หลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์กับการบังคับให้พระภิกษุสละสมณเพศ ก่อนคดีถึงที่สุด : วิเคราะห์ตามหลักนิติธรรมและพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างหลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์กับการบังคับให้พระภิกษุสละสมณเพศก่อนคดีอาญาถึงที่สุดตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 โดยศึกษาหลักกฎหมายไทย หลักพระธรรมวินัย หลักนิติธรรม หลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ ตลอดจนวิเคราะห์ผลกระทบของการใช้มาตรการดังกล่าวต่อสิทธิของพระภิกษุและต่อความน่าเชื่อถือของกระบวนการยุติธรรม

          ผลการศึกษาพบว่า แม้มาตรการให้พระภิกษุสละสมณเพศก่อนคดีถึงที่สุดมีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองความสงบเรียบร้อยของคณะสงฆ์และรักษาความศรัทธาต่อพระพุทธศาสนา แต่การใช้มาตรการที่ส่งผลให้พระภิกษุสูญเสียสถานภาพแห่งสมณเพศก่อนมีคำพิพากษาถึงที่สุด อาจก่อให้เกิดข้อพิจารณาเกี่ยวกับความสอดคล้องกับหลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ หลักความได้สัดส่วน และหลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดยเฉพาะในกรณีที่ภายหลังศาลมีคำพิพากษาว่าพระภิกษุไม่มีความผิด ซึ่งกฎหมายไทยยังขาดกลไกเฉพาะในการฟื้นฟูสถานะและเยียวยาผลกระทบที่เกิดขึ้น

 ผู้ศึกษาจึงมีข้อเสนอแนะ ดังนี้ การปรับปรุงกฎหมายควรมุ่งสร้างดุลยภาพระหว่างการคุ้มครองพระพุทธศาสนากับการคุ้มครองสิทธิของพระภิกษุ โดยกำหนดหลักเกณฑ์การใช้ดุลยพินิจที่ชัดเจนและพัฒนากลไกการเยียวยาที่เหมาะสม อันจะช่วยเสริมสร้างความเป็นธรรมในกระบวนการยุติธรรมและสอดคล้องกับหลักนิติธรรมในสังคมประชาธิปไตย