วารสารสหวิทยาการสังคมศาสตร์และการบริหารงานยุติธรรม

บทบรรณาธิการ

อัคคกร ไชยพงษ์ — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

การพัฒนากฎหมายเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวสีเขียว

วิชัย โถสุวรรณจินดา, วงศ์วิภา โถสุวรรณขินดา — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ วิเคราะห์นโยบาย กฎหมาย กฎ ระเบียบ ที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจการท่องเที่ยว และนําผลการศึกษาเป็นข้อมูลในการเสนอแนะให้มีการปรับปรุงหรือแก้ไขกฎหมาย กฎ ระเบียบ ที่เป็นอุปสรรค เพื่อเอื้อต่อการประกอบธุรกิจ ในบริบทที่ต้องคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม วิธีการในการศึกษา ใช้การศึกษาทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ โดยใช้แบบสอบถาม การสัมภาษณ์ และการประชุมรับฟังความคิดเห็น (Focus Group) จากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง

ผลการศึกษาพบว่า แม้ประเทศไทยจะมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวเป็นจำนวนมาก แต่ประเทศไทย ยังไม่มีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมโดยตรง และยังมีกฎหมาย กฎ ระเบียบที่เป็นปัญหา อุปสรรคเกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมด้วย

ผู้ศึกษามีข้อเสนอแนะ ดังนี้ (1) ควรมีการปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวให้มีแนวทางการดำเนินการที่สอดคล้องกับการท่องเที่ยวสีเขียว เช่น กฎหมายโรงแรม กฎหมายอาหาร กฎหมายการท่องเที่ยว กฎหมายขนส่ง เป็นต้น (2) ให้มีนโยบายส่งเสริม มาตรฐานแหล่งท่องเที่ยวและมาตรฐานโรงแรมที่เป็นมิตรกับสุขภาพและสิ่งแวดล้อม ทั้งการบริการที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวต้องสอดคล้องกับมาตรฐานอาเซียน ทั้งมาตรฐานสปา มาตรฐานภัตตาคาร มาตรฐานโฮมสเตย์ มาตรฐานโรงแรมสีเขียว เป็นต้น (3) กฎหมายส่งเสริมการลงทุน กำหนดให้มีการส่งเสริมและสนับสนุนให้แหล่งท่องเที่ยวทั่วประเทศมีการปรับปรุงสถานที่ให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการเปลี่ยนจากการใช้ยานพาหนะที่ใช้น้ำมันมาเป็นใช้ไฟฟ้า และส่งเสริมการลงทุนแก่ผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยวที่ลงทุนด้านการใช้พาหนะเพื่อบริการนักท่องเที่ยว (4) องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นควรมีแผนงานการส่งเสริมการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมโดยรัฐบาลให้การสนับสนุน เช่น ให้มีการปรับเปลี่ยนใช้รถไฟฟ้าเป็นรถโดยสารประจำทาง และส่งเสริมการดัดแปลงรถยนต์ที่ใช้เชื้อเพลิงจากระบบน้ำมันเป็นรถไฟฟ้า และจัดทำแผนพัฒนาเมืองให้เป็นเมืองคาร์บอนต่ำ (5) พิจารณาให้มีการออกกฎหมายเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเช่นเดียวกับในต่างประเทศ เช่น กฎหมายที่กำหนดความรับผิดชอบต่อผู้ที่ปล่อยสารอันตราย และกำหนดให้ผู้ก่อมลพิษต้องรับผิดร่วมกันในการชดใช้ค่าเสียหาย

วุฒิการศึกษากับบทบาทอำนาจหน้าที่และสิทธิของสมาชิกวุฒิสภา ตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560

Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา แนวคิด ทฤษฎี มาตรการทางกฎหมาย และปัญหาเกี่ยวกับวุฒิการศึกษาของสมาชิกวุฒิสภาตามที่กำหนดไว้ในกฎหมายรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช 2560 มาตรา 107 ถึงมาตรา 113 และ กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาพุทธศักราช 2561 มาตรา 10 ถึงมาตรา 14 ที่ไม่มีความสอดคล้องเหมาะสมกับบทบาทหน้าที่ และสิทธิของสมาชิกวุฒิภาตามที่บัญญัติไว้ในกฎหมายรัฐธรรมนูญ ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อระบบการบริหารราชการแผ่นดินในปัจจุบันและการให้ความเห็นชอบในการบัญญัติกฎหมายต่าง ๆ เช่น พระราชบัญญัติและพระราชกำหนด เป็นต้น ที่ต้องอาศัยผู้มีความรู้ทั้งทางด้านเทคโนโลยีที่นำสมัยในปัจจุบันด้านกฎหมาย และภาษาต่างประเทศโดยเฉพาะภาษาอังกฤษ ซึ่งสมาชิกวุฒิสภาทุกคนจะต้องมีความรู้สามารถพูดเข้าใจและติดต่อสื่อสารได้ การวิจัยนี้เป็นการศึกษาเพื่อหาแนวทางแก้ไขกฎหมายรัฐธรรมนูญและพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญเกี่ยวกับการกำหนดคุณวุฒิทางการศึกษาของสมาชิกวุฒิสภาเพื่อให้เหมาะสมและสอดคล้องกับบทบาทหน้าที่และสิทธิ ของสมาชิกวุฒิสภาที่มีต่อการบริหารราชการแผ่นดินตามรัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2560 โดยงานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเอกสาร (Documentary Research) โดยค้นคว้าข้อมูลจากตำรากฎหมาย บทความ งานวิจัย และ ข้อมูลจากเว็บไซต์ทางอินเทอร์เน็ต

