วารสารแพทยศาสตรศึกษาสำหรับบุคลากรทางการแพทย์

Assessing General Doctors' Ophthalmic Competency and the Impact of Continuing Professional Development

นิจวรรณ ธีริทธิกุล — 2026-04-27

Abstract

Background: Eye conditions are commonly encountered in primary care, requiring general doctors to possess adequate ophthalmic knowledge and skills. However, many general doctors report limited confidence in diagnosing and initiating treatment for eye conditions. With ongoing advances in medical knowledge, continuing professional development (CPD) is crucial for maintaining and enhancing clinical competence.
This study aimed to assess the current ophthalmic competence of general doctors and to explore how CPD can improve their ability to diagnose and manage common eye conditions.

Methods: A cross-sectional survey was conducted among general doctors who had graduated within the past five years. Data were collected via an online questionnaire comprising demographics, confidence in diagnosing and managing eye diseases, multiple-choice knowledge questions, and perceptions of ophthalmology education and CPD. Descriptive and inferential analyses were performed.

Results: Sixty general doctors completed the survey. The mean age was 26.2 years (SD 1.93), median time since graduation was 18 months (IQR 6-29), and median overall GPA was 3.50 (IQR 3.30-3.70). The mean ophthalmology knowledge score was 81.7% (SD 13.9). Confidence was highest for common eye diseases such as pterygium, hordeolum, and conjunctivitis, and lowest for emergency conditions such as central retinal artery occlusion (CRAO) and acute angle-closure glaucoma. GPA correlated positively with knowledge scores (r = 0.467, p < 0.001), and ophthalmology course grade significantly predicted performance (Spearman’s ρ = 0.42, p = 0.004). Most respondents preferred CPD activities every 6–12 months.

Conclusion: Although general doctors demonstrated satisfactory knowledge of common eye conditions, their confidence in managing ophthalmic emergencies remained limited. Academic performance during medical school was a strong predictor of retained knowledge, underscoring the need for enhanced ophthalmology teaching and regular, case-based CPD to strengthen practical skills after graduation.

Keywords: ophthalmology education; general doctors; CPD; medical education; diagnostic confidence

Factors Associated with Burnout among Medical Students: Roles of Grit, Resilience, and the Educational Environment.

สุพิชฌาย์ ธรรมอิสระกุล — 2026-04-27

Abstract:

Objective: The rigorous nature of medical education often contributes to various mental health concerns, including burnout syndrome. Students who possess strong grit and resilience attributes, coupled with a supportive educational environment, are less likely to experience burnout. This study investigates the association among grit, resilience, and the educational environment on burnout syndrome among clinical medical students.

Material and Methods: A cross-sectional study was conducted involving 103 (97.17%) fourth-to sixth-year medical students in a Chonburi Hospital, Thailand in the academic year 2023. Participants completed self-administered questionnaires including: demographic information (sex, level, GPAX, rotation and intend to study medicine), Maslach Burnout Inventory, 8-item Short Grit Scale, Davidson Resilience Scale 10 and Dundee Ready Education Environment Measure (DREEM). Data were analyzed using descriptive statistics, linear regression analysis, and binary logistic regression with statistical significance p<0.05. Ethical approval was obtained from the Chonburi Hospital Research Ethics Committee (31/67/S/q).

Results: Of the 103 participants, 61 (59.2%) were female, 70.9% had GPAX ≥ 3.0, and 68.0% were rotating in major departments. The prevalence of burnout was 53.4% (EE; Emotional exhaustion or DP; Depersonalization high level). High resilience and grit were observed in 48.5% and 20.4% of students, respectively. Significant negative correlations were found between burnout dimensions (EE, DP) and grit (β = –0.31, p = 0.049), resilience (β = –0.27, p = 0.032), and several DREEM subscales consisted of academic self-perception (β = –0.905, p < 0.001) and social self-perception (β = –0.639, p = 0.004). Multivariable logistic regression revealed that low perception of atmosphere (OR = 12.84, 95%CI 1.54–106.91, p = 0.018) and low social self-perception (OR = 9.44, 95%CI 1.92–46.46, p = 0.006) were significantly associated with burnout. The model yielded an AUC of 0.77.

Conclusion:
Grit, resilience, self-confidence, and strong peer support are key protective factors against burnout among medical students. Academic and social self-perceptions are strong predictors of burnout risk. Interventions to strengthen resilience and peer support, and to improve the educational climate, may effectively reduce burnout in clinical training.

