา

ศูนย์แพทย์ศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลยะลา

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: ปัจจุบันปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามามีบทบาทสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการศึกษาแพทยศาสตร์และการตัดสินใจทางคลินิก โดยเฉพาะในงานเวชศาสตร์ฉุกเฉินที่ต้องการความรวดเร็วและแม่นยำ การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อสมรรถนะของนักศึกษาแพทย์ในการใช้ ChatGPT เพื่อสืบค้นหลักการดูแลรักษาผู้ป่วยภาวะฉุกเฉิน

วิธีการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างคือนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 4-6 จำนวน 55 คน ณ ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลยะลา ผู้วิจัยให้นักศึกษาใช้ ChatGPT สืบค้นข้อมูลเพื่อตอบโจทย์สถานการณ์จำลองทางคลินิก (Clinical Scenarios) ที่มีความหลากหลาย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบ t-test, ANOVA และแบบสอบถามความคิดเห็น

ผลการศึกษา: ปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ เพศ ระดับชั้นปี เกรดเฉลี่ย (GPA) และประสบการณ์การใช้ ChatGPT ไม่มีผลต่อคะแนนสมรรถนะในการสืบค้นอย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม พบว่า ปริมาณและความสมบูรณ์ของข้อมูลในโจทย์สถานการณ์ มีผลต่อคะแนนสมรรถนะอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) กล่าวคือโจทย์ที่มีข้อมูลครบถ้วนนำไปสู่คำตอบที่ถูกต้องมากกว่า นอกจากนี้กลุ่มตัวอย่างเห็นว่า ChatGPT มีประโยชน์ในการสนับสนุนการตัดสินใจและการจัดการเรียนการสอนทางการแพทย์อย่างมีนัยสำคัญ (p<0.05)

สรุปผล: ChatGPT เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการลดช่องว่างด้านความรู้และประสบการณ์ของนักศึกษาแพทย์ โดยช่วยให้ผู้เรียนที่มีพื้นฐานต่างกันสามารถสืบค้นข้อมูลได้ในระดับใกล้เคียงกัน แต่ประสิทธิภาพดังกล่าวขึ้นอยู่กับความเพียงพอของข้อมูลนำเข้า (Input Data) เป็นสำคัญ จึงควรส่งเสริมการใช้งานอย่างถูกวิธีเพื่อเป็นสื่อในการเรียนรู้และการตัดสินใจทางคลินิก

คำสำคัญ: ChatGPT, AI, Medical education, dicison making, problem solving

การวิเคราะห์คุณภาพข้อสอบปรนัยด้วย Item Response Theory (IRT)

2026-07-11T18:18:46+07:00

การวิเคราะห์คุณภาพข้อสอบ multiple-choice questions (MCQs) ส่วนใหญ่อาศัยแนวคิดของ Classical Test Theory (CTT) ใช้ดัชนีพื้นฐาน เช่น ค่าความยาก (difficulty index) ค่าอำนาจจำแนก (discrimination index) และค่าความเชื่อมั่น (reliability coefficient) แม้ว่าวิธีนี้จะเข้าใจง่าย คำนวณไม่ซับซ้อน และทำได้ด้วยโปรแกรมสถิติทั่วไป แต่ก็มีข้อจำกัด โดยเฉพาะเรื่องคุณลักษณะข้อสอบที่ขึ้นกับกลุ่มผู้เข้าสอบ (sample dependent) และความสามารถของผู้เข้าสอบก็ขึ้นกับชุดข้อสอบนั้นๆ (test dependent) ทำให้เปรียบเทียบคุณภาพข้อสอบต่างชุดหรือคนต่างรุ่นทำได้จำกัด นอกจากนี้ CTT ยังให้ข้อมูลเพียงค่าเดียวตลอดช่วงความสามารถของผู้เข้าสอบ จึงไม่อธิบายว่าข้อสอบแต่ละข้อทำงานได้ดีในผู้เข้าสอบที่มีความสามารถแตกต่างกันอย่างไร

แนวคิดของ Item Response Theory (IRT) มีการพัฒนาจากหลายคน เริ่มตั้งแต่รากฐานแนวคิดแรกช่วงปี 1925-1927 โดย L.L. Thurstone จนในปี 1950 Frederic M. Lord ได้นำมาพัฒนาและใช้ต่อจนได้รับยกย่องเป็นบิดาแห่ง IRT และต่อมาในปี 1960 Georg Rasch ได้เสนอ Rasch model (1PL) มี 1 parameter และในช่วงปลายทศวรรษ 1960 Allan Birnbaum ได้ขยาย model เป็น 2PL (2 parameters) และ 3PL (3 parameters) ทำให้ IRT สามารถอธิบายคุณลักษณะของข้อสอบได้ละเอียดมากขึ้น นำไปใช้อย่างแพร่หลายในการวัดผลทางการศึกษาและการสอบมาตรฐานทั่วโลก สามารถอธิบายความสามารถแฝง (latent trait, θ) ของผู้เข้าสอบกับความน่าจะเป็นในการตอบข้อสอบได้ถูกต้อง โดยประมาณค่าคุณลักษณะของข้อสอบเป็นรายข้อได้อย่างอิสระจากกลุ่มตัวอย่างภายใต้เงื่อนไขของ model ทั้งยังให้ข้อมูลเชิงลึกของดัชนีความยาก ดัชนีจำแนก และประสิทธิภาพตัวลวงหรือโอกาสการเดาในข้อสอบ MCQ นอกจากนี้ยังเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างคลังข้อสอบ การสอบแบบปรับตามความสามารถของผู้สอบ (computerized adaptive testing) และการเทียบเคียงคะแนนระหว่างข้อสอบต่างชุด (test equating) IRTเป็นวิธีซับซ้อนกว่า CTT แต่ปัจจุบันโปรแกรมต่างๆ เช่น Stata, R และโปรแกรมด้าน psychometrics ได้พัฒนาให้การวิเคราะห์ IRT ทำได้สะดวกขึ้นอย่างมาก

