การพัฒนาสมรรถนะนวัตกรดิจิทัลผ่านโครงงานดิจิทัลฐานชุมชน : บทเรียนจากกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โรงเรียนสกลราชวิทยานุกูล จังหวัดสกลนคร
DOI:
https://doi.org/10.64186/jsp3138คำสำคัญ:
สมรรถนะนวัตกรดิจิทัล, โครงงานดิจิทัล, ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ, การเรียนรู้ฐานชุมชนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนก่อนและหลังการจัดการเรียนรู้ฐานชุมชน 2) เพื่อประเมินสมรรถนะนวัตกรดิจิทัลของนักเรียน 3) เพื่อศึกษาคุณภาพผลงานโครงงานดิจิทัล และ 4) เพื่อสังเคราะห์บทเรียนจากการจัดการเรียนรู้และบทบาทของกระบวนการ PLC เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี กลุ่มตัวอย่างได้แก่นักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย 40 คน และครูผู้สอนกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 9 คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน แบบประเมินสมรรถนะนวัตกรดิจิทัล แบบประเมินคุณภาพผลงานโครงงานดิจิทัล แบบบันทึกการสะท้อนผลของครู แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างสำหรับครู แบบสนทนากลุ่มสำหรับนักเรียน และแบบบันทึกการประชุม PLC วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติพรรณนาและ Paired Sample t-test ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหาแบบอุปนัย ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนหลังการจัดการเรียนรู้สูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 2) นักเรียนมีสมรรถนะนวัตกรดิจิทัลอยู่ในระดับมากที่สุด =4.52) โดยเฉพาะการทำงานร่วมกันในสภาพแวดล้อมดิจิทัล ความคิดสร้างสรรค์ทางดิจิทัล และการสื่อสารดิจิทัล 3) ผลงานโครงงานดิจิทัลมีคุณภาพอยู่ในระดับมากที่สุด
=3.82) โดดเด่นในด้านการตอบโจทย์ปัญหาชุมชนและความคิดสร้างสรรค์ และ 4) พบบทเรียนสำคัญ 4 ประการ คือ การสร้างวิสัยทัศน์ร่วมกัน การใช้ข้อมูลผู้เรียนเป็นฐานการตัดสินใจ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้และสร้างนวัตกรรมร่วมกัน และการเอาชนะความท้าทายด้วยการสนับสนุนร่วมกัน การบูรณาการการเรียนรู้ฐานชุมชนเชิงพื้นที่และโครงงานดิจิทัลผ่านกระบวนการ PLC เป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพในการพัฒนาทั้งผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและสมรรถนะดิจิทัลของนักเรียน สิ่งที่โดดเด่นจากงานวิจัยนี้คือการบูรณาการการเรียนรู้ฐานชุมชนเข้ากับการพัฒนาสมรรถนะดิจิทัลผ่านโครงงานที่แก้ปัญหาจริงในชุมชน ซึ่งแตกต่างจากงานวิจัยทั่วไปที่มักแยกพัฒนาทักษะดิจิทัลออกจากบริบทชุมชน นอกจากนี้ การใช้กระบวนการ PLC เป็นกลไกพัฒนาครูอย่างเป็นระบบยังเป็นจุดเด่นที่ส่งผลต่อความยั่งยืนของนวัตกรรม
เอกสารอ้างอิง
Barr, V., & Stephenson, C. (2011). Bringing computational thinking to K–12: What is involved and what is the role of the computer science education community? ACM Inroads, 2(1), 48–54. https://doi.org/10.1145/1929887.1929905
Chen, C. H., & Yang, Y. C. (2019). Revisiting the effects of project-based learning on students' academic achievement: A meta-analysis investigating moderators. Educational Research Review, 26, 71–81. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2018.11.001
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
DuFour, R., DuFour, R., Eaker, R., & Many, T. (2008). Learning by doing: A handbook for professional learning communities at work. Solution Tree Press.
European Commission. Joint Research Centre. (2022). DigComp 2.2: The digital competence framework for citizens. Publications Office of the European Union.
Howley, A., Howley, M., Camper, C., & Perko, H. (2021). Thinking about place-conscious pedagogy and research: A postpandemic perspective. Journal of Research in Rural Education, 37(2), 1–15. https://doi.org/10.26209/jrre3702
Kalaoja, E., & Pietarinen, J. (2021). Professional learning communities as a context for teacher learning: The case of project-based learning with technology in Finland. Teaching and Teacher Education, 97, 103115. https://doi.org/10.1016/j.tate.2020.103212
Krajcik, J., & Shin, N. (2022). Project-based learning. In R. K. Sawyer (Ed.), The Cambridge handbook of the learning sciences (3rd ed., pp. 439–460). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108888295.028
Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511815355
Lindberg, J. O., Hasselqvist, H., & Korhonen, T. (2020). Developing digital innovation competencies: A systematic review of intervention studies. Computers & Education, 156, 103952. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2020.103952
Lomos, C., Hofman, R. H., & Bosker, R. J. (2022). Professional learning communities: A meta-analysis. School Effectiveness and School Improvement, 33(1), 77–104. https://doi.org/10.1080/09243453.2021.1968462
OECD. (2023). Education at a glance 2023: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/e13bef63-en
Office of the Basic Education Commission. (2022). Digital innovator competency framework for Thai students. The Agricultural Cooperative Federation of Thailand Printing House.
Powers, A. L. (2021). An evaluation of four place-based education programs. The Journal of Environmental Education, 52(1), 21–36. https://doi.org/10.1080/00958964.2020.1801225
Prince, M. (2004). Does active learning work? A review of the research. Journal of Engineering Education, 93(3), 223–231. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2004.tb00809.x
Rungreung, S. (2023). Development of a community-based learning model integrating technology in rural schools. Journal of Educational Research, 17(2), 45–62.
Sanders, M. (2009). STEM, STEM education, STEMmania. The Technology Teacher, 68(4), 20–26.
Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. Doubleday.
Smith, G. A. (2002). Place-based education: Learning to be where we are. Phi Delta Kappan, 83(8), 584–594. https://doi.org/10.1177/003172170208300806
Sobel, D. (2004). Place-based education: Connecting classrooms and communities. Orion Society.
Theeratrakulphong, S. (2021). Development of professional learning communities among secondary school teachers. Journal of Education, Khon Kaen University, 44(2), 112–128.
UNESCO. (2022). Education for sustainable development: A roadmap. UNESCO Publishing.
Vatcharinrat, S. (2022). A study of conditions and problems in implementing project-based learning in secondary schools. Journal of Education, Chulalongkorn University, 50(3), 234–251.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511803932
Wing, J. M. (2006). Computational thinking. Communications of the ACM, 49(3), 33–35. https://doi.org/10.1145/1118178.1118215
Wongwanich, S. (2021). Community-based learning management in small schools: A qualitative case study [In Thai]. Chulalongkorn University Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
