ปัญหาทางกฎหมายในการใช้ดุลพินิจของพนักงานสอบสวน ผู้มีอำนาจออกคำสั่งไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในชั้นสอบสวน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัญหากฎหมายในการใช้ดุลพินิจของพนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจออกคำสั่งไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในชั้นสอบสวน 2) ศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และกฎหมายเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาของประเทศไทยและต่างประเทศ และ 3) หาแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับการใช้ดุลพินิจของพนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจออกคำสั่งไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในชั้นสอบสวน วิธีดำเนินการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ด้วยวิธีการวิจัยเอกสาร (Documentary Research) ทั้งเอกสารภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ ได้แก่ ตำรา กฎหมาย บทความวิชาการ งานวิจัย วิทยานิพนธ์ และข้อมูลสืบค้นทางอิเล็กทรอนิกส์ที่มีความน่าเชื่อถือ
ผลการวิจัยพบว่า พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 มาตรา 44 วรรคหนึ่ง ซึ่งกำหนดให้หัวหน้าพนักงานสอบสวนมีอำนาจดุลพินิจในการพิจารณามีคำสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้คู่กรณีเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีอาญา มีปัญหาทางกฎหมายสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) ปัญหาการตีความพฤติการณ์ของการกระทำความผิดไม่ร้ายแรง ซึ่งกฎหมายมิได้กำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนไว้ ส่งผลให้การใช้ดุลพินิจของหัวหน้าพนักงานสอบสวนในแต่ละพื้นที่ขาดบรรทัดฐานเดียวกัน 2) ปัญหาการออกแบบระบบให้เป็นดุลพินิจโดยสมบูรณ์ ซึ่งเปิดช่องให้หัวหน้าพนักงานสอบสวนสามารถลบล้างเจตนาของคู่กรณีที่ประสงค์จะเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยได้ และ 3) ปัญหาการขาดโต้แย้งดุลพินิจ กล่าวคือ กฎหมายมิได้ให้สิทธิแก่คู่กรณีในการอุทธรณ์โต้แย้งคำสั่งดุลพินิจของหัวหน้าพนักงานสอบสวนได้แต่อย่างใด
ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะว่า ควรแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 มาตรา 44 โดยการออกระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติว่าด้วยการมีดุลพินิจออกคำสั่งของหัวหน้าพนักงานสอบสวนในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีอาญา เพื่อกำหนดพฤติการณ์ของการกระทำความผิดไม่ร้ายแรงเป็นบรรทัดฐาน และควรบัญญัติให้คู่กรณีมีสิทธิอุทธรณ์โต้แย้งดุลพินิจของหัวหน้าพนักงานสอบสวน เพื่อให้เกิดกระบวนการตรวจสอบและถ่วงดุลภายในกระบวนการยุติธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
กรมองค์การระหว่างประเทศ. (2551). ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน. กระทรวงการต่างประเทศ.
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ. (2551). กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง. สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ.
คณิต ณ นคร. (2564). กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 10). วิญญูชน.
เกียรติอนันต์ ล้วนแก้ว และคณะ. (2561). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาความคุ้มค่าและประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาไทยเปรียบเทียบกับกระบวนการยุติธรรมทางเลือก (รายงานผลการวิจัย). สำนักงานกิจการยุติธรรม กระทรวงยุติธรรม.
พินิจ ทิพย์มณี. (2553). การวิเคราะห์ปัญหาทางกฎหมายที่เกี่ยวกับการตายของประเทศไทย (รายงานผลการวิจัย). มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562. (2562, 22 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 136, ตอนที่ 67 ก, หน้า 1.
ระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติว่าด้วยพนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจออกคำสั่งให้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญา พ.ศ. 2562. (2562, 19 พฤศจิกายน).
ระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการยื่นคำร้องขอไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญา การพิจารณาและระยะเวลาการสั่งคำร้อง และกระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญา พ.ศ. 2562. (2562, 19 พฤศจิกายน).
สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย. (2564). คู่มือว่าด้วยกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ ฉบับปรับปรุงครั้งที่สอง ชุดคู่มือด้านความยุติธรรมทางอาญา. กระทรวงยุติธรรม.
สมศักดิ์ ทิมพิทักษ์. (2555). ปัญหาและผลกระทบหากนำหลักการต่อรองการรับสารภาพมาใช้. รายงานผลงานส่วนบุคคลการอบรมหลักสูตร "ผู้พิพากษาผู้บริหารในศาลชั้นต้น" รุ่นที่ 10. สถาบันพัฒนาข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม.
สำนักงานกิจการยุติธรรม. (2567). รายงานสถานการณ์อาชญากรรมและกระบวนการยุติธรรม ประจำปี พ.ศ. 2567. กระทรวงยุติธรรม.
อัคคกร ไชยพงษ์. (2568). กระบวนการยุติธรรมทางอาญา เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 2). บริษัท สามดี ออลล์ จำกัด.
อัคคกร ไชยพงษ์. (2567). ปัญหาหน้าที่อำนาจตามกฎหมายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการควบคุมและป้องกันอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมด้านทรัพยากรป่าไม้. วารสารกระบวนการยุติธรรม, 17(3), 135-164.
Akkakorn Chaiyapong, Vachiravitch Ittithanasuphavitch, Niramol Yindee, Jiddarom Rattanawut, & Wuttisak Nakhan. (2019). Guidelines for the Appropriate Career Development of the Elderly in Makok Neau Sub-District Municipality, Phatthalung, Thailand. Asian Administration and Management Review, 1(2), 202-213.
Tonry, M. (2019). Comparing criminal justice systems across nations: The challenge of a global perspective (2nd ed.). University Press.
United Nations Office on Drugs and Crime. (2020). Handbook on Restorative Justice Programmes (2nd ed.). United Nation.