ผลการศึกษาพบว่า ในกฎหมายรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช 2560 มาตรา 107 ถึง มาตรา 113 และพระราชบัญญัติประกอบว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พุทธศักราช 2561 มาตรา 10 ถึง มาตรา 14 ไม่ได้มีการกำหนดวุฒิการศึกษาของผู้ดำรงตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภาไว้แต่ประการใด แต่ได้มีการกำหนดบทบาทหน้าที่และสิทธิการมีส่วนร่วมในการบริหารราชการแผ่นดินไว้มากมาย ซึ่งต่างจากกฎหมายรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช 2540 และกฎหมายรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช 2550 ที่ได้กำหนดวุฒิการศึกษาให้ผู้ที่จะมีสิทธิสมัตรรับเลือกตั้ง เป็นสมาชิกวุฒิสภาจะต้องสำเร็จการศึกษาไม่ตำกว่าปริญญาตรีหรือเทียบเท่า และเมื่อกฎหมายรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช 2560 ได้กำหนดบทบาท หน้าที่และสิทธิของสมาชิกวุฒิสภาในการมีส่วนร่วมในการบริหารราชการแผ่นดินไว้มากมาย

ผู้วิจัยจึงมีความเห็นว่า วุฒิการศึกษาของสมาชิกวุฒิสภาย่อมมีส่วนสำคัญมากในการที่จะให้ความเห็นชอบในด้านต่าง ๆ เช่น ให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติร่างงบประมาณรายจ่ายประจำปี รวมทั้ง การมีส่วนร่วมในการแต่งตั้งผู้ดำรงตำแหน่งสำคัญต่าง ๆ ผู้วิจัยจึงมีความเห็นว่า ควรมีการกำหนดวุฒิการศึกษาของผู้ที่จะเข้ามาเป็นสมาชิกวุฒิสภาในกฎหมายรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช 2560 อย่างน้อยต้องจบการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีหรือเทียบเท่าเหมือนกับที่มีการกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช 2540 และ 2550 ดังกล่าวก็น่าจะช่วยการมีส่วนร่วมในการบริหารราชการของสมาชิกวุฒิสภามีประสิทธิภาพมากกว่าที่เป็นอยู่ทุกวันนี้

ปัญหาทางกฎหมายในการจำแนกบุคคลอันมีเหตุควรเชื่อได้ว่าเป็น ผู้เสียหายในคดีค้ามนุษย์

ภัชราภา พินแก้ว , อัคคกร ไชยพงษ์ — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหา แนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวกับการจำแนกบุคคลอันมีเหตุควรเชื่อได้ว่าเป็นผู้เสียหายในคดีค้ามนุษย์ 2) กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจำแนกบุคคลอันมีเหตุควรเชื่อได้ว่าเป็นผู้เสียหายในคดีค้ามนุษย์ของประเทศไทย ต่างปะเทศ และระหว่างประเทศ และ 3) มาตรการปรับปรุงแก้ไขมาตรา 29 พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พ.ศ. 2551 เกี่ยวกับการจำแนกบุคคลอันมีเหตุควรเชื่อได้ว่าเป็นผู้เสียหายในคดีค้ามนุษย์ เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ ด้วยการศึกษาค้นคว้าหาข้อมูลจากหนังสือ ตำรา บทความ วิชาการ งานวิจัยและเอกสาร โดยนำข้อมูลมาวิเคราะห์ สังเคราะห์และใช้วิธีเรียบเรียงแบบพรรณนาความ เพื่อให้ได้มาซึ่งแนวทางในการพัฒนากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจำแนกบุคคลอันมีเหตุควรเชื่อได้ว่าเป็นผู้เสียหายในคดีค้ามนุษย์

