การประยุกต์หลักพุทธศาสนาเชิงเศรษฐศาสตร์ในการดำเนินชีวิตปัจจุบัน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์หลักพระพุทธศาสนาในเชิงเศรษฐศาสตร์ นำมาประยุกต์หลักพุทธศาสนาเชิงเศรษฐศาสตร์ในการดำเนินชีวิตปัจจุบัน การศึกษานี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยทำการค้นหาข้อมูลโดยการวิจัยเอกสาร (Documentary Research) โดยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า เศรษฐศาสตร์แนวพุทธหรือเศรษฐศาสตร์ในการดำเนินชีวิตของมนุษย์ตามหลักเศรษฐศาสตร์มัชฌิมา ซึ่งเน้นการไม่เบียดเบียนตน มีความสมดุลในการบริโภคให้ได้ประสิทธิภาพและประโยชน์สูงสุดเพื่อตอบสนองความต้องการของมนุษย์ มี 2 แนวทางคือ (1) การบริโภค (2) สิ่งที่มนุษย์ควรต้องการหรือแสวงหาต้องเกื้อกูลกับระบบเศรษฐกิจซึ่งเป็นข้อปฏิบัติในการส่งเสริมความมั่นคงทางเศรษฐกิจการการพัฒนาชีวิตและส่งเสริมการมีชีวิตที่ดีของแต่ละบุคคลแบ่งออกเป็น 2 ลักษณะคือ ความต้องการที่ดี (ฉันทะ) และความต้องการที่ไม่ดี (ตัณหา) ไม่ติดอยู่กับ รูป เสียง กลิ่น รส โดยยึดหลักมัชฌิมาปฏิปทา หรือทางสายกลางคือ มีความพอดีพอประมาณได้แก่หลัก ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ 4 ประการมาประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตได้แก่ 1) หลักการทำงานสำเร็จ 2) หลักการจัดการทรัพย์อย่างมั่งคั่ง 3) หลักการแสวงหาในการคบกัลยาณมิตร และ 4) หลักการดำรงชีวิตอย่างยั่งยืนเป็นประโยชน์ต่อตนเองและครอบครัว องค์กร สังคม และประเทศชาติในมิติดังต่อไปนี้ คือ 1. ประหยัด การประหยัดนี้ควบคู่ไปกับหลักการพออยู่พอกินพอใช้ 2. ความพอดี (มชฺฌิมปฏิปทา) มนุษย์ต้องการทั้งด้านกายภาพ และทางจิต ซึ่งนำไปสู่การดำเนินชีวิตที่มีความสุข 3. ประโยชน์ในทางพุทธศาสนามีวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายหลักของเศรษฐกิจก็คือ ความสงบสุขของผู้คนในสังคมที่สำคัญต้องไม่ทำตนและผู้อื่นเดือนร้อน 4. สันติ ในทางเศรษฐศาสตร์นี้การไม่เบียดเบียนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นสิ่งสำคัญที่สุดเป็นเครื่องอำนวยสนับสนุนการพัฒนาตนเพื่อให้สำเร็จมีคุณภาพชีวิตได้อย่างมั่นคงยั่งยืนได้อย่างแท้จริง