วารสารสหวิทยาการสังคมศาสตร์และการบริหารงานยุติธรรม

ส่วนหน้าวารสาร

อัคคกร ไชยพงษ์ — 2026-09-30

ปกหลังวารสาร

อัคคกร ไชยพงษ์ — 2026-09-30

กองบรรณาธิการ

อัคคกร ไชยพงษ์ — 2026-09-30

การพัฒนาอำนาจและการดำเนินงานของคณะกรรมการการเลือกตั้ง ในด้านการวินิจฉัยคดีให้มีความโปร่งใสและรวดเร็ว

ปริญ อร่ามเรืองกุล — 2026-09-30

การดำเนินการของคณะกรรมการมักมีเกิดคำวิพากวิจารณ์ในประเด็นความล่าช้าและความไม่โปร่งใส งานวิจัยนี้ เป็นการวิจัยเอกสารที่ได้ทำการศึกษาวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลจากหนังสือ เอกสาร บทความ บันทึก สิ่งพิมพ์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั้งในประเทศและต่างประเทศ

ผลการศึกษาพบว่า การเพิ่มความเชื่อมั่นของประชาชน คือ การนำเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือช่วยในการเปิดข้อมูลและขั้นตอนการดำเนินงาน การมีส่วนร่วมของประชาชนและการตรวจสอบจากหน่วยงานภายนอกที่ไม่ใช่องค์กรของรัฐ

นอกจากนี้ การนำเทคโนโลยีมาปรับใช้ในการดำเนินงานจะช่วยให้การสืบสวนและการวินิจฉัยคำร้องทุจริตดำเนินการได้เร็วขึ้น อาทิเช่น การใช้ปัญญาประดิษฐ์ช่วยวิเคราะห์และการจัดการหลักฐานในการสืบสวนสอบสวนคดีทุจริตการเลือกตั้ง

มาตรการเฝ้าระวังติดตามบุคคลที่ผ่านการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพยาเสพติด

สุริยา คงอินทร์ — 2026-09-30

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. เพื่อศึกษาสภาพปัญหา แนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวกับกระบวนการเฝ้าระวังติดตามบุคคลที่ผ่านการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพยาเสพติด 2. เพื่อศึกษากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการเฝ้าระวังติดตามผู้ผ่านการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพยาเสพติดของประเทศไทยและต่างประเทศ 3. เพื่อศึกษามาตรการและเสนอแนวทางการเฝ้าระวังติดตามบุคคลที่ผ่านการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพยาเสพติด เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ ด้วยการศึกษาค้นคว้าหาข้อมูลจากหนังสือ ตำรา บทความ วิชาการ งานวิจัยและเอกสาร โดยนำข้อมูลมาวิเคราะห์ สังเคราะห์และใช้วิธีเรียบเรียงแบบพรรณนาความ เพื่อให้ได้มาซึ่งแนวทางการเฝ้าระวังติดตามบุคคลที่ผ่านการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพยาเสพติด

