กระบวนการพัฒนากลยุทธ์สำหรับสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา

ศรายุทธ ธิศรีชัย

ผู้แต่ง

ศรายุทธ ธิศรีชัย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1

คำสำคัญ:

กระบวนการพัฒนากลยุทธ์, สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์กระบวนการพัฒนากลยุทธ์ที่เหมาะสมสำหรับสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาในบริบทการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษา โดยทบทวนแนวคิดการบริหารเชิงกลยุทธ์ การบริหารการศึกษา ธรรมาภิบาล และหลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้อง ผลการสังเคราะห์พบว่า กระบวนการดังกล่าวเป็นวงจร 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การวิเคราะห์บริบทภายนอกและภายในด้วย STEP, SWOT, IFAS และ EFAS 2) การกำหนดทิศทางและแปลงผลวิเคราะห์เป็นกลยุทธ์ด้วย TOWS Matrix 3) การนำกลยุทธ์ไปสู่โครงการหรือกิจกรรมที่มีตัวชี้วัด งบประมาณ ผู้รับผิดชอบ และระยะเวลา และ 4) การติดตามและประเมินผลด้วย MBO/KPI เพื่อใช้ผลย้อนกลับปรับกลยุทธ์อย่างต่อเนื่อง บทความเสนอโมเดล 4ป/4A ได้แก่ ประเมินบริบท (Analyze) ปรับทิศทาง (Align) ปฏิบัติการ (Act) และประเมินและพัฒนา (Assess) โดยบูรณาการธรรมาภิบาล อิทธิบาท 4 สังคหวัตถุ 4 พรหมวิหาร 4 และกัลยาณมิตร เพื่อให้การพัฒนากลยุทธ์เชื่อมโยงนโยบายกับปัญหาเชิงพื้นที่ คุณภาพและความเสมอภาคของผู้เรียน การสนับสนุนสถานศึกษา และความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างตรวจสอบได้

เอกสารอ้างอิง

กวินพัฒน์ เลิศพงษ์มณี. (2566). การจัดการเชิงกลยุทธ์. การพิมพ์ดอทคอม.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560, 29 พฤศจิกายน). ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง การแบ่งส่วนราชการภายในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา พ.ศ. 2560. ราชกิจจานุเบกษา, 134(ตอนพิเศษ 295 ง), 13–18.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 34). มูลนิธิการศึกษาเพื่อสันติภาพ พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต).

พรรณอร วันทอง. (2565). การจัดการเชิงกลยุทธ์ภาครัฐ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2565). มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์.

วิรัช สงวนวงศ์วาน. (2560). การจัดการเชิงกลยุทธ์ (พิมพ์ครั้งที่ 6). ท้อป.

ศรายุทธ ธิศรีชัย. (2568). การพัฒนากลยุทธ์การบริหารงานส่งเสริมพัฒนาความเข้มแข็งองค์กรสภานักเรียน เด็ก เยาวชนในสถานศึกษาตามแนวคิดการส่งเสริมภาวะผู้นำนักเรียนสู่การปฏิบัติในสถานศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1 สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารวิชาการ ครุศาสตร์สวนสุนันทา, 9(2), 12–25. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/ssru-edu/article/view/273164

สุดใจ ดิลกฑรรศนนท์. (2562). การจัดการเชิงกลยุทธ์ (พิมพ์ครั้งที่ 3). สามลดา.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568). คู่มือการปฏิบัติงานสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

Coulter, M. K. (2008). Strategic management in action (4th ed.). Pearson/Prentice Hall.

Datnow, A., & Park, V. (2014). Data-driven leadership. Jossey-Bass.

David, F. R. (2013). Strategic management: A competitive advantage approach, concepts and cases (14th ed.). Pearson.

Global Education Monitoring Report Team. (2017). Accountability in education: Meeting our commitments. UNESCO. https://www.unesco.org/gem-report/en/publication/accountability-education-meeting-our-commitments

Global Education Monitoring Report Team. (2023). Global education monitoring report 2023: Technology in education: A tool on whose terms? UNESCO. https://doi.org/10.54676/UZQV8501

Hill, C. W. L., & Jones, G. R. (2010). Strategic management theory: An integrated approach (9th ed.). South-Western Cengage Learning.

Honig, M. I. (Ed.). (2006). New directions in education policy implementation: Confronting complexity. State University of New York Press.

Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership & Management, 40(1), 5–22. https://doi.org/10.1080/13632434.2019.1596077

Miao, F., & Cukurova, M. (2024). AI competency framework for teachers. UNESCO. https://doi.org/10.54675/ZJTE2084

OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I): The state of learning and equity in education. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/53f23881-en

Pitts, R. A., & Lei, D. (2000). Strategic management: Building and sustaining competitive advantage (2nd ed.). South-Western College Publishing.

Rothaermel, F. T. (2013). Strategic management: Concepts. McGraw-Hill Irwin.

Thompson, A. A., Jr., Strickland, A. J., III, & Gamble, J. E. (2007). Crafting and executing strategy: The quest for competitive advantage: Concepts and cases (15th ed.). McGraw-Hill/Irwin.

Wheelen, T. L., & Hunger, J. D. (2011). Concepts in strategic management and business policy. Pearson Education India.

Wheelen, T. L., Hunger, J. D., Hoffman, A. N., & Bamford, C. E. (2018). Strategic management and business policy: Globalization, innovation, and sustainability (15th ed.). Pearson.

World Bank, UNESCO, UNICEF, Foreign, Commonwealth & Development Office, United States Agency for International Development, & Bill & Melinda Gates Foundation. (2022). The state of global learning poverty: 2022 update. World Bank. https://www.worldbank.org/en/topic/education/publication/state-of-global-learning-poverty