การยืดหยุ่นและผ่อนปรนในการปฏิบัติศาสนกิจของชาวไทยมุสลิมในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ต่อสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดต่อ

อับดุลย์ลาเต๊ะ สาและ; รอซีดะห์  หะนะกาแม; ซัลมา แดเมาะเล็ง; แวยูโซะ  สิเดะ; อิสมาอีล  อาเนาะกาแซ; อาหมัด  อัลฟารีตีย์; อิสมาแอ  สะอิ

doi:10.64186/jsp3343

ผู้แต่ง

อับดุลย์ลาเต๊ะ สาและ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี
รอซีดะห์ หะนะกาแม มหาวิทยาลัยฟาฏอนี
ซัลมา แดเมาะเล็ง มหาวิทยาลัยฟาฏอนี
แวยูโซะ สิเดะ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี
อิสมาอีล อาเนาะกาแซ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี
อาหมัด อัลฟารีตีย์ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี
อิสมาแอ สะอิ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี

DOI:

https://doi.org/10.64186/jsp3343%20%20%20

คำสำคัญ:

การยืดหยุ่น, ผ่อนปรน, ชาวไทยมุสลิม, การระบาดของโรคโควิด19

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาการยืดหยุ่นและผ่อนปรนในการปฏิบัติศาสนกิจของชาวไทยมุสลิมในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ต่อสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดต่อ ผู้ให้ข้อมูลที่ใช้ในการสัมภาษณ์ โดยผู้วิจัยใช้วิธีการคัดเลือกผู้ให้การสัมภาษณ์หลักแบบเจาะจง ได้แก่ 1) คณะกรรมการประจำมัสยิดในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ จังหวัดละ 10 คน จำนวน 30 คน 2) นักวิชาการมุสลิมในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้จังหวัดละ 10 คน จำนวน 30 คน และ 3) ประชาชนทั่วไปที่เป็นมุสลิมในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้จังหวัดละ 10 คน จำนวน 30 คน รวมทั้งหมด จำนวน 90 คน และ 2.ประชากรและกลุ่มตัวอย่างเพื่อการจัดเวทีระดมสมองจากกลุ่มเป้าหมายหลัก ประกอบด้วย ประชาชนทั่วไป จำนวน 10 คน ผู้นำศาสนา จำนวน 5 คน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จำนวน 5 คน นักวิชาการมุสลิม จำนวน 5 คน ตัวแทนสำนักจุฬาราชมนตรี จำนวน 1 คน และคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดยะลา ปัตตานีและนราธิวาส จำนวน 3 คน รวมทั้งหมด 29 คน การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพที่ได้จากการสัมภาษณ์ จะใช้วิธีการวิเคราะห์และการสรุปผลตามเนื้อหา ตลอดจนการประมวลวิเคราะห์จากเอกสารและหลักฐานต่าง ๆ ที่รวบรวมได้ โดยการแยกแยะและวิเคราะห์สังเคราะห์ข้อมูลที่ได้มาตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้ ตรวจสอบความครอบคลุมของข้อมูล แล้วนำเสนอในรูปแบบรายงานเชิงพรรณนาวิเคราะห์ประกอบการอภิปรายผล ผลการวิจัยพบว่า การยืดหยุ่นและผ่อนปรนในการปฏิบัติศาสนกิจของชาวไทยมุสลิมต่อสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดต่อ ชาวไทยมุสลิมได้นำองค์ความรู้ทางศาสนามาประยุกต์ใช้อย่างถูกต้อง การผ่อนปรนทางศาสนาในช่วงโรคระบาดสามารถแปลงเป็นแนวปฏิบัติทางสังคมและสุขภาวะได้จริง เช่น การปรับรูปแบบการละหมาด การถือศีลอด การจ่ายซะกาต และการระงับการเดินทางไปประกอบพิธีฮัจย์ โดยทั้งหมดดำเนินไปภายใต้กรอบศาสนาและการกำกับของสถาบันศาสนาอย่างเป็นทางการ โดยใช้หลักการยืดหยุ่นและผ่อนปรน เป็นเครื่องมือในการรักษาสมดุลระหว่างการธำรงศรัทธา การคุ้มครองชีวิต และความรับผิดชอบต่อสังคมโดยรวม ข้อเสนอแนะ สำนักงานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด สถานพยาบาล และมัสยิดในพื้นที่สามารถนำผลการวิจัยไปปรับนโยบายการประกอบศาสนกิจเป็นแนวทางในการปรับรูปแบบการปรับตัวการประกอบศาสนกิจในสถานการณ์โรคระบาดที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่

เอกสารอ้างอิง

Al-Qaradawi, Y. (1995). Fiqh al-awlawiyyat: Dirasah jadidah fi daw’ al-Qur’an wa al-Sunnah. Maktabat Wahbah.

Al-Shatibi, A. I. (2004). Al-Muwafaqat fi usul al-shari‘ah (Vols. 1–4). Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.

Benseng, A. (2022). Principles of religious flexibility in performing prayers during the COVID-19 crisis. Princess of Naradhiwas University Journal of Humanities and Social Sciences, 9(1), 293–307.

https://so05.tci-thaijo.org/index.php/pnuhuso/article/view/250062/173412

Chelong, A., Tepsing, P., & Leaheem, K. (2024). Practices for COVID-19 prevention of Muslim communities in three southern border provinces. Thammasat Journal, 43(2), 55–73.

https://doi.org/10.14456/tujournal.2024.14

Ibn Taymiyyah. (1995). Majmu‘ al-fatawa (Vols. 1–35). Mujamma‘ al-Malik Fahd.

Karunan, K., Udompittayason, W., Chaikongkiat, P., Planbumroog, D., Musigawan, A., Kaewmanee, P., Kajonkittiya, K., Ruangroengkulrit, P., Dowrote, N., & Klangman, A. (2023). Roles of Muslim religious leaders in the primary healthcare system for the management of COVID-19: A case study in three southern border provinces in Thailand. *Burapha University Journal of Nursing, 31*(3), 66–77.

https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Nubuu/article/view/262775/181135

Katih, I., & Hayeemase, N. (2020). Adaptation of Wasatiyyah Islami-ah among intensive Islamic-studies-program teachers in the government schools in the Pattani Area 1. Journal of Islamic Studies, Prince of Songkla University, 11(1), 60–74.

https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JOIS/article/view/240158/165081

Narongraksakhet, I., Salaming, M., Kaewtubtim, M., Al-Usamah, A., & Jehte, R. (2022). Culture and beliefs of Thai Muslims in the southern border provinces at risk of COVID-19 infection: Prevention and mitigation approaches based on Islamic principles, health concepts, and local wisdom. Journal of Islamic Studies, Prince of Songkla University, 13(2), 1–19.

https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JOIS/article/view/260186/175741

Rungrut, S., Maso, S., & Kadem, Y. (2021). Economic and social impacts of the COVID-19 situation on people in Yala Municipality, Yala Province. Journal of Buddhist Social Sciences and Anthropology, 6(2), 160–174.

https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JSBA/article/view/245848/169255

Saleah, A., Hanakamae, R., Daemohleng, S., Sidae, W., Anohkasae, I., Alfariti, A., & Sa-I, I. (2023). Attitudes of Thai Muslims toward compliance with orders and preventive measures against COVID-19 issued by the Sheikhul Islam Office of Thailand. Journal of Islamic Studies, Prince of Songkla University, 14(2), 184–206.

https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JOIS/article/view/271813/181113