Keywords: burnout, grit, resilience, educational environment, medical students

การเรียนออนไลน์และการรับรู้ผลกระทบ ต่อสุขภาพและทักษะทางคลินิกของนักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิก

กฤดา เอื้อกฤดาธิการ — 2026-04-27

บทนำ:
การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ส่งผลให้การเรียนการสอนของนักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิกต้องปรับเป็นรูปแบบชั้นเรียนออนไลน์ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกาย จิตใจ สังคม และทักษะด้านคลินิกที่จำเป็นต่อการดูแลผู้ป่วยจริง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลกระทบดังกล่าวในนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 4–6 ของศูนย์แพทยศาสตร์ศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี

วัตถุประสงค์:
(1) เพื่อศึกษาผลกระทบของการเรียนออนไลน์ด้านร่างกาย จิตใจ สังคม ทักษะคลินิก และผลลัพธ์การเรียนรู้
(2) เพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างของผลกระทบระหว่างนักศึกษาแต่ละชั้นปี

วิธีการศึกษา:
การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง เก็บข้อมูลจากนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 4–6 จำนวน 34 คน โดยใช้แบบสอบถาม 24 ข้อ ครอบคลุม 7 ด้าน วิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนา และเปรียบเทียบความแตกต่างด้วยสถิติ one-way ANOVA งานวิจัยได้รับการรับรองจริยธรรม REC 05-0024 เมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 2565

ผลการศึกษา:
ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นนักศึกษาชั้นปีที่ 5 (47.1%) เฉลี่ยเวลาเรียนออนไลน์ 12.6 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ผลการวิเคราะห์พบว่า นักศึกษาชั้นปีที่ 4 ได้รับผลกระทบด้านร่างกายมากที่สุด ได้แก่ office syndrome อาการปวดตา และนอนไม่หลับ รวมถึงมีระดับความเครียดและวิตกกังวลสูงอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับชั้นปีอื่น ทักษะด้านคลินิก เช่น leadership การทำงานร่วมกลุ่ม และการตรวจร่างกายได้รับผลกระทบมากในนักศึกษาปีต้น ขณะที่ชั้นปีที่ 6 รายงานว่าการสอบได้รับผลกระทบน้อยที่สุด

สรุป:
ชั้นเรียนออนไลน์ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและทักษะการเรียนรู้ของนักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิก โดยเฉพาะในนักศึกษาชั้นปีต้นที่มีประสบการณ์คลินิกน้อยกว่า ข้อมูลนี้สะท้อนความจำเป็นในการออกแบบหลักสูตรที่สมดุลระหว่าง online และ onsite พร้อมระบบสนับสนุนผู้เรียนเพื่อป้องกันผลกระทบเชิงลบในอนาคต

จดหมายถึงบรรณาธิการ

กนกวรรณ ศรีรักษา — 2026-04-27

บทบรรณาธิการ

วารสารแพทยศาสตรศึกษาสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ หรือชื่อภาษาอังกฤษว่า Medical and Health Profession Education (MHPE) ฉบับนี้เป็นฉบับที่ 1 ของปี 2569 ภายใต้การสนับสนุนของสำนักส่งเสริมสนับสนุนการผลิต พัฒนาแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ (สพพ.) ในฉบับนี้มีบทความปริทัศน์ที่น่าสนใจ2 เรื่อง เรื่องแรกเป็นเรื่องที่กำลังได้รับความสนใจในปัจจุบันคือการนำปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI มาใช้ในฐานะผู้ช่วยวิจัยซึ่งจะทำให้นักวิจัยสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เรื่องที่สองเป็นบทความที่เกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอนด้วยสถานการณ์จำลองซึ่งเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับการสอนนักศึกษาแพทย์รวมทั้งการฝึกอบรมแพทย์หลังปริญญา นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยด้านแพทยศาสตรศึกษาที่น่าสนใจอีก 3 เรื่อง ได้แก่ Assessing General Doctors' Ophthalmic Competency and the Impact of Continuing Professional Development เป็นการประเมินสมรรถนะของแพทย์ด้านจักษุวิทยา ซึ่งผลการประเมินจะช่วยเป็นแนวทางในการจัดการเรียนการสอนด้านนี้ให้สอดคล้องกับการนำไปใช้ในการปฏิบัติงานจริงของแพทย์หลังสำเร็จการศึกษา เรื่องที่สองคือ Factors Associated with Burnout among Medical Students: Roles of Grit, Resilience, and the Educational Environment เป็นการศึกษาบทบาทของคุณลักษณะภายในของนักศึกษาที่เรียกว่า grit และ resilience ร่วมกับปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมทางการศึกษาที่ส่งผลต่อการเกิดภาวะหมดไฟ (burnout) ของนักศึกษาแพทย์ และเรื่องที่สาม Online Learning and Its Impact on Perception of Health and Clinical Skills Among Clinical-Year Medical Students ผู้วิจัยได้นำเสนอผลของการรับรู้เรื่องภาวะสุขภาพของนักศึกษาแพทย์ในช่วงที่มีการจัดการเรียนการสอนแบบออนไลน์

วารสาร MHPE มีกำหนดการเผยแพร่ทุก 3 ฉบับต่อปี จึงขอเชิญชวนผู้ที่สนใจงานด้านแพทยศาสตรศึกษาหรืองานที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาของสาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพส่งบทความและงานวิจัยเข้ามาตีพิมพ์ในวารสารเพื่อให้เป็นการเผยแพร่องค์ความรู้ด้านนี้ในวงกว้างมากขึ้น ทั้งนี้สามารถส่งผลงานตีพิมพ์ได้ทั้งภาษาไทย
และภาษาอังกฤษ