ผลการศึกษาพบว่า 1) ประเทศไทยยังขาดบทบัญญัติทางกฎหมายที่กำหนดมาตรการเฝ้าระวังติดตามและดูแลผู้ผ่านการบำบัดฟื้นฟูอย่างเป็นระบบ ภายหลังพ้นกระบวนการบำบัดหรือพ้นโทษแล้ว กฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบันมักให้ความสำคัญกับกระบวนการบำบัดในระยะเริ่มต้นหรือระหว่างการดำเนินคดีเป็นหลัก แต่ยังไม่มีกรอบกฎหมายที่ชัดเจนรองรับการติดตามผลในระยะยาว อาทิ การฟื้นฟูสภาพจิตใจ การกลับคืนสู่สังคม หรือการป้องกันการกระทำผิดซ้ำ นอกจากนี้ ยังปรากฏปัญหาการขาดการบูรณาการระหว่างกระบวนการยุติธรรม หน่วยงานสาธารณสุข และชุมชน โดยแต่ละภาคส่วนดำเนินการภายใต้บทบาทหน้าที่ของตนอย่างแยกส่วน กระบวนการยุติธรรมมุ่งเน้นการควบคุม บังคับใช้กฎหมาย และการลงโทษ ขณะที่ภาคสาธารณสุขให้ความสำคัญกับการรักษาและบำบัดทางการแพทย์ ส่วนชุมชนซึ่งมีบทบาทสำคัญในการเฝ้าระวัง สนับสนุน และฟื้นฟูทางสังคม กลับไม่ได้รับการกำหนดบทบาทอย่างชัดเจนในเชิงกฎหมาย ซึ่งผลจากการไม่มีกลไกบูรณาการดังกล่าว ทำให้การดูแลผู้ผ่านการบำบัดขาดความต่อเนื่อง ผู้ผ่านการบำบัดจำนวนไม่น้อยต้องกลับไปเผชิญกับสภาพแวดล้อมเดิมโดยปราศจากการสนับสนุนที่เหมาะสม ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการกลับไปกระทำผิดซ้ำ หรือกลับเข้าสู่พฤติกรรมเดิม อันสะท้อนให้เห็นว่าระบบกฎหมายไทยยังมุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาในลักษณะเฉพาะหน้า มากกว่าการแก้ไขเชิงโครงสร้างและเชิงป้องกันในระยะยาว 2) กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับมาตรการเฝ้าระวังติดตามบุคคลที่ผ่านการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพยาเสพติดประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564 พระราชบัญญัติคุมประพฤติ พ.ศ. 2559 และพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 เป็นต้น นอกจากนี้จะได้ศึกษามาตรการทางกฎหมายในต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับมาตรการเฝ้าระวังติดตามบุคคลที่ผ่านการบำบัดฟื้นฟูผู้เสพยาเสพติด ได้แก่ สหรัฐอเมริกา พระราชบัญญัติป้องกันและควบคุมการใช้ยาเสพติด กฎหมายเกี่ยวกับการคุมประพฤติ ตามประมวลกฎหมายสหรัฐอเมริกา และสหราชอาณาจักร พระราชบัญญัติกระบวนการยุติธรรมทางอาญา ค.ศ. 2003 พระราชบัญญัติการฟื้นฟูผู้กระทำผิด ค.ศ. 1974 และ 3) ผู้ศึกษาจึงมีข้อเสนอแนะ ดังนี้ 1. ควรปรับปรุงบทบัญญัติในประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564 ให้กำหนดกลไกการเฝ้าระวังติดตามภายหลังการบำบัดไว้โดยชัดแจ้ง 2. ควรกำหนดระบบการประเมินความเสี่ยงและการติดตามผู้ผ่านการบำบัดเป็นรายบุคคล โดยแบ่งระดับความเสี่ยงของผู้ผ่านการบำบัดออกเป็นกลุ่มต่าง ๆ เพื่อกำหนดรูปแบบและระยะเวลาการติดตามให้เหมาะสมกับสภาพปัญหาและโอกาสในการกลับไปใช้ยาเสพติดซ้ำ 3. ควรบูรณาการการดำเนินงานระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เป็นระบบเดียวกัน โดยเชื่อมโยงบทบาทของสำนักงานคุมประพฤติ กรมราชทัณฑ์ หน่วยงานสาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานภาคประชาสังคม 4. ควรพัฒนาศักยภาพและบทบาทของเจ้าหน้าที่คุมประพฤติและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องให้สามารถทำหน้าที่เป็นผู้ติดตาม ดูแล และฟื้นฟูผู้ผ่านการบำบัดได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

บทบรรณาธิการ

อัคคกร ไชยพงษ์ — 2026-09-30

ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น: โอกาส ความเสี่ยง และกรอบการกำกับดูแล

บูรพา สว่างสุข — 2026-09-30

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ วิเคราะห์ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างโอกาสในการนำปัญญาประดิษฐ์มาเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการสาธารณะกับความเสี่ยงที่อาจกระทบต่อสิทธิ ความเสมอภาค ความโปร่งใส และความรับผิดทางปกครอง รวมถึงสังเคราะห์แนวทางกำกับดูแลจากเอกสารวิชาการ กฎหมาย นโยบาย และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเสนอกรอบการใช้ปัญญาประดิษฐ์ที่สอดคล้องกับหลักนิติธรรมและคุณค่าสาธารณะ

