ฤตุจรรยา: ว่าด้วยหลักปฏิบัติตนตามฤดูกาลในตำราอายุรเวท

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่อง “ฤตุจรรยา” หรือหลักปฏิบัติตนตามฤดูกาลที่ปรากฏในตำราอายุรเวท โดยมุ่งเน้นการศึกษาจากคัมภีร์อัษฏางคหฤทยะ ตอนที่ 1 บทที่ 3 ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญว่าด้วยแนวทางการดำเนินชีวิตให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการศึกษาค้นคว้าเชิงเอกสารร่วมกับการวิจัยเชิงพรรณนาและการวิจัยเชิงวิเคราะห์ ผู้วิจัยแปลและวิเคราะห์ตัวบทภาษาสันสกฤตแล้วจำแนกประเด็นเพื่อนำเสนอให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์การศึกษา ผลการวิจัยพบว่า แนวคิดฤตุจรรยากำหนดหลักปฏิบัติเฉพาะสำหรับ 6 ฤดูกาล โดยแต่ละฤดูกาลมีคำแนะนำด้านการใช้ชีวิตและการดูแลสุขภาพที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศและภาวะของไตรโทษะซึ่งมีผลโดยตรงต่อสมดุลร่างกาย ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า ฤตุจรรยาเป็นองค์ความรู้ด้านการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมที่เชื่อมโยงมนุษย์เข้ากับธรรมชาติอย่างเป็นระบบที่ไม่ได้มุ่งการรักษาโรคเพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ให้ความสำคัญกับการป้องกันโรคและการดำรงชีวิตอย่างสมดุล ความรู้จากตำราอายุรเวทจึงยังคงมีคุณค่าและสามารถประยุกต์ใช้เป็นแนวทางส่งเสริมสุขภาพในบริบทสังคมร่วมสมัยได้อย่างเหมาะสม