การจัดการธุรกิจโฮสเทลเชิงสร้างสรรค์บนฐานภูมิปัญญาอาหารท้องถิ่น ย่านเมืองเก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบท อัตลักษณ์ และคุณค่าของภูมิปัญญาอาหารท้องถิ่นในย่านเมืองเก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยา 2) ศึกษาสภาพการณ์และรูปแบบการจัดการเชิงสร้างสรรค์ของธุรกิจโฮสเทลที่มีการบูรณาการภูมิปัญญาอาหาร และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาการจัดการธุรกิจโฮสเทลเชิงสร้างสรรค์บนฐานภูมิปัญญาและวัฒนธรรมอาหารท้องถิ่น งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยมุ่งเน้นการศึกษาเชิงลึกในพื้นที่ย่านพระนคร ซึ่งแบ่งเป็น 2 เขตยุทธศาสตร์ ได้แก่ ย่านท่าเตียน และย่านถนนพระอาทิตย์ คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญแบบเจาะจง จำนวน 15 ราย ประกอบด้วย ผู้ประกอบการโฮสเทล ผู้เชี่ยวชาญด้านวัฒนธรรมอาหาร และนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ โดยทำการเก็บรวบรวมข้อมูลจนกระทั่งข้อมูลเกิดความอิ่มตัว เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง การสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วม และการวิเคราะห์เอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงอุปนัย ร่วมกับการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า

ผลการวิจัยพบว่า

อัตลักษณ์อาหารในย่านเมืองเก่ามีลักษณะเป็น มรดกทางวัฒนธรรมที่มีชีวิต โดยย่านท่าเตียนโดดเด่นด้วยอาหารไทยชาววังประณีตและการปรับตัวสู่คาเฟ่ร่วมสมัย ในขณะที่ย่านถนนพระอาทิตย์โดดเด่นด้วยสตรีทฟู้ดมุสลิมดั้งเดิมและอาหารฟิวชันพหุวัฒนธรรม ด้านการจัดการเชิงสร้างสรรค์ พบว่าโฮสเทลต้นแบบทำหน้าที่เป็นตัวกลางทางวัฒนธรรม ผ่านกลยุทธ์การเล่าเรื่อง การออกแบบพื้นที่ และการสร้างเครือข่ายชุมชน ข้อเสนอแนะจากการวิจัยนำไปสู่ โมเดลการจัดการเชิงสร้างสรรค์ 3 มิติ (THE 3D MODEL) ได้แก่ 1) มิติพื้นที่ การจัดการทางกายภาพและสื่อสัญลักษณ์ทางสายตา 2) มิติการเล่าเรื่อง การสร้างความหมายและคุณค่าร่วมผ่านประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และ 3) มิติประสบการณ์ การสร้างกิจกรรมมีส่วนร่วมและการเชื่อมโยงระบบนิเวศชุมชน ซึ่งเป็นกรอบแนวทางให้ผู้ประกอบการยกระดับแบรนด์อย่างยั่งยืน