กองบรรณาธิการ

ปัญญาประดิษฐ์ในฐานะผู้ช่วยวิจัยทางการแพทย์

ไพโรจน์ บุญลักษณ์ศิริ — 2026-04-27

ในศตวรรษที่ 21 องค์ความรู้ทางการแพทย์เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ขณะที่เวลาในการฝึกอบรมและการปฏิบัติงานทางคลินิกมีจำกัด งานวิจัยจึงกลายเป็นทั้ง “ความจำเป็น” และ “ความท้าทาย” สำหรับแพทย์และนักศึกษาแพทย์ ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) จึงถูกนำเสนอในฐานะ “ผู้ช่วยวิจัย” (assistant) ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน อย่างไรก็ตาม หลักคิดสำคัญคือ AI เป็นผู้ช่วย ไม่ใช่นักวิจัย (researcher) หรือบางคนอาจจะเรียกว่า “ปัญญาคู่คิด” (Co-Intelligence) ซึ่งยังไม่สามารถแทนที่วิจารณญาณ ความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์ และโปร่งใสในขั้นตอนการทำวิจัยจริงของมนุษย์ได้

การจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง

อำนวยพร อภิรักษากร — 2026-04-27

บทนำ

การจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง (Simulation based medical education, SBME) ปัจจุบันเป็นรูปแบบการเรียนการสอนและการฝึกอบรมในการพัฒนาทักษะของบุคลากรวิชาชีพสุขภาพ การเปลี่ยนแปลงของระบบบริการสุขภาพในศตวรรษที่ 21 ส่งผลให้การจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์จำเป็นต้องมุ่งเน้นสมรรถนะของบุคลากร ความปลอดภัยของผู้ป่วย และคุณภาพบริการมากยิ่งขึ้น การเรียนรู้จากผู้ป่วยจริงเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอและอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงกับผู้ป่วยได้ การจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง จึงสำคัญและจำเป็นในการฝึกอบรมบุคลากรทางการแพทย์¹ การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองได้มีการผนวกในการเรียนการสอนทั้งในระดับก่อนและหลังปริญญา และการศึกษาต่อเนื่องของบุคลากรทางการแพทย์ทั่วโลก และมีหลักฐานสนับสนุนช่วยในการศึกษาและจริยธรรมทางการแพทย์ โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนฝึกฝนทักษะในสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ทำให้ผู้เรียนรู้สึกปลอดภัย ได้ฝึกลงมือปฏิบัติในสถานการณ์ที่เสมือนจริงที่ควบคุมได้ สามารถทำซ้ำ แก้ไขข้อผิดพลาด และสะท้อนคิดโดยไม่ส่งผลกระทบต่อผู้ป่วยจริง² บทความนี้จะสรุปทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง การนำไปใช้ ผลลัพธ์ในการเรียนการสอนและปัญหาอุปสรรค

การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง

การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองได้พัฒนาอย่างต่อเนื่อง เริ่มต้นจากการใช้หุ่นฝึกพื้นฐานสู่เทคโนโลยีเสมือนจริงขั้นสูง การจำลองสถานการณ์ ทั้งในรูปแบบหุ่นจำลองสมรรถนะสูง ผู้ป่วยจำลอง ระบบเสมือนจริง และการจำลองสถานการณ์แบบผสมผสาน^3-4 การนำไปใช้ในการเรียนการสอนทั่วโลกสะท้อนถึงการยอมรับในวงกว้าง ดังปรากฏจากการสำรวจระดับชาติในหลายประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา⁵ แคนาดา⁶ ฝรั่งเศส⁷ ไทย⁸ แม้จะยังมีความท้าทายด้านทรัพยากรและโครงสร้างพื้นฐาน

ประสิทธิผลและผลลัพธ์ทางการศึกษาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลอง

งานวิจัยสนับสนุนว่าการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองตามหลัก deliberate practice และ mastery learning ส่งผลให้ผู้เรียนบรรลุระดับสมรรถนะตามเป้าหมาย สามารถเพิ่มความคงอยู่ของทักษะและการนำทักษะไปใช้ในทางคลินิกได้^9-10 จากทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ (Systematic review) แสดงให้เห็นว่า การจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองช่วยพัฒนาความรู้ ทักษะหัตถการ ทักษะการสื่อสาร การทำงานเป็นทีม และส่งเสริมความเชื่อมั่นของผู้เรียน¹¹ การถอดบทเรียน (debriefing) เป็นหัวใจสำคัญที่สุดในการเรียนการสอน หากมีการสะท้อนคิดอย่างเป็นระบบจะช่วยเชื่อมโยงประสบการณ์กับการเรียนรู้เชิงลึกและการเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้เรียน¹² นอกจากนี้ การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแพทยศาสตร์ด้วยสถานการณ์จำลองยังมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาทักษะการทำงานเป็นทีม การสื่อสารระหว่างวิชาชีพและทักษะการบริหารจัดการภาวะวิกฤตได้ดี¹³