วิเคราะห์หลักเบญจธรรมเพื่อสนับสนุนความประพฤติตามหลักเบญจศีล

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักเบญจธรรมในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อวิเคราะห์หลักเบญจธรรมเพื่อสนับสนุนความประพฤติตามหลักเบญจศีล เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพเน้นศึกษาเอกสาร

ผลการวิจัยพบว่า หลักเบญจธรรม คือ ธรรมอันดีงาม 5 ประการ ได้แก่ 1) เมตตา คือ ความจริงใจ ความปรารถนาดีต่อผู้อื่น และกรุณาคือ ความสงสาร คิดช่วยผู้อื่นให้พ้นจากความทุกข์
2) สัมมาอาชีวะ คือ ประกอบสัมมาอาชีพ เว้นมิจฉาชีพ เป็นการแสวงหาทรัพย์แล้วใช้สอยทรัพย์นั้นโดยชอบธรรม 3) กามสังวร คือ ความสำรวมในกาม รู้จักควบอารมณ์ทางเพศให้พอเหมาะพอดีกับคู่ครองของตน 4) สัจจะ คือ การพูดความจริง ไม่หักรานประโยชน์ผู้อื่นเกิดความไว้วางใจและไมตรีจิตสนิทต่อกัน 5) สติ ได้แก่ ความระลึกได้นึกได้ มีสติไม่ประมาท และสัมปชัญญะ คือความรู้ตัวทั่วพร้อม เป็นธรรมที่มีอุปการะคู่กับสติมีการรู้สึกตัวอยู่เสมอทั้งในขณะคิด ขณะพูด และในขณะกระทำสิ่งต่าง ๆ วิเคราะห์หลักเบญจธรรมเพื่อสนับสนุนความประพฤติตามหลักเบญจศีล แบ่งเป็น 1) เมตตากรุณาเพื่อสนับสนุนความประพฤติตามศีลข้อที่ 1 คือ ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายผู้อื่น เป็นการปลูกจิตให้มีเมตตากรุณาต่อกัน เป็นการสร้างหลักประกันชีวิต 2) สัมมาอาชีวะเพื่อสนับสนุนความประพฤติตามศีลข้อที่ 2 คือ เว้นขาดจากการลักทรัพย์ เลี้ยงชีวิตในทางที่ชอบ เป็นการสร้างหลักประกันทรัพย์สิน 3) กามสังวรเพื่อสนับสนุนความประพฤติตามศีลข้อที่ 3 คือ ไม่ประพฤติผิดในกามทั้งหลาย ยินดีพอใจเฉพาะคู่ครองของตน เป็นการสร้างหลักประกันครอบครัว 4) สัจจะเพื่อสนับสนุนความประพฤติตามศีลข้อที่ 4 คือ ไม่พูดเท็จ ไม่พูดยุแหย่ส่อเสียดให้เขาแตกแยกกัน เป็นการสร้างหลักประกันสังคม และ 5) สติสัมปชัญญะเพื่อสนับสนุนความประพฤติตามศีลข้อที่ 5 คือ ไม่ดื่มสุราและสิ่งเสพติดให้โทษซึ่งเป็นอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินของตนเองและผู้อื่น เป็นการสร้างหลักประกันสุขภาพ