แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมกับการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร กลุ่มกรุงเทพตะวันออก
DOI:
https://doi.org/10.64186/jsp3684%20คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม, ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ, นวัตกรรมกับการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้บทคัดย่อ
การขับเคลื่อนสถานศึกษาในยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงที่พลิกผันจำเป็นต้องอาศัยผู้บริหารที่มีมุมมองก้าวไกลและสามารถสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่เอื้อต่อการเรียนรู้ร่วมกัน บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร กลุ่มกรุงเทพตะวันออก 2) เพื่อศึกษาระดับการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร กลุ่มกรุงเทพตะวันออก 3) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมกับการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ และ 4) เพื่อนำเสนอแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมกับการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยเชิงปริมาณ คือ ครูในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร กลุ่มกรุงเทพตะวันออก จำนวน 364 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรของทาโร่
ยามาเน่ และกลุ่มผู้ให้ข้อมูลเชิงคุณภาพ คือ ผู้บริหารสถานศึกษาเลือกแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 5 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.97 และแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร กลุ่มกรุงเทพตะวันออก โดยรวมอยู่ในระดับมาก (= 3.70, SD = 0.52) โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือด้านการมีวิสัยทัศน์การเปลี่ยนแปลง (
= 3.77, SD = 0.63)และด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุดคือด้านการบริหารความเสี่ยง (
= 3.62, SD = 0.68) 2) การสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ โดยรวมอยู่ในระดับมาก (
= 3.70, SD = 0.51) โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือด้านการกำหนดวิสัยทัศน์และค่านิยมร่วม (
= 3.76, SD = 0.62) และด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุดคือด้านการแบ่งปันบทเรียนส่วนบุคคล (
= 3.64, SD = 0.68) 3) ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมมีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับสูงกับการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (r = 0.836) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 4) แนวทางการพัฒนา ได้แก่ ผู้บริหารต้องปรับบทบาทเป็น “ผู้อำนวยความสะดวกเชิงนวัตกรรม” โดยกำหนดวิสัยทัศน์ “โรงเรียนแห่งนวัตกรรม” ผ่านการมีส่วนร่วม สร้างภาวะผู้นำร่วม บริหารความเสี่ยงเชิงรุก สร้างระบบนิเวศนวัตกรรมที่ยืดหยุ่น และเปลี่ยนการนิเทศเป็นการโค้ชแบบกัลยาณมิตร
เอกสารอ้างอิง
Antinluoma, M. (2024). Finnish Comprehensive Schools as Professional Learning Communities: Perceptions and practices of instructional staff. (Doctoral dissertation, University of Helsinki). http://urn.fi/URN:ISBN:978-951-51-9987-4
Antinluoma, M., Ilomäki, L., & Toom, A. (2021). Practices of professional learning communities. Frontiers in Education, 6, Article 617613. https://doi.org/10.3389/feduc.2021.617613
Aziz, C.N., Rahyasih, Y., Abubakar, A., & Nurdin, N. (2025). Transformational leadership and the development of professional learning communities in elementary schools. Journal of Educational Management and Instruction (JEMIN), 5(1), 117–137.
https://doi.org/10.22515/jemin.v5i1.9930
Chaiya, T. (2026). Innovation-Driven PLC Leadership Model [Conceptual Model]. Faculty of Education, Phranakhon Rajabhat University.
Chongcharoen, K. (2018). Educational administration innovation and leadership [Instructional materials]. (School of Educational Studies, Sukhothai Thammathirat University). Sukhothai Thammathirat University.
Choukamphaeng, C. (2017). Teacher's professional learning community. Journal of Educational Measurement, Mahasarakham University, 23(2), 1-5.
Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334.
Department for Education. (2020). National Professional Qualification (NPQ): Headship Framework. from https://assets.publishing.service.gov.uk/media/63a1dc9d8fa8f539169b1d74/NPQ_Headship_FINAL_Ref.pdf
Department of Education. (2022). Fiscal Year 2022 Action Plan. https://shorturl.asia/5weN8
Department of Education. (2025). Educational Statistics Report Academic Year 2025.
https://webportal.bangkok.go.th/user_files/116/213484887768a44a61bc2f05.19095310.pdf
Diederick, B. Swart. (2013). The Development of an Innovation leadership Questionnaire Stellenbosch Universit. Master of Commerce in the Faculty of Economic and Management Sciences. Stellenbosch University.
DuFour, R., & Eaker, R. (1998). Professional Learning Communities at Work : Best Practicefor Enhancing Student Achievement. Bloomington, IN :Solution Tree.
Friesen, S., Sum, N., Sawalhi, R., MacGregor, S., Campbell, P., Conway, J., Andrews, D.,
& Penner, A. (2025) The leadership of innovation in education: findings from an environmental scan. School Leadership and Management, 46(1), 1–33. https://doi.org/10.1080/13632434.2025.2602008
Global Education Monitoring Report Team. (2024). Leadership in education : lead for learning. https://doi.org/10.54676/ZNLI9227
Hanafee, Y. (2019). Guidelines for promote innovative leadership of teacher at Samkhok School under the Pathum Thani Provincial Administration Organization. (Master dissertation, Rangsit University). Rangsit University Institutional Repository.
Harris, A., Jones, M., & Ismail, N. (2022). Distributed leadership: Taking a retrospective and contemporary view of the evidence base. School Leadership & Management, 42(5), 438–456. https://doi.org/10.1080/13632434.2022.2109620
Hord, S. M. (1997). Professional learning communities: Communities of continuous inquiry and improvement. Austin, TX: Southwest Educational Development Laboratory.
Horth, D. (2014). Innovation leadership: How to use innovation to lead effectively, work
collaboratively, and drive results. Greensborough, NC: Center for Creative Leadership.
Hunter, S. T., & Cushenbery, L. (2011). Leading for innovation: Direct and indirect influences. Advances in Developing Human Resources, 13(3), 248-265. https://doi.org/10.1177/1523422311424263
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology,
, 1-55.
Mankki, V. (2025). The professional learning of Finnish primary teachers during the COVID-19
pandemic: What have they learned? Improving Schools, 27(2–3), 197–210. https://doi.org/10.1177/13654802251404259
OECD. (2020). Back to the future of education: Four OECD scenarios for schooling. OECD
Publishing. https://doi.org/10.1787/178ef527-en
Owen, S. (2015). Innovative leadership for 21st century skill-building: the principal’s role in establishing futures-oriented teacher and student learning cultures and practices. Paper presented to learner conference. Madrid, Spain.
Suppasri, K. (2021). Development a Program to Enhance Innovative Leadership of School Administrators in 21 Century under the Jurisdiction of Kalasin Primary Educational Service Area Office 1. (Master dissertation, Mahasarakham University). Mahasarakham University Institutional Repository.
Taro Yamane. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd Ed.). New York: Harper: and Row Publications.
Varayu, W., & Konphuang, A. (2017). The development of professional learning community of Donmoon School (Suwannasarajbamrung) by using benchmarking with Lamplaimatpattana School. Naresuan University Journal, 19(4), 2-17.
Vičič Krabonja, M., Kustec, S., Skrbinjek, V., Aberšek, B., & Flogie, A. (2024). Innovative professional learning communities and sustainable education practices through digital transformation. Sustainability, 16(14), Article 6250. https://doi.org/10.3390/su16146250
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
