สมรรถนะการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21
คำสำคัญ:
สมรรถนะการจัดการเรียนรู้, ครูในศตวรรษที่ 21, รูปแบบการพัฒนาครูบทคัดย่อ
ท่ามกลางการขับเคลื่อนนโยบายการศึกษาและการพัฒนาสมรรถนะครูในศตวรรษที่ 21
จึงมีแนวปฏิบัติการพัฒนาครูไทยที่หลากหลาย ส่งผลให้เกิดงานวิจัยด้านสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง งานวิจัยนี้มุ่งทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ โดยวิเคราะห์เชิงคุณภาพจากงานวิจัยในประเทศไทยที่ตีพิมพ์ระหว่างปี พ.ศ. 2558 – ปัจจุบัน รวม 22 งานวิจัย จากฐานข้อมูล Google Scholar, ThaiLIS และ ThaiJo โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21 2) ศึกษารูปแบบการพัฒนาสมรรถนะดังกล่าว และ 3) ศึกษาการนำรูปแบบไปใช้จริง ผลการวิจัยพบว่าสมรรถนะครูในศตวรรษที่ 21 ประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ (1) การพัฒนาหลักสูตรและการออกแบบการจัดการเรียนรู้ (2) การจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (3) การพัฒนาสื่อ นวัตกรรม เทคโนโลยี และแหล่งเรียนรู้ (4) การวัดและประเมินผลตามสภาพจริง และ (5) การวิเคราะห์ สังเคราะห์ และการวิจัยเพื่อพัฒนาผู้เรียน ขณะเดียวกันรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูมีองค์ประกอบ 7 ประการ เช่น การสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ การบูรณาการเทคโนโลยี การพัฒนาตนเองของครู การสนับสนุนจากผู้บริหารและองค์กร ตลอดจนการพัฒนาหลักสูตร การวัดและการประเมินผล ผลการทบทวนยังชี้ให้เห็นทิศทางและช่องว่างการวิจัยที่ควรได้รับการต่อยอด เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนานวัตกรรมการศึกษาและยกระดับคุณภาพผู้เรียนให้มีศักยภาพเทียบเท่าสากลต่อไป
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กมลทิพย์ สงค์ดำ, วีระยุทธ ชาตะกาญจน์ และชูศักดิ์ เอกเพชร. (2567). รูปแบบการพัฒนาครูในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานเป็นฐานเพื่อพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา นครศรีธรรมราช เขต 2. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(12), 641–656.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). กรอบสมรรถนะข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
กัญญาพัชญ์ กานต์ภูวนันต์ และวีระวัฒน์ อุทัยรัตน์. (2562). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของครูโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 6(2), 158-174.
กัลยา วานิชย์บัญชา. (2560). การวิเคราะห์สถิติขั้นสูงด้วย SPSS for Windows. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชนินันท์ ชัชวาลย์วงศ์ และอรุณ บุญรอด. (2567). แนวทางการพัฒนาทักษะการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(3), 573-585.
ชุลีพร สุระโชติ. (2563). รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC). (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ประยูร บุญใช้. (2564). การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 สำหรับครูประถมศึกษา. วารสารพัฒนาการเรียนการสอนมหาวิทยาลัยรังสิต. 15(1), 118-137.
พรพรรณ ไวทยางกูร. (2561). เอกสารประกอบการบรรยาย: การประชุมชี้แจงศึกษานิเทศก์ ในการจัดอบรมครูด้วยระบบทางไกล 2561. กรุงเทพฯ: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท).
ภัทราวลัย ลิ้นโป, จุติพร อัศวโสวรรณ และ นพรัตน์ ชัยเรือง. (2567). รูปแบบการพัฒนาครูในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อจัดการเรียนรู้ ในศตวรรษที่ 21 ของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 1. Journal of Roi Kaensarn Academi. 9(5), 325-343.
วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). รายงานการวิเคราะห์แนวโน้มอนาคตของการศึกษาไทยในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). การศึกษาแนวโน้มความต้องการกำลังคนโดยยึดพื้นที่เป็นฐาน. กรุงเทพฯ: บริษัทพริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
สุมาลี หลีจิ, ประกอบ ใจมั่น และนพรัตน์ ชัยเรือง. (2568). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาตรัง กระบี่. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์. 9(6), 29-41.
สุรศักดิ์ ลือขจร. (2564).รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูในการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โรงเรียนบ้านกุงขาม. (รายงานการวิจัย). ศรีสะเกษ: โรงเรียนบ้านกุงขาม.
Fullan, M. (2001). The new meaning of educational change (3rd ed.). New York, NY: Teachers College Press.
Hord, S. M. (2009). Professional learning communities: Educators work together towards a shared purpose improve student learning. Journal of Staff Development, 30(3), 40–43.
Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. New Jersey: John Wiley & Sons.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
