การประยุกต์ใช้พลังจิตตานุภาพเพื่อแก้ปัญหาภาวการณ์นอนไม่หลับ ของผู้ปฏิบัติธรรมตามแนวหลวงพ่อวิริยังค์

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพลังจิตตานุภาพเพื่อแก้ปัญหาการนอนไม่หลับตามแนวทางของหลวงพ่อวิริยังค์ 2) ศึกษาทัศนะของผู้ปฏิบัติธรรมเพื่อแก้ปัญหาการนอนไม่หลับตามแนวทางของหลวงพ่อวิริยังค์ และ 3) ประยุกต์ใช้พลังจิตตานุภาพเพื่อแก้ปัญหาการนอนไม่หลับของผู้ปฏิบัติธรรมตามแนวทางของหลวงพ่อวิริยังค์ การวิจัยครั้งนี้เป็นเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ผู้ปฏิบัติธรรมที่มีประสบการณ์การนอนไม่หลับและได้ฝึกปฏิบัติสมาธิตามแนวทางของหลวงพ่อวิริยังค์ จำนวน 17 รูป/คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกเป็นเครื่องมือหลักในการเก็บรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการศึกษาพบว่า 1) พลังจิตตานุภาพตามแนวทางของหลวงพ่อวิริยังค์ เกิดจากการฝึกสมาธิโดยใช้การบริกรรมพุทโธควบคู่กับการนั่งสมาธิและการเดินจงกรมอย่างสม่ำเสมอ จนจิตเกิดความตั้งมั่น สามารถระงับนิวรณ์และเข้าสู่ความสงบได้ พลังจิตตานุภาพนี้มิใช่เพียงเทคนิคผ่อนคลาย แต่เป็นกระบวนการพัฒนาจิตอย่างเป็นระบบที่มุ่งแก้ไขต้นเหตุของการนอนไม่หลับ คือความไม่สงบของจิต 2) ทัศนะของผู้ปฏิบัติธรรมสะท้อนว่า สาเหตุการนอนไม่หลับเกิดจากความฟุ้งซ่านของจิต ความเครียดสะสม และความไม่สามารถในการกำกับความคิดและอารมณ์ของตนเอง เมื่อได้ปฏิบัติสมาธิตามแนวทางดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง จิตลดความฟุ้งซ่าน เกิดความตั้งมั่น และเอื้อให้การนอนหลับเกิดขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติและมีคุณภาพ โดยผู้ปฏิบัติธรรมมองว่าพลังจิตตานุภาพเป็นเครื่องมือพัฒนาจิตและดูแลตนเองที่ใช้ควบคู่กันได้ 3) การประยุกต์ใช้พลังจิตตานุภาพเพื่อแก้ปัญหาการนอนไม่หลับของผู้ปฏิบัติธรรมตามแนวหลวงพ่อวิริยังค์ จึงเป็นการนำกระบวนการฝึกจิตไปใช้จริงในชีวิตประจำวัน เมื่อจิตได้รับการฝึกฝนจนสามารถระงับนิวรณ์และเข้าสู่ความสมดุลได้ การนอนหลับจึงเกิดขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน อันเป็นองค์ความรู้ที่เชื่อมโยงพุทธศาสตร์กับการดูแลสุขภาวะจิตในบริบทสังคมร่วมสมัย