วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของอุปัชฌายวัตรกับสัทธิวิหาริกวัตร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาอุปัชฌายวัตรและสัทธิวิหาริกวัตรในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของอุปัชฌายวัตรกับสัทธิวิหาริกวัตร เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพเน้นศึกษาเอกสาร

ผลการวิจัยพบว่า อุปัชฌายวัตร เป็นวัตรที่พระสัทธิวิหาริกควรประพฤติในพระอุปัชฌาย์ มี การถวายไม้ชำระฟัน น้ำล้างหน้า ปูอาสนะ ถวายข้าวต้ม แต่เช้าตรู่ และช่วยดูแลรักษาเมื่อพระอุปัชฌาย์เจ็บป่วยเป็นต้น และสัทธิวิหาริกวัตร เป็นวัตรที่พระอุปัชฌาย์ปฏิบัติต่อสัทธิวิหาริกของตน และ
พระอุปัชฌาย์จะต้องมีจิตถือว่าสัทธิวิหาริกเป็นบุตรของตน เมื่อเป็นเช่นนี้ พระอุปัชฌาย์และสัทธิวิหาริกจะมีความเคารพ ยำเกรงประพฤติกลมเกลียวกัน มีใจเอื้อเฟื้อในสัทธิวิหาริก เช่น เอาธุระในการศึกษา สงเคราะห์บริขารอย่างอื่น ๆ เมื่อสัทธิวิหาริกเป็นไข้ควรรักษาพยาบาลจนกว่าจะหายไข้เป็นต้น วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของอุปัชฌายวัตรกับสัทธิวิหาริกวัตร แบ่งเป็น 1) พระอุปัชฌาย์การสร้างจิตสำนึกที่ดีต่อสัทธิวิหาริก เช่น แรงจูงใจในการบวชเพื่อละกิเลสต่าง ๆ บวชเพื่อทดแทนคุณมารดาบิดา และการบวชส่งผลให้เกิดความสงบสุขอย่างยั่งยืน 2) สัทธิวิหาริกวัตรสร้างจิตสำนึกที่ดีต่อพระอุปัชฌาย์เปรียบประดุจบิดาในฐานะเป็นครูอาจารย์ เป็นแบบอย่างที่ดีงามให้กับบรรพชิตและคฤหัสถ์ เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของพระอุปัชฌาย์และสัทธิวิหาริกให้มีความผูกพันอย่างลึกซึ้งกับ
พระอุปัชฌาย์เป็นดุจบิดาสำหรับสัทธิวิหาริก ซึ่งเป็นข้อเปรียบเทียบระหว่างบิดากับบุตร เช่น คอยอุปัฏฐากรับใช้ เป็นต้น เป็นการส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างพระอุปัชฌาย์เป็นดุจบิดาสำหรับบุตร และ มีสัมพันธ์ที่สัทธิวิหาริกเป็นดุจบุตรสำหรับพระอุปัชฌาย์ ซึ่งเป็นข้อเปรียบเทียบระหว่างบุตรกับบิดา พระอุปัชฌาย์คอยดูแลสัทธิวิหาริกเป็นเหมือนบุตรของตนเช่น ให้การศึกษาเล่าเรียนเป็นต้น เป็นการส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างระหว่างสัทธิวิหาริกเป็นดุจบุตรสำหรับพระอุปัชฌาย์