การส่งเสริมความสัมพันธ์ทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมของไทยและญี่ปุ่น

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภูมิหลังความสัมพันธ์ทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมของไทยและญี่ปุ่น 2) ศึกษาบทบาทและการส่งเสริมความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมของพระธรรมทูตไทยในญี่ปุ่น และ 3) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมของไทยในญี่ปุ่น เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาเอกสารและสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่คัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 15 รูป/คน ได้แก่ ประธานสมัชชาสงฆ์ไทยในญี่ปุ่น เจ้าอาวาสวัดไทยในญี่ปุ่น ผู้กำกับดูแลพระธรรมทูต ผู้แทนสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และพระสงฆ์ญี่ปุ่น วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและนำเสนอผลเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า

1) ความสัมพันธ์ทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมไทย–ญี่ปุ่นมีพัฒนาการยาวนานกว่า 600 ปี เริ่มจากการค้าและการตั้งถิ่นฐานของชาวญี่ปุ่นในสมัยอยุธยา ก่อนพัฒนาเป็นความสัมพันธ์ระดับราชสำนัก ศาสนา และสถาบัน หลักฐานสำคัญ ได้แก่ การพระราชทานพระบรมสารีริกธาตุในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งนำไปสู่การสถาปนาวัดนิตไทยจิ เมืองนาโงยา ตลอดจนความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยกับองค์กรพระพุทธศาสนาในญี่ปุ่น 2) พระธรรมทูตไทยมีบทบาทเป็นทั้งผู้เผยแผ่พระพุทธศาสนา ทูตทางวัฒนธรรม และหุ้นส่วนทางสังคม โดยทำหน้าที่เป็นผู้นำทางปัญญา ผู้เชื่อมโยงการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม และผู้สร้างพื้นที่ปลอดภัยทางจิตใจ การเผยแผ่ดำเนินผ่านแนวทาง “3ส.” ได้แก่ สนทนา สติ และสุนทรียะ ควบคู่กับการเคารพกฎหมายและวัฒนธรรมท้องถิ่น การใช้สื่อดิจิทัล และการสร้างเครือข่ายข้ามนิกาย และ 3) ความสัมพันธ์ดังกล่าวมีลักษณะเป็นการประสานพระพุทธศาสนาเถรวาทไทยกับมหายานและเซนของญี่ปุ่น ผ่านวิปัสสนากรรมฐาน ความเมตตา พุทธศิลป์ และการรับฟังอย่างลึกซึ้ง ก่อให้เกิดรูปแบบการทูตเชิงพุทธศาสนาที่เชื่อมโยงทุนทางประวัติศาสตร์ ศาสนา วัฒนธรรม และเครือข่ายประชาชน อันนำไปสู่ความเข้าใจ ความไว้วางใจ ความร่วมมือ และสันติภาพระหว่างไทยกับญี่ปุ่นอย่างยั่งยืน