ผลการศึกษาพบว่า การกำหนดระยะเวลาในการจำแนกไว้ซึ่งโดยได้กำหนดระยะเวลาหลังเกิดเหตุไว้เพียงยี่สิบสี่ชั่วโมง และอาจขอขยายระยะเวลาได้ไม่เกินเจ็ดวัน ซึ่งอาจจะส่งผลกระทบต่อการจำแนกผู้เสียหายที่แท้จริงกับผู้เสียหายที่สมัครใจไปค้าประเวณีเอง ซึ่งระยะเวลาที่กำหนดไว้จึงเป็นเวลาที่จำกัดมากเกินไปเมื่อพิจารณาถึงการให้ข้อมูลของผู้เสียหายแล้ว

ผู้ศึกษามีข้อเสนอแนะในการพัฒนากฎหมายที่เกี่ยวกับปัญหาทางกฎหมายในการจำแนกบุคคลอันมีเหตุควรเชื่อได้ว่าเป็นผู้เสียหายในคดีค้ามนุษย์ เพื่อให้มีมาตรการทัดเทียมตามมาตรการสากล ดังนี้ 1) การเพิ่มกรอบระยะเวลาซึ่งไทยอาจบัญญัติให้มีระยะเวลา ไม่น้อยกว่า 90 วัน ที่ผู้เสียหายได้รับสิทธิพักอาศัยและคุ้มครองโดยไม่ต้องเร่งจำแนกสถานะ ระยะเวลาดังกล่าวช่วยลดปัญหาการตัดสินผิดพลาด (misidentification) 2) ออกกฎกระทรวงหรือระเบียบกำหนดเกณฑ์ชัดเจน 3) เน้นสิทธิมนุษยชนควบคู่กับความมั่นคง แม้ผู้เสียหายจะเป็นแรงงานผิดกฎหมาย แต่หากมีเหตุอันควรเชื่อว่าเข้าข่ายการค้ามนุษย์ ต้องได้รับการคุ้มครองก่อนพิจารณาเรื่องสถานะการเข้าเมือง

การไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทในชุมชนของศูนย์ยุติธรรมชุมชน ตำบลไสไทย อำเภอเมืองกระบี่ จังหวัดกระบี่

วราเทพ หง้าฝา , นิรมล ยินดี — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัญหากระบวนการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทในชุมชนของศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลไสไทย อำเภอเมืองกระบี่ จังหวัดกระบี่ 2) วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของกระบวนการไกล่เกลี่ยระงับข้อพาทในชุมชน และ 3) เสนอแนวทางในการพัฒนาการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทในชุมชน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสาร การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม ศึกษาจากเอกสารทางวิชาการ กฎหมาย นโยบาย และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับศูนย์ยุติธรรมชุมชน รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับกระบวนการระงับข้อพิพาทและผลกระทบที่เกิดขึ้นในตำบลไสไทย

ผลการศึกษาพบว่า 1) การไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทในชุมชนของศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลไสไทยมีปัญหาสี่ประเด็นหลัก ได้แก่ ปัญหาด้านโครงสร้างและกลไกการดำเนินงานที่ศูนย์ยุติธรรมชุมชนไม่ได้เป็นภารกิจหลัก ปัญหาด้านศักยภาพผู้ไกล่เกลี่ยที่ขาดความรู้และประสบการณ์ ปัญหาการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมจากการขาดการประชาสัมพันธ์ และปัญหาบริบทของตำบลไสไทยที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและความขัดแย้งจากการท่องเที่ยว 2) ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จประกอบด้วยปัจจัยด้านบุคคล ด้านกระบวนการ ด้านสังคมและวัฒนธรรม และด้านกฎหมายและนโยบาย

ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะ การพัฒนาศักยภาพผู้ไกล่เกลี่ยด้วยการฝึกอบรมอย่างเป็นระบบและการสร้างระบบพี่เลี้ยง การพัฒนากระบวนการไกล่เกลี่ย 5 ขั้นตอนที่เหมาะสมกับบริบทท้องถิ่น การพัฒนาช่องทางการเข้าถึงบริการที่หลากหลาย การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนผ่านเครือข่ายอาสาสมัครยุติธรรม การบูรณาการหลักศาสนาและจารีตประเพณีท้องถิ่น และการพัฒนาระบบฐานข้อมูลและการจัดการสารสนเทศ ทั้งนี้ ควรมีการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 เพื่อรองรับการบูรณาการความหลากหลายทางวัฒนธรรม การไกล่เกลี่ยออนไลน์ และการติดตามผลอย่างเป็นระบบ

