สงกรานต์ไทยในมุมมองวิทยาศาสตร์การกีฬา: ร่างกาย การมองเห็น และพฤติกรรมมวลชนในพื้นที่นันทนาการร่วมสมัย

บทคัดย่อ

     เทศกาลสงกรานต์ในสังคมไทยร่วมสมัยได้เปลี่ยนผ่านจากพื้นที่นันทนาการเชิงจารีตไปสู่ระบบนันทนาการมวลชนที่ร่างกายทำหน้าที่เป็นทั้งกลไกของการมีส่วนร่วม การสื่อสารอัตลักษณ์ และการต่อรอง   เพื่อการยอมรับทางสังคมภายใต้บริบทของการมองเห็นและการปฏิสัมพันธ์ที่เข้มข้น บทความนี้มุ่งวิเคราะห์เทศกาลสงกรานต์ในฐานะพื้นที่นันทนาการร่วมสมัยผ่านกรอบแนวคิดของวิทยาศาสตร์การกีฬาและนันทนาการ โดยมุ่งอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทางสรีรวิทยา พฤติกรรมฝูงชน การใช้ร่างกายเพื่อสร้างอัตลักษณ์ และปฏิสัมพันธ์ทางกายภาพที่สัมพันธ์กับความคลุมเครือของความยินยอมและการละเมิดสิทธิในร่างกาย โดยอาศัยการสังเคราะห์องค์ความรู้เชิงสหวิทยาการร่วมกับการทบทวนวรรณกรรมด้านสรีรวิทยาการกีฬา นันทนาการมวลชน และพฤติกรรมมนุษย์ในพื้นที่สาธารณะ ผลการสังเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า พื้นที่สงกรานต์ร่วมสมัยมีลักษณะของสภาพแวดล้อมที่มีความหนาแน่นของฝูงชนสูง อุณหภูมิร้อนจัด และ    การกระตุ้นทางประสาทสัมผัสอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกัน การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในบางพื้นที่ของการจัดงานยังมีส่วนสัมพันธ์กับความตื่นตัวทางสรีรวิทยา ความเหนื่อยล้า และการเปลี่ยนแปลงของการตอบสนองทางพฤติกรรมของผู้เข้าร่วมกิจกรรม โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่พื้นที่ส่วนบุคคลลดลงและการเคลื่อนไหวของ  ฝูงชนถูกกำกับด้วยข้อจำกัดเชิงพื้นที่และพลวัตของฝูงชนมากกว่าการตัดสินใจของปัจเจก ซึ่งปัจจัยดังกล่าวเมื่อผสานเข้ากับบรรทัดฐานของความสนุกของเทศกาล การเลียนแบบพฤติกรรม และความคุ้นชินของฝูงชน มีแนวโน้มทำให้ขอบเขตของความยินยอมและการเคารพสิทธิในร่างกายถูกตีความอย่างคลุมเครือมากขึ้น ขณะเดียวกัน การที่รูปลักษณ์ทางกายภาพถูกแปรสภาพเป็นทุนเชิงสัญลักษณ์ยังนำไปสู่การจัดลำดับคุณค่าและการเปรียบเทียบทางสังคมที่ส่งผลต่อความรู้สึกปลอดภัยทางจิตสังคมและการมีส่วนร่วมของผู้เข้าร่วมบางกลุ่ม โดยเฉพาะกลุ่มผู้ใหญ่ที่มีความหลากหลายทางเพศ สำหรับการจัดการพื้นที่นันทนาการร่วมสมัยจำเป็นต้อง   ก้าวข้ามการมุ่งควบคุมพฤติกรรมเฉพาะหน้า ไปสู่การออกแบบเชิงระบบที่บูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์การกีฬา พฤติกรรมทางนันทนาการ และพลวัตของฝูงชนเข้าไว้ด้วยกัน ทั้งในมิติของการลดภาระทางสรีรวิทยาภายใต้สภาพแวดล้อมที่มีความหนาแน่นสูง การจัดการข้อจำกัดเชิงพื้นที่ที่ส่งผลต่อการเคลื่อนไหวและการตัดสินใจของผู้เข้าร่วม ตลอดจนการสร้างบรรทัดฐานของการเคารพสิทธิในร่างกายและความปลอดภัยทางจิตสังคมในพื้นที่สาธารณะ อันจะนำไปสู่การพัฒนาพื้นที่นันทนาการมวลชนที่สามารถรักษาความสมดุลระหว่างความสนุก ความปลอดภัย และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของผู้เข้าร่วมทุกกลุ่มวัยในสังคมร่วมสมัยได้อย่างยั่งยืน