นวัตกรรมการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านการใช้ AI ของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในยุค 5G
คำสำคัญ:
นวัตกรรม, การเผยแผ่พระพุทธศาสนา, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, สื่อดิจิทัล, ยุค 5Gบทคัดย่อ
การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในสังคมไทย (2) เพื่อศึกษาวิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านการใช้ AI ของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยในยุค 5G และ (3) เพื่อนำเสนอนวัตกรรมการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านการใช้ AI ของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยในยุค 5G ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บข้อมูลจากเอกสาร งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลหลัก 24 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการพรรณนาวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัลต้องอาศัย AI เป็นพันธมิตรทางธรรม (Dharma Ally) เพื่อขยายขีดความสามารถของพระสงฆ์และสถาบันการศึกษาทางพระพุทธศาสนา เช่น การสร้าง “อาจารย์ AI” สำหรับสอนธรรมะแบบโต้ตอบอัตโนมัติ และการพัฒนา Chatbot ธรรมะที่อ้างอิงพระไตรปิฎกหลายภาษาในระบบ 5G ซึ่งเป็นการยกระดับจากการสื่อสารเชิงเดี่ยวสู่การสื่อสารเชิงปฏิสัมพันธ์ (Interactive Dhamma Communication)
องค์ความรู้สำคัญจากการวิจัยคือ “MCU AI-Dhamma Model” ซึ่งเป็นนวัตกรรมบูรณาการ AI+5G+NLP+หลักพุทธธรรม (โยนิโสมนสิการและสัปปุริสธรรม) เพื่อพัฒนาแพลตฟอร์มเผยแผ่ธรรมะแบบอัตโนมัติ ส่งเสริมการเข้าถึงพระธรรมทั่วโลกอย่างเท่าเทียม และสร้างความร่วมมือทางการศึกษาพระพุทธศาสนาข้ามนิกาย อันเป็นก้าวสำคัญของ “พุทธนวัตกรรมเพื่อมนุษยชาติยุคใหม่”
เอกสารอ้างอิง
กรุงเทพธุรกิจ. (2567). 'พระ AI' จากญี่ปุ่น ช่วยเผยแผ่ศาสนาในสังคมยุคใหม่?. สืบค้น 22 มีนาคม 2569, จาก https://www.bangkokbiznews.com/tech/innovation/1107383
ปวรุตม์ ฐิติพงศิริกุล. (2562). ความเจริญของวัดไทยในต่างแดน. วารสารสถาบันวิจัยญาณสังวร, 10(1), 105-119
พระครูสมุห์สนิทวงศ์ วุฑฺฒิวํโส. (2566). เผยแผ่พระพุทธศาสนายุค AI. สืบค้น 22 มีนาคม 2569, จาก https://www.banmuang.co.th/news/education/319913
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2556). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 24). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.
พระพรหมบัณฑิต. (2568, 2 มีนาคม). อุปนายกสภามหาวิทยาลัย มจร [บทสัมภาษณ์].
พระมหาธนิต สิริวฑฺฒโน. (2558). รูปแบบและกระบวนการสื่อสารพุทธธรรมผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์ในสังคมไทย. วารสารวิจัยราชภัฏเชียงใหม่, 16(2), 76-86.
พระมหาสุริยา อภิวฑฺฒโน (มะสันเทียะ). (2563). การเผยแผ่พระพุทธศาสนาตามหลักโอวาทปาติโมกข์ :หลักการ อุดมการณ์และวิธีการ. วารสาร มจร. มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 6(1), 359-367
ไพเราะ มากเจริญ. (2566). ศาสนาและการปรับตัวไปข้างหน้าพร้อมกับเทคโนโลยี. สืบค้น 23 มีนาคม 2569, จาก https://mgronline.com/qol/detail/9660000065890
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2567). การให้บริการของหน่วยงาน. สืบค้น 22 มีนาคม 2568, จาก https://tv.mcu.ac.th/?page_id=567
Dyer, J. H. & Singh, H. (1998). The relational view: Cooperative strategy and sources of interorganizational competitive advantage. Academy of Management Review, 23(4), 660-679.
Kotler, P. & Keller, K. L. (2012). Marketing management (14th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education.