การศึกษาเชิงเปรียบเทียบกระบวนพิจารณาคดีปกครอง ทางอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างประเทศโปรตุเกส ยูเคน และลิทัวเนีย

กฤษฎา ดลปัญญา, ธงพล พรหมสาขา ณ สกลนคร — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

การศึกษาวิจัยนี้มุ่งเน้นการวิเคราะห์เปรียบเทียบกระบวนการพิจารณาคดีปกครองทางอิเล็กทรอนิกส์ในประเทศสมาชิกสภายุโรป โดยเฉพาะในยูเครน โปรตุเกส และลิทัวเนีย งานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์แบบการวิเคราะห์ภายในกรณีศึกษาและการวิเคราะห์ข้ามกรณีศึกษา เพื่อศึกษาความแตกต่างและความคล้ายคลึงของระบบยุติธรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ในศาลปกครอง

ผลการศึกษาพบว่า การนำระบบอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ในกระบวนการพิจารณาคดีปกครองสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการเข้าถึงความยุติธรรม ลดระยะเวลาการพิจารณาคดี และเสริมสร้างความโปร่งใสในกระบวนการยุติธรรม อย่างไรก็ตาม ยังพบอุปสรรคสำคัญหลายประการ ได้แก่ ความไม่เท่าเทียมในการเข้าถึงเทคโนโลยี ปัญหาความปลอดภัยของข้อมูล และความจำเป็นในการพัฒนาทักษะดิจิทัลของบุคลากรในระบบยุติธรรม

การศึกษานี้เสนอแนะแนวทางการพัฒนาระบบยุติธรรมอิเล็กทรอนิกส์ที่สมดุลระหว่างประสิทธิภาพทางเทคโนโลยีกับการคุ้มครองสิทธิของประชาชน

มาตรการส่งเสริมความปลอดภัยจากการใช้ยานพาหนะของนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติกรณีศึกษาอำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี

เบญจมาภรณ์ ทิพย์มาก , นิรมล ยินดี — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและปัจจัยที่ก่อให้เกิดอุบัติเหตุจากการใช้ยานพาหนะของนักท่องเที่ยวในอำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี 2) ศึกษากฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยจากการใช้ยานพาหนะของนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ และ 3) เพื่อเสนอแนะมาตรการและแนวทางในการส่งเสริมความปลอดภัยจากการใช้ยานพาหนะของนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ วิธีดำเนินการวิจัยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์เอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษาพบว่า 1) สาเหตุหลักของอุบัติเหตุ ได้แก่ การขาดความรู้กฎจราจรไทย การไม่มีใบอนุญาตขับขี่สากล การขาดประสบการณ์ขับขี่รถจักรยานยนต์ และความไม่เข้มงวดของผู้ประกอบการในการตรวจสอบคุณสมบัติผู้เช่า 2) การบังคับใช้พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 และพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 ไม่ครอบคลุมการตรวจสอบใบอนุญาตขับขี่สากลของนักท่องเที่ยวต่างชาติ ทำให้ผู้ประกอบการเช่ารถไม่สามารถตรวจสอบการขับขี่มอเตอร์ไซค์ ส่งผลให้อุบัติเหตุจากขาดความรู้กฎจราจรไทย นอกจากนี้ พระราชบัญญัติธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์ พ.ศ. 2551 ขาดกลไกบังคับใช้ร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่น บทลงโทษในกฎหมายดังกล่าว เช่น ค่าปรับตามมาตรา 42-43 พระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 ไม่รุนแรงพอต่อผู้ประกอบการที่ละเลยการตรวจสอบ ส่งผลให้ไม่เกิดการป้องปราม และขาดบทลงโทษสำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่ขับขี่โดยไม่มีใบอนุญาต 3) มาตรการที่เหมาะสมควรประกอบด้วยมาตรการทางกฎหมาย การพัฒนาระบบใบอนุญาตขับขี่ชั่วคราว การเพิ่มประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมาย การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการสร้างความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ

ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะ ดังนี้ 1) พัฒนาระบบการออกใบอนุญาตขับขี่ชั่วคราวสำหรับนักท่องเที่ยวที่มีการทดสอบความรู้กฎจราจรโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2) กำหนดมาตรฐานและความรับผิดชอบของผู้ประกอบการอย่างชัดเจน 3) จัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือทางกฎหมายเฉพาะสำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติ และ 4) พัฒนาระบบประกันภัยที่ครอบคลุม

สารบัญ

รุ่งฤทัย เต็มไป — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

การพัฒนาระบบความยุติธรรมสมานฉันท์เพื่อแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว

