นวัตกรรมชุมชนกับการสร้างสมดุลทางสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน
คำสำคัญ:
นวัตกรรมชุมชน, การสร้างสมดุลทางสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม, ความยั่งยืนบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายแนวคิดการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน โดยเน้นการบูรณาการระหว่างนวัตกรรมชุมชน การมีส่วนร่วมของคนในชุมชน และการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ภายใต้บริบทการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมในปัจจุบัน ซึ่งแม้จะมีการยกระดับคุณภาพชีวิตผ่านระบบการศึกษาและเทคโนโลยี แต่ยังคงปรากฏความไม่สมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจกับความเข้มแข็งของชุมชนและสิ่งแวดล้อม ส่งผลให้เกิดการพึ่งพาภายนอกและการลดทอนบทบาทของภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนจึงถูกนำมาใช้เป็นกรอบสำคัญในการกำหนดทิศทางการพัฒนา และเห็นว่า การพัฒนาอาชีพในชุมชนในปัจจุบันจำเป็นต้องอาศัยนวัตกรรมและเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจ ลดความเหลื่อมล้ำ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ขณะเดียวกัน การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนถือเป็นกลไกสำคัญที่ทำให้การพัฒนามีความสอดคล้องกับบริบทพื้นที่ โดยครอบคลุมตั้งแต่การคิด การตัดสินใจ การดำเนินงาน และการประเมินผล นอกจากนี้ การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า โดยเฉพาะแนวคิด 3R และเศรษฐกิจหมุนเวียน ควบคู่กับการประหยัดพลังงานและน้ำ ช่วยลดการสูญเสียทรัพยากร ลดของเสีย และส่งเสริมการจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ
บทความวิชาการนี้คาดว่าจะก่อให้เกิดองค์ความรู้และความเข้าใจเชิงบูรณาการเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนที่สอดคล้องกับบริบทของสังคมไทยในยุคปัจจุบัน โดยสามารถนำไปใช้เป็นกรอบแนวคิดสำหรับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถาบันการศึกษา และผู้นำชุมชน ในการกำหนดนโยบาย วางแผน และออกแบบกิจกรรมพัฒนาชุมชนที่มุ่งเน้นการมีส่วนร่วม การสร้างนวัตกรรม และการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังสามารถประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการส่งเสริมอาชีพ สร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจฐานราก ลดความเหลื่อมล้ำ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อันจะนำไปสู่การพึ่งพาตนเองของชุมชน ความมั่นคงทางสังคม และการพัฒนาที่ยั่งยืนในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
เกษม ศรีพงษ์. (ม.ป.ป.). ชีววิทยาแผนใหม่ Modern Biology ม.4 เล่ม 1 ว441. กรุงเทพฯ: ภูมิบัณฑิตการพิมพ์.
ถวิลวดี บุรีกุล. (2548). การมีส่วนร่วม: แนวคิด ทฤษฎี และกระบวนการ. กรุงเทพฯ: พาณิชพระนคร.
ธัชพล ยรรยงค์. (2560). การเสริมสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อการอนุรักษ์และฟื้นฟูป่าต้นน้ำ จังหวัดน่าน (รายงานการวิจัย). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์นครน่าน.
ปรีชา สุวรรณพินิจ, และนงลักษณ์ สุวรรณพินิจ. (2556). High school biology ชีววิทยา ม.4–6 เล่ม 5 (รายวิชาเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ: ไฮเอ็ดพับลิชชิ่ง.
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. (2569, 29 พฤษภาคม). กรอบแผนยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัย 20 ปี. https://www.swu.ac.th/information/plan/strategy20.pdf
มูลนิธิชัยพัฒนา. (2569, 29 พฤษภาคม). องค์ประกอบของเศรษฐกิจ http://www.chaipat.or.th/ site_content/34-13/3579-2010-10-08-05-24-39.html
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2554). หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม ชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4–6. กรุงเทพฯ: สกสค. ลาดพร้าว.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2569, 29 พฤษภาคม). แผนการปฏิรูประบบการศึกษาและการเรียนรู้ของประเทศ (National reform plan: Education). https://lamphuncity.go.th/wp-content/ uploads/2020/05/แผนปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา.pdf
สำนักงานคณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2558). คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง เศรษฐกิจพอเพียงคืออะไร. สำนักงานคณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
สำนักงานคณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานอาคารเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา (2569, 29 พฤษภาคม). การลดขยะ ด้วยแนวคิด 3Rs. https://researchex.mju.ac.th/goffice/index.php/content1/17-3rs
อรทัย ก๊กผล และคณะ. (2556). การบริหารปกครองสาธารณะ: การบริหารรัฐกิจในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
SPC THAI EDUCATIONL VILLAGE (2569, 29 พฤษภาคม). 9 วิธีอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรแบบง่าย ๆ ที่คุณเองก็ทำได้. https://www.spcvedu.com/global-citizenship/laudato-si-15-12-2021/
Elkington, J. (1997). Cannibals with Forks: The Triple Bottom Line of 21st Century. Business. Capstone.
Elms, D., & Low, J. (2016). Technology-driven business innovation in small enterprises. Journal of Small Business Management, 54(4), 345-360.
Ghosh, S., & Stiglitz, J. E. (2014). Technology and public services: How to bridge the digital divide. Journal of Public Economics, 118.
Hunziker, A., & von Groote, P. (2019). Social welfare innovation: Approaches to poverty reduction and income redistribution. Social Policy & Administration, 53(5).
Kregel, J. (2018). Supporting small businesses in urban economies. Urban Studies, 55(7).
Sachs, J. D. (2015). The Age of Sustainable Development. Columbia University Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
