การเปลี่ยนแปลงลักษณะและรูปแบบของกระบวนการทอผ้าไททรงดำ : กรณีศึกษาชุมชน บ้านน้ำเรื่อง ตำบลท่าฉนวน อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย ระหว่างพ.ศ. 2540 – 2567
DOI:
https://doi.org/10.64186/jsp2807บทคัดย่อ
บทความจิวัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงลักษณะและรูปแบบของกระบวนการทอผ้าไททรงดำในชุมชนบ้านน้ำเรื่อง ระหว่างพ.ศ. 2540 – 2567 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว บทความนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ในการรวบรวมข้อมูล ใช้วิธีการศึกษาทางประวัติศาสตร์บอกเล่า (Oral History) ซึ่งกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 5 คน ประกอบด้วย ผู้นำชุมชน ช่างทอผ้า ช่างตัดเย็บและเจ้าของร้านจำหน่ายผ้าไททรงดำ ชาวบ้าน และนักประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และนำข้อมูลที่ได้มาตีความและนำเสนอโดยใช้การพรรณนาวิเคราะห์ (Analytical Description) ผลการวิจัยพบว่า การเปลี่ยนแปลงลักษณะและรูปแบบของกระบวนการทอผ้าไททรงดำในชุมชนบ้านน้ำเรื่อง ระหว่างพ.ศ. 2540 – 2567 แบ่งออกเป็น 5 ด้าน ได้แก่ 1) อุปกรณ์สำหรับการทอผ้า ทอด้วยกี่กระตุกและเพิ่มการสั่งซื้อผ้าทอสีดำจากชุมชนอื่น 2) เส้นใย ใช้เส้นด้ายสำเร็จรูป 3) สี ใช้สีย้อมเคมี 4) ลวดลาย ลวดลายดั้งเดิมยังคงเป็นที่นิยม และเพิ่มลวดลายของชาวไททรงดำในเวียดนาม และ 5) รูปแบบ ปรับเปลี่ยนสินค้าเดิมให้มีความร่วมสมัยและออกแบบสินค้าใหม่ ๆ การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นผลกระทบมาจากปัจจัยภายนอก ได้แก่ การส่งเสริมและการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และกระแสวัฒนธรรมสมัยใหม่ และปัจจัยภายใน ได้แก่ การขาดแคลนวัตถุดิบธรรมชาติ และการปรับตัวของผู้ผลิตภายในชุมชน ข้อค้นพบจากงานวิจัยนี้เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานของการศึกษากระบวนการพัฒนาของผ้าทอพื้นเมือง และการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมของชุมชนบ้านน้ำเรื่อง
เอกสารอ้างอิง
Anukulwattaka, N. (2011). The process of reviving historical consciousness and establishing Tai Lue culture in Chiang Kham community, Phayao province, 1977–2007 (Master’s thesis, Chiang Mai University). National Research Council of Thailand. https://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/247351
Janpla, J., Songsuwong, W., Kijkar, P., & Wongsaming, S. (2016). Development of Thai Song Dam woven fabric products to add value following the creative economy concept. Veridian E-Journal, 9(2), 82–98. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/61543/50706
Khamnuansilp, S. (2022). Management for preserving the cultural identity of the Tai Song Dam ethnic group in Phetchaburi province. Silpakorn University Journal, 42(2), 96–111. https://doi.org/10.14456/sujthai.2022.16
Mongkhon, S. (2009). Transmission wisdom of Thai Song Dam textile of Banglen district, Nakhon Pathom province (Master’s thesis, Chandrakasem Rajabhat University). ThaiLIS. https://tdc.thailis.or.th/tdc/browse.php?option=show&browse_type=title&titleid=21344
Pitiphat, S., Teerakarnnont, A., & Puangsomjit, T. (2010). Birth, aging, sickness, and death: The Thai way of life in textiles. Thammasat University.
Saipan, P. (2025). Tai Dam. Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre (SAC). https://ethnicity.sac.or.th/database-ethnic/177/
Samut Sakhon Community College. (2025). Cultural identity of Thai Song Dam textile patterns. Institute of Community Colleges. https://online.pubhtml5.com/vbazl/cofr/
Srihaklang, S., Weerasaya, J., Singhalert, R., & Yodmalee, B. (2019). Cultural change and the language and dress of the Phu Thai Renu Nakhon ethnic group in the northeast of Thailand. Ph.D. in Social Sciences Journal, 9(3), 7–13. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/phdssj/article/view/121223/159839
Tangwong, D. (2011). Handicraft product development from Tai–Songdam native textile at Khao Yoi district, Phetchaburi province (Master’s thesis, Kasetsart University). ThaiLIS. https://tdc.thailis.or.th/tdc/browse.php?option=show&browse_type=title&titleid=3156
Tintasuvan, B. (2002). The study of Thai Song Dam textile and clothing of Tambon Nong Prong, Amphoe Khao Yoi, Changwat Phetchaburi (Master’s thesis, Ramkhamhaeng University). ThaiLIS. https://tdc.thailis.or.th/tdc/browse.php?option=show&browse_type=title&titleid=43454
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