ศรวิษฐ์ เกื้อรักษ์, นิรมล ยินดี — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและการพัฒนาระบบความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์เพื่อแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว 2) ศึกษากฎหมายและการนำความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์มาใช้ในการแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัวของประเทศไทยและต่างประเทศ 3) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนากลไกทางกฎหมายในการนำความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์มาปรับใช้กับปัญหาความรุนแรงในครอบครัว เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ ด้วยการศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากหนังสือ ตำรา บทความ วิชาการ งานวิจัยและเอกสาร โดยนำข้อมูลมาวิเคราะห์ สังเคราะห์และใช้วิธีเรียบเรียงแบบพรรณนาความ เพื่อวิเคราะห์แนวทางการพัฒนาระบบความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ในบริบทของปัญหาความรุนแรงในครอบครัวในประเทศไทย โดยพิจารณาถึงความเหมาะสม ประสิทธิภาพ และข้อจำกัดของการนำแนวคิดนี้มาปรับใช้ รวมถึงการเสนอแนวทางการพัฒนากลไกทางกฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องต่อไป

ผลการศึกษาพบว่า 1) กระบวนการการแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัวยังไม่สามารถตอบสนองต่อความต้องการของผู้เสียหายและครอบครัวอย่างแท้จริง เนื่องจากความสัมพันธ์ระหว่างผู้กระทำความผิดและผู้เสียหายมีลักษณะพิเศษ การนำแนวคิดความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์มาปรับใช้จึงอาจเป็นทางเลือกอีกทางหนึ่งที่เหมาะสมในการจัดการกับปัญหาความรุนแรงในครอบครัว 2) ประเทศไทยปัญหาความรุนแรงในครอบครัวจึงได้มีการตราพระบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 ซึ่งมีวิธีการในการดำเนินคดีต่างหาก โดยบังคับใช้เป็นกระบวนวิธีพิจารณาคดีแตกต่างจากคดีทั่วไป เนื่องจากความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างผู้กระทำความผิดกับผู้เสียหายที่ต้องใช้ชีวิตร่วมกันในครอบครัว โดยหวังให้ผู้กระทำผิดกลับตัวและยับยั้งการกระทำผิดซ้ำ รวมถึงเพื่อให้เกิดความสัมพันธ์อันดีระหว่างบุคคลในครอบครัว อย่างไรก็ตาม แม้จะมีกฎหมายออกมาใช้บังคับและให้ความคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรง แต่ก็ไม่อาจแก้ไขปัญหาดังกล่าวให้หมดสิ้นไปจากสังคมได้ ยังคงมีผู้ที่กระทำและถูกกระทำด้วยความรุนแรงอยู่อีกมาก ซึ่งแตกต่างจากกฎหมายต่างประเทศ อาทิ ประเทศสาธารณรัฐฝรั่งเศส มีการกำหนดเรื่องกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาฝรั่งเศส โดยมีการกำหนดมาตรการในการเบี่ยงเบนไว้ 2 มาตรการ ได้แก่ การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท และคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวเพื่อเป็นประโยชน์ต่อผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว

ผู้ศึกษาจึงมีข้อเสนอแนะในการพัฒนาระบบความยุติธรรมสมานฉันท์เพื่อแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว ดังนี้ ข้อเสนอแนะเชิงกฎหมาย (1) ภายใต้พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว ควรมีการกำหนดกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ในคดีความรุนแรงในครอบครัวให้จัดให้มีกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ในคดีความรุนแรงในครอบครัว เพื่อส่งเสริมการระงับข้อพิพาท การเยียวยาผู้เสียหาย และการฟื้นฟูความสัมพันธ์ภายในครอบครัว ทั้งนี้ ต้องกระทำโดยสมัครใจของคู่กรณีและอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานของรัฐที่ได้รับมอบหมาย ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย (1) จัดตั้ง “ศูนย์ยุติธรรมสมานฉันท์ชุมชน” ภายใต้สำนักงานอัยการสูงสุด (2) เพิ่มกลไกคุ้มครองผู้เสียหาย และการติดตามหลังสมานฉันท์ (3) พัฒนาหลักสูตรอบรมผู้ปฏิบัติในกระบวนการสมานฉันท์ (4) กำหนดกลไกติดตามและประเมินผลในเชิงระบบ

คำแนะนำสำหรับผู้เขียน

อัคคกร ไชยพงษ์ — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

เขมรล้านศพ

จุฬา เจริญวงค์ — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

ปกหลังวารสาร

อัคคกร ไชยพงษ์ — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

ส่วนหน้าวารสาร

รุ่งฤทัย เต็มไป — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700

หน้าปกวารสาร

อัคคกร ไชยพงษ์ — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0700