กระบวนการเรียนรู้แบบองค์รวมโดยใช้หลักภาวนา 4
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการ เรื่อง “กระบวนการเรียนรู้แบบองค์รวมโดยใช้หลักภาวนา 4” กล่าวถึงวิกฤตการศึกษาไทยที่เน้นพัฒนาเพียงด้านสติปัญญาเพียงอย่างเดียว ส่งผลให้เด็กและเยาวชนขาดการพัฒนาด้านอารมณ์ จิตใจ และสังคมอย่างสมดุล สะท้อนจากข้อมูลที่พบว่าเด็กไทยมีความฉลาดทางอารมณ์ต่ำกว่าเกณฑ์ปกติและมีปัญหาสุขภาพจิตเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง การศึกษานี้จึงนำเสนอการเปรียบเทียบแนวคิดการเรียนรู้แบบองค์รวมของตะวันตกที่ประกอบด้วย 4 มิติ คือ ด้านร่างกาย สังคม จิตวิญญาณ และสติปัญญา กับหลักภาวนา 4 ในพระพุทธศาสนา คือ กายภาวนา ศีลภาวนา จิตภาวนา และปัญญาภาวนา ผลการศึกษาพบว่าทั้งสองกรอบแนวคิดมีความสอดคล้องกันอย่างชัดเจน แต่หลักภาวนา 4 มีความเฉพาะเจาะจงและเป็นระบบมากกว่า มีวิธีการปฏิบัติที่ชัดเจนและมีเป้าหมายที่ลึกซึ้งกว่า การบูรณาการทั้งสองแนวคิดนี้นำไปสู่กระบวนการพัฒนาผู้เรียนอย่างสมดุลและครบถ้วนทั้งกาย ใจ ปัญญา และสังคม จนบรรลุเป้าหมายของการเป็นภาวิตัตตะ หรือผู้ที่ได้รับการพัฒนาอย่างสมบูรณ์ในทุกมิติของชีวิต ซึ่งเป็นแนวทางที่มีประโยชน์ต่อวงวิชาการในการสร้างองค์ความรู้เชิงบูรณาการ และเป็นแนวทางปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมสำหรับสถาบันการศึกษาในการแก้ไขปัญหาการศึกษาที่เน้นเพียงมิติเดียว อันจะนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์และสามารถดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมีความสุขและยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสาร นวังคสัตถุสาสน์ปริทรรศน์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร นวังคสัตถุสาสน์ปริทรรศน์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร นวังคสัตถุสาสน์ปริทรรศน์หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสาร นวังคสัตถุสาสน์ปริทรรศน์ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. ปัญหาสุขภาพจิตวัยรุ่นไทย เมื่อความสัมพันธ์เป็นสาเหตุ. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.bangkokbiznews.com/finance/investment/1103257/ [14 ธันวาคม 2568].
ขันทอง วัฒนะประดิษฐ์ และคณะ. การพัฒนาจิตและปัญญาแบบองค์รวม: กรณีศึกษาเอกสารและการสังเคราะห์งานวิจัย. รายงานการวิจัย. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2560.
จิรวัฒน์ รักพ่วง และคณะ. “การพัฒนารูปแบบการจัดการศึกษาแบบองค์รวมของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน”. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. ปีที่ 17 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม-สิงหาคม 2566): 30-41.
บุญทิวา สู่วิทย์. “กระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาตนแบบองค์รวมของนักศึกษาพยาบาล”. ปริญญาการศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการวิจัยและพัฒนาหลักสูตร. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 2556.
ประทีป จินงี่. “การพัฒนาจิตสาธารณะของเยาวชนตามแนวพระพุทธศาสนา”. วารสารพฤติกรรมศาสตร์. ปีที่ 21 ฉบับที่ 1 (มกราคม 2558): 111-134.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). การศึกษา: พัฒนาการหรือบูรณาการ. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม, 2540.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). กระบวนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคนสู่ประชาธิปไตย. กรุงเทพมหานคร: องค์การค้าคุรุสภา, 2544.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2546.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). พุทธธรรม (ฉบับเดิม). พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพมหานคร: บริษัท เอส. อาร์. พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์ จำกัด, 2546.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). สุขภาวะองค์รวมแนวพุทธ. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สหธรรมิก จำกัด, 2549.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. พิมพ์ครั้งที่ 11. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2552.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส (นิธิบุณยากร). พระพุทธศาสนากับวิทยาการสมัยใหม่. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2557.
พระราชวรมุณี (ป.อ.ปยุตฺโต). ปรัชญาการการศึกษาไทย ฉบับแก้ไขรวบรวมใหม่. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: กรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ, 2528.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2539.
วิภาดา พินลา. “กระบวนการจัดการเรียนรู้ตามแนวพุทธศาสตร์สำหรับครูสังคมศึกษา เพื่อปลูกฝังจริยธรรมในผู้เรียนยุคศตวรรษที่ 21”. Veridian E-Journal, Silpakorn University. ปีที่ 9 ฉบับที่ 1 (มกราคม-เมษายน 2559): 1430-1441.
เสน่ห์ จามริก. บทวิเคราะห์ว่าด้วยการศึกษากับปัญหาสภาวะความรู้มนุษย์. กรุงเทพมหานคร: สามลดา, 2546.
Cervone, Daniel; Artistico, Danilo; and Berry, John M., “Self-efficacy and Adult Development”. In Handbook of Adult Development and Learning, edited by Carol Hoare. New York: Oxford University Press, 2006.
Goleman, D. Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ. Bantam Books, 1995.
Javis, O.T. Organizing, supervising, and administering in the elementary school. New York: Parker, 1989.
Kolb, D. A. Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall, 1984.
Lillard, A. S. Montessori: The science behind the genius. Oxford University Press, 2017.
Mahmoudi, Sirous, Ebrahim Jafari, Ali Hasan Nasrabadi, Mohmmd Javad Liaghatdar. “Holistic Education: An Approach for 21 Century”. International Education Studies 5, no. 3 (2012): 178-186.
Miller, John P. et al., eds. Holistic Learning and Spirituality in Education: Breaking New Ground. Albany: State University of New York Press, 2005.
Rasri, Warit et al. “Holistic Learning: Integrating Knowledge for Lifelong Benefit Through Natural Human Learning Processes”. Journal of Education and Learning Reviews. 1(3) (2024): 33-44.
Shriner, P., Banev, S., & Oxly, S. Holistic education Resource Book. verlage: Waxmann, 2005.