ผลการศึกษาพบว่า ปัญญาประดิษฐ์สามารถช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น การจัดการคำร้อง การให้ข้อมูลประชาชน การคาดการณ์ความต้องการบริการ การวางแผนจัดเก็บขยะ การเฝ้าระวังภัยพิบัติ และการสนับสนุนการตัดสินใจเชิงพื้นที่ อย่างไรก็ตาม การนำมาใช้มีความเสี่ยงจากความคลาดเคลื่อนและอคติของข้อมูล การละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล ความไม่โปร่งใส การพึ่งพาผู้ขาย การโจมตีทางไซเบอร์ ความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล และการใช้ผลลัพธ์ของระบบแทนดุลพินิจของเจ้าหน้าที่โดยขาดการตรวจสอบ ทั้งนี้ กฎหมายไทยที่เกี่ยวข้องกระจายอยู่ในกฎหมายหลายฉบับ จึงจำเป็นต้องพัฒนาเป็นกระบวนการกำกับดูแลตลอดวงจรชีวิตของระบบ โดยบทความเสนอกรอบกำกับดูแล 6 ขั้น ได้แก่ การจัดทำบัญชีระบบและกำหนดวัตถุประสงค์ การจัดระดับความเสี่ยง การประเมินฐานกฎหมายและผลกระทบ การอนุมัติและจัดสรรความรับผิด การใช้งานภายใต้การกำกับของมนุษย์ และการตรวจสอบ อุทธรณ์ และปรับปรุง

ผู้ศึกษามีข้อเสนอแนะว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควรเริ่มใช้ปัญญาประดิษฐ์กับภารกิจที่มีความเสี่ยงต่ำ และกำหนดมาตรการกำกับดูแลให้เข้มข้นตามระดับผลกระทบต่อสิทธิของประชาชน ควรส่งเสริมการใช้ทรัพยากรร่วมกันในระดับจังหวัดหรือเครือข่ายท้องถิ่น กำหนดเงื่อนไขด้านคุณภาพข้อมูล ความมั่นคงปลอดภัย และการตรวจสอบไว้ในสัญญาจัดซื้อจัดจ้าง รวมทั้ง ต้องมีบุคคลรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ของระบบอย่างชัดเจน โดยไม่ควรใช้ระบบอัตโนมัติเป็นผู้ตัดสินขั้นสุดท้ายในเรื่องที่กระทบต่อสิทธิ สวัสดิการ ใบอนุญาต โทษ หรือภาระของประชาชน เพื่อให้การใช้ปัญญาประดิษฐ์ช่วยเพิ่มสมรรถนะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควบคู่กับการคุ้มครองหลักนิติธรรมและความไว้วางใจของประชาชน

จากผู้รับผลกระทบสู่ผู้ร่วมกำหนดนโยบาย: บทบาทของชุมชนในการเปลี่ยนผ่านพลังงานอย่างเป็นธรรมของประเทศไทย

ชัชพงศ์ ภาคเดช — 2026-09-30

บทความวิชาการนี้ มุ่งวิเคราะห์บทบาทของชุมชนในการเปลี่ยนผ่านพลังงานอย่างเป็นธรรมของประเทศไทย โดยตั้งคำถามว่า การมีส่วนร่วมของชุมชนควรถูกออกแบบอย่างไรจึงจะก้าวพ้นสถานะผู้รับข้อมูลหรือผู้รับผลกระทบไปสู่การเป็นผู้ร่วมกำหนดนโยบาย การศึกษาใช้การสังเคราะห์เอกสารทางวิชาการ กฎหมาย แผนและนโยบายของรัฐ ตลอดจนรายงานขององค์การระหว่างประเทศ ภายใต้กรอบความเป็นธรรมทางพลังงาน 3 มิติ ได้แก่ ความเป็นธรรมในการกระจาย ความเป็นธรรมเชิงกระบวนการ และความเป็นธรรมด้านการยอมรับ ประกอบกับบันไดการมีส่วนร่วมของพลเมืองและแนวคิดการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม

ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า เป้าหมายลดก๊าซเรือนกระจกและการเพิ่มพลังงานสะอาดอาจสร้างประโยชน์ต่อส่วนรวม แต่ต้นทุนและผลประโยชน์ไม่ได้กระจายอย่างเสมอกัน ชุมชนที่อยู่ใกล้โครงการอาจรับภาระด้านที่ดิน สิ่งแวดล้อม สุขภาพ วิถีชีวิต และค่าครองชีพ ขณะที่แรงงานและผู้ประกอบการรายย่อยอาจเผชิญความเสี่ยงจากการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ กลไกตามกฎหมายไทยรับรองสิทธิชุมชน การรับฟังความคิดเห็น และการประเมินผลกระทบหลายส่วน แต่การมีส่วนร่วมยังมักเกิดเมื่อกรอบนโยบาย เทคโนโลยี หรือที่ตั้งโครงการถูกกำหนดไว้มากแล้ว จึงเหลือพื้นที่จำกัดสำหรับการเสนอทางเลือกและการต่อรองเงื่อนไข

บทความเสนอ “วงจร 5 สิทธิของชุมชน” ประกอบด้วย สิทธิรับรู้ข้อมูลที่ใช้ตัดสินใจ สิทธิเสนอทางเลือกก่อนเกิดข้อผูกพัน สิทธิร่วมกำหนดเงื่อนไขและการแบ่งปันผลประโยชน์ สิทธิติดตามตรวจสอบ และสิทธิขอทบทวนกับเยียวยา วงจรดังกล่าวเชื่อมการมีส่วนร่วมเข้ากับอำนาจตัดสินใจ ความรับผิดของรัฐและเอกชน และการเรียนรู้ตลอดอายุโครงการ ข้อเสนอสำคัญคือให้ประเมินผลกระทบด้านความเป็นธรรมตั้งแต่ระดับแผน เปิดเผยข้อมูลในรูปแบบที่ประชาชนใช้ได้ จัดสรรทรัพยากรสนับสนุนการมีส่วนร่วมของกลุ่มเปราะบาง สร้างทางเลือกด้านความเป็นเจ้าของและการแบ่งปันผลประโยชน์แก่ชุมชน และจัดให้มีกลไกอุทธรณ์ที่เป็นอิสระ การเปลี่ยนผ่านจะเป็นธรรมเมื่อชุมชนมีอำนาจร่วมกำหนดว่าโครงการใดควรเกิด ที่ใด ภายใต้เงื่อนไขใด และใครต้องรับผิดเมื่อเกิดความเสียหาย

ผู้นำท้องถิ่นกับการจัดการสาธารณภัย: ถอดบทเรียนจากอุทกภัยจังหวัดสงขลา พ.ศ. 2568

สุธีญา พรหมมาก — 2026-09-30

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ถอดบทเรียนบทบาทและสมรรถนะของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ในการจัดการสาธารณภัย จากอุทกภัยจังหวัดสงขลาระหว่างวันที่ 19–28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 ซึ่งส่งผลกระทบต่อประชาชน 635,423 คน ใน 16 อำเภอ โดยวิเคราะห์และสังเคราะห์เอกสารจำนวน 37 รายการ ประกอบด้วยรายงานและข้อมูลของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 3 รายการ รายงานข่าวและบทวิเคราะห์เชิงนโยบาย 7 รายการ กฎหมายและเอกสารนโยบาย 5 รายการ และงานวิชาการ 22 รายการ ใช้แนวคิดภาวะผู้นำในวิกฤตเป็นกรอบหลักวิเคราะห์ตามระยะของภัยพิบัติ

ผลการศึกษาพบว่า ผู้นำท้องถิ่นมีจุดแข็งในการระดมชุมชนและอาสาสมัคร แต่ยังมีจุดอ่อนเชิงระบบ 4 ประการ ได้แก่ ข้อมูลพยากรณ์ล่วงหน้าไม่ถูกแปลงเป็นการปฏิบัติ การแจ้งเตือนล่าช้า การสั่งการขาดเอกภาพ และท้องถิ่นขาดอำนาจและทรัพยากรในการตัดสินใจระยะแรก

บทความเสนอแนวทางพัฒนาสมรรถนะผู้นำ อปท. 5 มิติ ได้แก่ 1) การวิเคราะห์ความเสี่ยงและการวางแผน 2) การสื่อสารและการจัดการข้อมูล 3) การบัญชาการและการตัดสินใจ 4) การประสานงานเครือข่าย และ 5) ธรรมาภิบาลและการเรียนรู้ ผลการศึกษานำไปใช้กำหนดหลักสูตรพัฒนาผู้บริหารท้องถิ่น เกณฑ์เริ่มปฏิบัติการล่วงหน้าเมื่อมีคำเตือน การปรับบทบาทส่วนกลางและท้องถิ่นในการสั่งการช่วงแรกของภัยพิบัติ และกลไกเรียนรู้หลังเหตุการณ์ในทุก อปท.

การบูรณาการหลักพุทธธรรมในกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ เพื่อเสริมสร้างความเป็นธรรมในสังคมไทย

พระครูสุนทร ประสิทธิธรรม — 2026-09-30

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ 2) เพื่อวิเคราะห์หลักพุทธธรรมที่สามารถประยุกต์ใช้ในการสร้างความเป็นธรรม และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการบูรณาการหลักพุทธธรรมกับกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ในสังคมไทย โดยใช้วิธีการศึกษาเชิงเอกสารจากแนวคิด ทฤษฎี หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา และงานวิชาการที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์เชิงเนื้อหา ทั้งนี้ กระบวนการยุติธรรมในสังคมสมัยใหม่มิได้มุ่งเน้นเฉพาะการค้นหาผู้กระทำผิดและการกำหนดบทลงโทษ แต่ยังให้ความสำคัญกับการเยียวยาผู้เสียหาย การฟื้นฟูความสัมพันธ์ และการสร้างความสงบสุขในสังคม โดยแนวคิดกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ (Restorative Justice) เน้นการมีส่วนร่วมของผู้เสียหาย ผู้กระทำผิด และชุมชนในการจัดการกับผลกระทบที่เกิดจากการกระทำความผิด ซึ่งการประยุกต์ใช้ในบริบทสังคมไทยควรเชื่อมโยงกับรากฐานทางวัฒนธรรมและคุณค่าทางจริยธรรม โดยเฉพาะหลักพุทธธรรมที่มีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตของสังคมไทยมาอย่างยาวนาน

ผลการศึกษาพบว่า หลักพุทธธรรม ได้แก่ พรหมวิหาร 4 สังคหวัตถุ 4 อริยสัจ 4 และหลักเมตตากรุณา สามารถนำมาประยุกต์ใช้เพื่อสนับสนุนกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ได้อย่างเป็นระบบ โดยพรหมวิหาร 4 ช่วยส่งเสริมทัศนคติของผู้เกี่ยวข้องให้มีเมตตา กรุณา ความเข้าใจ และลดการมุ่งแก้แค้น สังคหวัตถุ 4 ช่วยส่งเสริมการสื่อสาร การประสานความสัมพันธ์ และความร่วมมือระหว่างผู้เกี่ยวข้อง อริยสัจ 4 สามารถใช้เป็นกรอบในการวิเคราะห์ปัญหา สาเหตุของความขัดแย้ง และแนวทางการแก้ไขอย่างเป็นระบบ ส่วนหลักเมตตากรุณาช่วยส่งเสริมการเยียวยาทางจิตใจ การให้อภัย และการฟื้นฟูความสัมพันธ์ระหว่างผู้เสียหาย ผู้กระทำผิด และชุมชน อันนำไปสู่กระบวนการยุติธรรมที่มุ่งเน้นการฟื้นฟูความเสียหายควบคู่กับการสร้างความสมานฉันท์ในสังคม

องค์ความรู้ใหม่จากการศึกษา คือ “B-R-J Model (Buddhist Restorative Justice Model)” ซึ่งเป็นรูปแบบการบูรณาการหลักพุทธธรรมกับกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) Buddhist Mindset การสร้างจิตสำนึกแห่งเมตตา กรุณา และความเข้าใจ 2) Restorative Dialogue การสื่อสารและการสนทนาเพื่อสร้างความเข้าใจ การยอมรับความเสียหาย และการให้อภัย 3) Justice Restoration การฟื้นฟูและเยียวยาผู้เสียหาย ผู้กระทำผิด และชุมชน และ 4) Social Harmony การสร้างความสมานฉันท์ ความสงบสุข และความเป็นธรรมในสังคมอย่างยั่งยืน โดย B-R-J Model สามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดในการประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนากระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ให้เหมาะสมกับบริบททางสังคมและวัฒนธรรมของประเทศไทย

หลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์กับการบังคับให้พระภิกษุสละสมณเพศ ก่อนคดีถึงที่สุด : วิเคราะห์ตามหลักนิติธรรมและพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505

พระมหาอำนาจ อจฺฉริยเมธี ดีรัตน์ — 2026-09-30

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างหลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์กับการบังคับให้พระภิกษุสละสมณเพศก่อนคดีอาญาถึงที่สุดตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 โดยศึกษาหลักกฎหมายไทย หลักพระธรรมวินัย หลักนิติธรรม หลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ ตลอดจนวิเคราะห์ผลกระทบของการใช้มาตรการดังกล่าวต่อสิทธิของพระภิกษุและต่อความน่าเชื่อถือของกระบวนการยุติธรรม

ผลการศึกษาพบว่า แม้มาตรการให้พระภิกษุสละสมณเพศก่อนคดีถึงที่สุดมีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองความสงบเรียบร้อยของคณะสงฆ์และรักษาความศรัทธาต่อพระพุทธศาสนา แต่การใช้มาตรการที่ส่งผลให้พระภิกษุสูญเสียสถานภาพแห่งสมณเพศก่อนมีคำพิพากษาถึงที่สุด อาจก่อให้เกิดข้อพิจารณาเกี่ยวกับความสอดคล้องกับหลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ หลักความได้สัดส่วน และหลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดยเฉพาะในกรณีที่ภายหลังศาลมีคำพิพากษาว่าพระภิกษุไม่มีความผิด ซึ่งกฎหมายไทยยังขาดกลไกเฉพาะในการฟื้นฟูสถานะและเยียวยาผลกระทบที่เกิดขึ้น

ผู้ศึกษาจึงมีข้อเสนอแนะ ดังนี้ การปรับปรุงกฎหมายควรมุ่งสร้างดุลยภาพระหว่างการคุ้มครองพระพุทธศาสนากับการคุ้มครองสิทธิของพระภิกษุ โดยกำหนดหลักเกณฑ์การใช้ดุลยพินิจที่ชัดเจนและพัฒนากลไกการเยียวยาที่เหมาะสม อันจะช่วยเสริมสร้างความเป็นธรรมในกระบวนการยุติธรรมและสอดคล้องกับหลักนิติธรรมในสังคมประชาธิปไตย

บทสะท้อนหลักการใหม่ภายใต้ระเบียบของฟีฟ่าว่าด้วยสถานะและการโอนย้ายนักกีฬาฟุตบอลข้ามสโมสร 2027

