การบูรณาการหลักเมตตาเพื่อสร้างอาหารปลอดภัยของเกษตรกรชุมชน วัดหนองเสือ ตำบลกรับใหญ่ อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี

ผู้แต่ง

  • พระครูวิจิตรสรคุณ (สมชัฏ โชติญาโณ) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี

คำสำคัญ:

เมตตา, อาหารปลอดภัย, เกษตรกรรมยั่งยืน, การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการนำหลักเมตตามาบูรณาการในการสร้างอาหารปลอดภัยของเกษตรกรชุมชนวัดหนองเสือ ตำบลกรับใหญ่ อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี 2) จัดกิจกรรมส่งเสริมการนำหลักเมตตามาบูรณาการในการสร้างอาหารปลอดภัยของเกษตรกรชุมชนวัดหนองเสือ และ 3) นำเสนอรูปแบบการบูรณาการหลักเมตตาในการสร้างอาหารปลอดภัยของเกษตรกรชุมชนวัดหนองเสือ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญประกอบด้วยเกษตรกรในชุมชน พระสงฆ์ และผู้เกี่ยวข้องในชุมชน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสนทนากลุ่ม และการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ร่วมกัน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาและการสังเคราะห์เชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1) การนำหลักเมตตามาบูรณาการในการสร้างอาหารปลอดภัยของเกษตรกรในชุมชนวัดหนองเสือสะท้อนผ่านการตระหนักรู้ของเกษตรกรเกี่ยวกับผลกระทบของการผลิตอาหารต่อผู้บริโภค สิ่งแวดล้อม สุขภาพของตนเอง และชุมชน ส่งผลให้เกษตรกรเริ่มปรับพฤติกรรมการเพาะปลูก เช่น การลดการใช้สารเคมี การใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และการดูแลระบบนิเวศในพื้นที่เกษตร 2) การจัดกิจกรรมส่งเสริมการนำหลักเมตตามาบูรณาการในการสร้างอาหารปลอดภัยดำเนินการผ่านกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของชุมชน โดยใช้กิจกรรมการสนทนา การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง และการสะท้อนผลการเรียนรู้ร่วมกัน ซึ่งช่วยส่งเสริมให้เกษตรกรเกิดความเข้าใจและสามารถประยุกต์ใช้หลักเมตตาในการผลิตอาหารได้อย่างเป็นรูปธรรม 3) ผลการสังเคราะห์ข้อมูลนำไปสู่การพัฒนา รูปแบบการบูรณาการหลักเมตตาในการสร้างอาหารปลอดภัย ซึ่งประกอบด้วย 4 มิติสำคัญ ได้แก่ เมตตาต่อผู้บริโภค เมตตาต่อสิ่งแวดล้อม เมตตาต่อตนเอง และเมตตาต่อชุมชน และสามารถสรุปเป็นองค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบของ Metta-Driven Ethical Food Production Model (MEF Model) ซึ่งอธิบายกระบวนการพัฒนาการผลิตอาหารเชิงจริยธรรมของชุมชนผ่าน 4 ขั้นตอน ได้แก่ การตระหนักรู้ในหลักเมตตา การสะท้อนบทบาทของผู้ผลิตอาหาร การปรับพฤติกรรมการผลิตอาหาร และการเรียนรู้ร่วมกันของชุมชน

เอกสารอ้างอิง

กนกพร ตันวัฒนะ, & คณิต เขียววิชัย. (2562). รูปแบบชุมชนอาหารปลอดภัยของระบบการเกษตรที่สนับสนุนโดยชุมชนในพื้นที่ภาคกลาง. วารสารเศรษฐศาสตร์การเมืองบูรพา, 7(2), 85–99.

กาสัก เต๊ะขันหมาก และคณะ. (2566). รูปแบบการเสริมสร้างความมั่นคงและความปลอดภัยด้านอาหารระดับครัวเรือนและชุมชนในจังหวัดลพบุรี. วารสารรัชต์ภาคย์, 17(50), 311–324.

คณะกรรมการภาคีความร่วมมือจังหวัดชัยภูมิ. (2557). โครงการผลิตอาหารปลอดภัยตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงจังหวัดชัยภูมิ (รายงานวิจัย). สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

จินดา หวังวรวงศ์ และคณะ. (2561). แนวทางพุทธวิธีอาหารปลอดภัยที่ยั่งยืนด้วยสัมมาอาชีวะสำหรับสังคมไทย. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์, 14(1), 26–38.

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. (2544). แนวทางการผลิตอาหารตามหลักเกณฑ์วิธีการที่ดี (GMP). สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา.

สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ. (2568). NQI กับตัวอย่างห่วงโซ่การผลิตอาหารปลอดภัย จากฟาร์มจนถึงผู้บริโภค (Safe Food for Customers from Farm to Fork). https://mx.nimt.or.th/?p=15803

SDG Move. (2021, June 10). WHO ออกคู่มือวัดภาระโรคที่เกิดจากอาหารในระดับประเทศ เพื่อระบุความท้าทายและโอกาสในการพัฒนาระบบอาหารปลอดภัย. https://www.sdgmove.com/2021/06/10/who-handbook-estimating-the-burden-of-foodborne-diseases/

Khuesai, T., Panthong, K., & Ratanakom, N. (2019). Let's move beyond the limit to food security. Institute of Health Systems Management, Prince of Songkla University.

Plungsricharoensuk, P., Pathumcharoenwattana, W., & Nantananate, C. (2017). Community learning process to enhance food security: A case study of Ban Yang Dang, Khu Yai Mi Sub-district, Sanam Chai Khet District, Chachoengsao Province. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 10(2), 2758–2774.

Sitthisuntikul, K., Satienperakul, K., & Jolanun, B. (2019). Approaches to develop food security in the organic communities of Luang Neua Sub-district, Doi Saket District, Chiang Mai. Journal of Agricultural Research and Extension, 35(3), 63–72.

Songklang, S., Namyotha, C., Mahaweerawat, U., Homjhampa, P., & Yangyuen, S. (2018). Community food security pattern and food safety management of Lad-Pattana Subdistrict, Mueang District, Mahasarakham Province. In Proceedings of the 14th Mahasarakham University Research Conference (pp. 266–272).

Songsrirote, N. (2015). Food security and household management capacity of farmers under the Agricultural Land Reform Office in Mahasarakham Province. NIDA Development Journal, 55(1), 1–25.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

(สมชัฏ โชติญาโณ) พ. (2026). การบูรณาการหลักเมตตาเพื่อสร้างอาหารปลอดภัยของเกษตรกรชุมชน วัดหนองเสือ ตำบลกรับใหญ่ อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี. วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย, 5(2), 278–298. สืบค้น จาก https://so11.tci-thaijo.org/index.php/JCBS/article/view/3774