แนวทางและความท้าทายในการหารายได้ของรัฐบาลไทยในศตวรรษที่ 21

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความท้าทายและแนวทางการหารายได้ของรัฐบาลไทยในศตวรรษที่ 21 ภายใต้บริบทของเศรษฐกิจโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เทคโนโลยีดิจิทัลที่เข้ามามีบทบาทสำคัญ และพฤติกรรมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง แม้รัฐบาลไทยจะมีระบบภาษีที่สามารถจัดเก็บรายได้ในระดับหนึ่ง แต่การพึ่งพาภาษีทางอ้อม เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เป็นหลัก ส่งผลให้ระบบภาษีมีลักษณะถดถอย กล่าวคือ ประชาชนผู้มีรายได้น้อยต้องแบกรับภาระภาษีมากกว่าคนมีรายได้สูงในเชิงสัดส่วน ขณะเดียวกัน ระบบภาษียังไม่สามารถปรับตัวให้ทันต่อภาวะวิกฤตเศรษฐกิจหรือความผันผวนทางการเงินอย่างมีประสิทธิภาพ การหลีกเลี่ยงภาษี โดยเฉพาะจากบริษัทข้ามชาติและกลุ่มเศรษฐกิจดิจิทัล ยิ่งตอกย้ำความจำเป็นในการปฏิรูประบบภาษีให้ทันยุคสมัย รัฐบาลควรพิจารณาจัดเก็บภาษีจากบริการดิจิทัลข้ามพรมแดน แพลตฟอร์มออนไลน์ เศรษฐกิจแบ่งปัน และแรงงานอิสระ พร้อมกับใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น AI และ Big Data มาวิเคราะห์ ตรวจสอบ และคาดการณ์รายได้ภาษีอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ควรส่งเสริมความร่วมมือกับภาคเอกชนในการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานผ่านรูปแบบ PPP (Public-Private Partnership) ซึ่งจะช่วยลดภาระงบประมาณภาครัฐ ขณะเดียวกันก็เพิ่มความโปร่งใสและประสิทธิภาพในการใช้จ่าย อีกหนึ่งแนวทางสำคัญคือการสร้างวัฒนธรรมการเสียภาษีให้เข้มแข็ง ด้วยการใช้แรงจูงใจ เช่น การลดหย่อนภาษี หรือการให้เครดิตภาษีสำหรับผู้เสียภาษีดีเด่น พร้อมกันนี้รัฐบาลควรวางแผนทางการคลังระยะกลางและระยะยาว เช่น การลดการพึ่งพาเงินกู้ การสร้างแหล่งรายได้ที่มั่นคงผ่านกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ และการใช้เครื่องมือบริหารความเสี่ยงทางการคลัง การปรับเปลี่ยนในระดับนโยบาย โครงสร้าง และวัฒนธรรมอย่างบูรณาการจึงเป็นกุญแจสำคัญในการเสริมสร้างความยั่งยืนของการคลังภาครัฐในอนาคต