การจัดการสิ่งแวดล้อมเมืองที่ยั่งยืน : กรณีศึกษา เทศบาลตำบลหนองเสม็ด อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหาสิ่งแวดล้อมเมืองของเทศบาลตำบลหนองเสม็ด 2) เพื่อวิเคราะห์การจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมเมืองของเทศบาลตำบลหนองเสม็ด 3) เพื่อนำเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายในการจัดการสิ่งแวดล้อมเมืองที่ยั่งยืนของเทศบาลตำบลหนองเสม็ด เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้กรอบแนวคิดเมืองน่าอยู่อย่างยั่งยืน แนวคิดการจัดการสิ่งแวดล้อมเมือง แนวคิดนโยบายสาธารณะ และแนวคิดการมีส่วนร่วมของประชาชน ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 36 คน ได้แก่ นายกเทศมนตรี กำนัน สมาชิกสภาเทศบาล เจ้าหน้าที่เทศบาล ผู้ใหญ่บ้าน ประธานและสมาชิกอาสาสมัครท้องถิ่นรักษ์โลกและประชาชนในเขตเทศบาลตำบลหนองเสม็ด ใช้วิธีการคัดเลือกแบบเจาะจง และเก็บข้อมูลภาคสนามโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการเสวนากลุ่ม

          ผลการศึกษาพบว่า เทศบาลตำบลหนองเสม็ดกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านจากชุมชนเกษตรกรรมสู่ชุมชนกึ่งเมือง ก่อให้เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมเมือง 2 ด้าน ได้แก่ 1) ปัญหามลพิษและของเสีย ทั้งมลพิษทางอากาศจากการเผาตอซังข้าว มลพิษทางน้ำจากสารเคมีทางการเกษตรและน้ำทิ้งจากสถานประกอบการ รวมถึงปริมาณขยะครัวเรือนและขยะในพื้นที่สาธารณะที่เพิ่มขึ้นตามการขยายตัวของชุมชน และ 2) ปัญหาพื้นที่สีเขียว ส่วนที่เป็นสวนสาธารณะ ขาดความปลอดภัยและแสงสว่างไม่เพียงพอ ด้านการจัดการ เทศบาลได้ดำเนินมาตรการอย่างต่อเนื่อง เช่น การออกเทศบัญญัติควบคุมน้ำเสีย การแจกจ่ายถังขยะเปียกการจัดกิจกรรมเก็บขยะร่วมกับชุมชน และการดูแลพื้นที่สีเขียวสาธารณะ แต่ยังมีข้อจำกัดด้านอำนาจหน้าที่ กำลังคน อุปกรณ์ และข้อบังคับทางกฎหมายที่ครอบคลุมเฉพาะอาคารใหม่ ผลการศึกษานำไปสู่ข้อเสนอเชิงนโยบาย 2 ด้าน คือ 1) การพัฒนาเทศบัญญัติให้บังคับใช้ได้จริงและครอบคลุมสถานประกอบการเดิม และ 2) การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างเป็นระบบและต่อเนื่องผ่านเครือข่ายอาสาสมัครและเวทีประชาคม เพื่อยกระดับบทบาทของประชาชนจากผู้รับบริการสู่ผู้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ อันจะนำไปสู่การจัดการสิ่งแวดล้อมเมืองที่ยั่งยืนของเทศบาลตำบลหนองเสม็ดต่อไป