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสรุปแนวคิดพื้นฐานของ IRT อธิบายความหมายและการแปลผลพารามิเตอร์ที่สำคัญ ตลอดจนการประยุกต์ใช้ IRT วิเคราะห์คุณภาพ MCQs ได้อย่างเหมาะสม

บทบรรณาธิการ

2026-09-03T10:29:55+07:00

บทบรรณาธิการ

วารสารแพทยศาสตรศึกษาสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ หรือชื่อภาษาอังกฤษว่า Medical and Health Profession Education (MHPE) ฉบับนี้เป็นฉบับที่ 2 ของปี พ.ศ. 2569 ภายใต้การสนับสนุนของสำนักส่งเสริมสนับสนุนการผลิต พัฒนาแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ (สพพ.) ในฉบับนี้มีบทความปริทรรศน์ที่น่าสนใจจำนวน 1 เรื่อง ได้แก่ “การวิเคราะห์คุณภาพข้อสอบปรนัยด้วย Item Response Theory (IRT)” ซึ่งเป็นหนึ่งในกระบวนการที่ใช้ประเมินคุณสมบัติด้าน psychometric ของข้อสอบแบบปรนัย ซึ่งน่าจะเป็นประโยชน์
กับอาจารย์ที่ต้องติดตามกำกับคุณภาพของข้อสอบที่ใช้ในการประเมินผลที่สำคัญ นอกจากการประเมินความรู้ด้วยข้อสอบปรนัยแล้ว การประเมินสมรรถนะทางคลินิก (clinical competency) ด้วยการสอบ OSCE
ก็ยังเป็นเรื่องที่สำคัญ และวารสารฉบับนี้ได้ตีพิมพ์งานวิจัย 3 เรื่อง ได้แก่ “ความสามารถในการใส่ท่อหายใจ
ของนักศึกษาแพทย์ประเมินจากการสอบลงกองในรายวิชาวิสัญญีวิทยา การสอบใบประกอบวิชาชีพขั้นตอนที่ 3 (OSCE) และประเมินตามการรับรู้สมรรถนะตนเอง หลังจากผ่านกระบวนการฝึกฝนอย่างตั้งใจ” เรื่องที่สองคือ“High-Fidelity Simulation for Emergency and Difficult Airway Management Training in Novice Learners” ที่เปรียบเทียบการประเมินสมรรถนะการใส่ท่อช่วยหายใจของนักศึกษาแพทย์ซึ่งเป็นหัตถการที่เป็น life-saving และเป็นหัตถการที่บัณฑิตแพทย์ต้องทำได้ นอกจากนี้ในยุคที่ AI ได้เข้ามามีบทบาทมากขึ้น
ในการศึกษางานวิจัยเรื่องที่สาม “ปัจจัยที่มีผลต่อคะแนนสมรรถนะของนักศึกษาแพทย์ในการสืบค้นหลักการดูแลรักษาผู้ป่วยภาวะฉุกเฉิน โดยใช้ ChatGPT” ผู้วิจัยได้ศึกษาเกี่ยวกับการรับรู้และสมรรถนะของนักศึกษาแพทย์ในการใช้ AI เข้ามาช่วยในการค้นหาข้อมูลทางการแพทย์เพื่อช่วยแก้ปัญหาผู้ป่วย ซึ้งน่าจะเป็นข้อมูลเบื้องต้นสำหรับผู้อ่านที่สนใจในหัวข้อ AI literacy ในนักศึกษาแพทย์

วารสาร MHPE มีกำหนดการเผยแพร่ทุก 3 ฉบับต่อปี จึงขอเชิญชวนผู้ที่สนใจงานด้านแพทยศาสตร์ศึกษาหรืองานที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาของสาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพส่งบทความและงานวิจัยมาตีพิมพ์
เพื่อเป็นการเผยแพร่องค์ความรู้ด้านนี้ในวงกว้างมากขึ้น ทั้งนี้สามารถส่งผลงานตีพิมพ์ได้ทั้งภาษาไทย
และภาษาอังกฤษ

กองบรรณาธิการ