การส่งเสริมคุณธรรมสำหรับเยาวชนในสังคมไทยปัจจุบัน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพฤติกรรมอันไม่พึงประสงค์ของเยาวชนในสังคมไทยปัจจุบัน 2) ศึกษาหลักธรรมเพื่อเสริมสร้างคุณธรรมสำหรับเยาวชนในสังคมไทยปัจจุบัน และ 3) นำเสนอแนวทางการเสริมสร้างคุณธรรมสำหรับเยาวชนในสังคมไทยปัจจุบัน การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสารทางพระพุทธศาสนา หนังสือ บทความวิจัย รายงานสถานการณ์เด็กและเยาวชน ตลอดจนเอกสารจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการสังเคราะห์เชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า

1) พฤติกรรมอันไม่พึงประสงค์ของเยาวชนในสังคมไทยปัจจุบันมี 5 ด้านสำคัญ ได้แก่ การใช้สุรา บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้าและสารเสพติด ความรุนแรงและการกลั่นแกล้ง พฤติกรรมเสี่ยงจากสื่อดิจิทัลและการพนันออนไลน์ พฤติกรรมทางเพศที่มีความเสี่ยง และการขาดวินัยและความรับผิดชอบต่อการศึกษา โดยมีความสัมพันธ์ทั้งกับปัจจัยภายในตัวเยาวชนและสภาพแวดล้อมทางครอบครัว กลุ่มเพื่อน สถานศึกษา และสื่อดิจิทัล 2) หลักธรรมที่เหมาะสมต่อการเสริมสร้างคุณธรรมของเยาวชน ได้แก่ เบญจศีล หิริ–โอตตัปปะ สติ–สัมปชัญญะ โยนิโสมนสิการ กัลยาณมิตตตา และการเว้นอบายมุข 6 ซึ่งสามารถพัฒนาเยาวชนได้ครอบคลุมด้านพฤติกรรม จิตใจ ปัญญา และสังคม และ 3) แนวทางการเสริมสร้างคุณธรรมควรดำเนินการอย่างเป็นองค์รวม ผ่านความร่วมมือของเยาวชน ครอบครัว สถานศึกษา ชุมชน สถาบันศาสนา และสังคมดิจิทัล โดยเน้นกระบวนการรู้ดี–คิดเป็น–ยับยั้งได้–เลือกเป็น–ปฏิบัติได้

องค์ความรู้จากการวิจัยสังเคราะห์เป็น 4D–5P Moral Youth Model ประกอบด้วย 4 มิติ ได้แก่ Behavioral Development, Mental Development, Cognitive Development และ Social Development และ 5 กระบวนการ ได้แก่ Perceive, Ponder, Pause, Pick และ Practice ซึ่งมุ่งเปลี่ยนการส่งเสริมคุณธรรมจากการสอนให้รู้ความดีไปสู่การพัฒนาให้เยาวชนสามารถคิด ควบคุมตนเอง ตัดสินใจ และปฏิบัติความดีได้จริงอย่างต่อเนื่อง