ปีดิเทพ อยู่ยืนยง — 2026-09-30

ระเบียบว่าด้วยสถานะและการโอนย้ายนักกีฬาฟุตบอลข้ามสโมสร (ระเบียบ RSTP) เพื่อควบคุมระบบการโอนย้ายผู้เล่นระหว่างประเทศของสหพันธ์กีฬาฟุตบอลนานาชาติ (ฟีฟ่า) ฉบับล่าสุด ได้รับการอนุมัติเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2026 และจะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 มกราคม 2027 ฟีฟ่าและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในวงการฟุตบอลที่เกี่ยวข้อง เช่น สหพันธ์นักฟุตบอลนานาชาติ (สหพันธ์ FIFPRO) สมาคมสโมสรกีฬาฟุตบอลยุโรป (สมาคม EFC) และสมาคมลีกกีฬาฟุตบอลโลก (สมาคม WLA) ได้เสนอมาตรการกำกับดูแลชุดใหม่ นำไปสู่ความทันสมัยและทำให้ระบบการโอนย้ายนักกีฬาฟุตบอลข้ามสโมสรมีความง่ายขึ้น เพื่อตอบสนองต่อเสรีภาพในการเคลื่อนย้ายของผู้ทำงานในวงการฟุตบอล รวมทั้งสิทธิการจ้างงานขั้นพื้นฐานในกีฬาฟุตบอลให้เป็นไปตามกฎหมายสหภาพยุโรป และมาตรฐานแรงงานกีฬา โดยอ้างอิงจากคำพิพากษาในคดี Diarra ของศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป (ศาล CJEU) ที่นำไปสู่การยุติความรับผิดร่วมกันอย่างเด็ดขาดตามสัญญาในกรณีที่มีการละเมิดสัญญา และจัดตั้งแพลตฟอร์มการเจรจาทางสังคมร่วมกัน ระเบียบ RSTP ใหม่ของ FIFA ยังรวมถึงชุดของระเบียบที่บังคับใช้ต่อสิทธิทางเศรษฐกิจของนักกีฬาฟุตบอลโดยตรง ในการได้รับส่วนแบ่งจากค่าธรรมเนียมการโอนย้ายข้ามสโมสรอย่างถาวร ตลอดจนระเบียบหลักเพื่อใช้สานต่อแนวคิดเรื่องเสถียรภาพของสัญญา ซึ่งเคยถูกนำมาใช้น้อยกว่าที่ผู้คนในวงการกีฬาฟุตบอลคาดหวังเอาไว้ บทความฉบับนี้สรุปสาระสำคัญของระเบียบ RSTP 2027 ที่สร้างหลักประกันว่าระบบการโอนย้ายนักกีฬาฟุตบอลข้ามสโมสรเป็นไปอย่างยุติธรรมและสมเหตุสมผล อีกทั้ง ยังปกป้องสิทธิของนักกีฬาฟุตบอล โดยมีข้อกำหนดในเรื่องส่วนแบ่งค่าธรรมเนียมการโอนย้ายนักกีฬาฟุตบอลข้ามสโมสร ที่ประกันว่านักกีฬาฟุตบอลที่มีรายได้น้อย ก็พึงได้รับค่าธรรมเนียมในส่วนนี้ การห้ามโดดเดียวนักกีฬาฟุตบอลถออกจากทีมอย่างไม่เหมาะสม และการเปลี่ยนแปลงความรับผิดฐานฝ่าฝืนข้อสัญญา ด้วยการยุติให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องต้องรับผิดร่วมกันโดยอัตโนมัติ ด้วยมีข้อวิตกกังวลที่เพิ่มมากขึ้นเกี่ยวกับการใช้อำนาจของฟีฟ่าและการตรวจสอบการใช้อำนาจอิสระของตัวฟีฟ่าเองในการควบคุมกีฬาฟุตบอลทั่วทุกมุมโลกที่มากขึ้น บทความนี้จึงกล่าวถึงการแทรกแซงของฟีฟ่าต่อการควบคุมสโมสรกีฬาฟุตบอลในรูปแบบดั้งเดิม ผ่านการวางกฎระเบียบเพื่อจำกัดเสรีภาพในการทำสัญญาในฐานะหลักการพื้นฐานตามกฎหมายเอกชน โดยมีเป้าหมายเพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าการใช้อำนาจควบคุมทางเศรษฐกิจของฟีฟ่าจะยังคงให้ประโยชน์ต่อวงการกีฬาฟุตบอลระดับโลกต่อไป บทความนี้นำเสนอภาพรวมในมิติต่างๆ ภายใต้ระเบียบ RSTP 2027 บทความนี้ยังกล่าวถึงการปฏิรูประบบการโอนย้ายนักกีฬาฟุตบอลข้ามสโมสรที่เกิดขึ้น ควบคู่ไปกับการบังคับใช้ของระเบียบฉบับนี้ อีกทั้งยังสำรวจผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อการแข่งขันทางการค้าอย่างเสรีและการเคลื่อนย้ายถิ่นฐานอย่างเสรี รวมไปถึงนำเสนอข้อเสนอแนะในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบของ FIFA บทความนี้ให้ข้อสรุปว่า ประโยชน์ต่อวงการกีฬาฟุตบอลของระเบียบ RSTP 2027 นั้น ยังเน้นให้เกิดการสร้างสมดุลระหว่างประโยชน์ของนักกีฬาฟุตบอลและสโมสรกีฬาฟุตบอลอย่างเหมาะสม

สารบัญ

อัคคกร ไชยพงษ์ — 2026-09-30

คำแนะนำสำหรับผู้เขียน

อัคคกร ไชยพงษ์ — 2026-09-30