การบูรณาการภาวะผู้นำวิถีใหม่และหลักธรรมาภิบาลเพื่อการบริหารจัดการในยุคดิจิทัล

ผู้แต่ง

  • พระปลัดณพงษกร กนฺตวณฺโณ (ปิ่นทอง) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์เพชรบุรี, ประเทศไทย
  • พระสมุห์นพดล อตฺถยุตฺโต (สุทนต์) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี, ประเทศไทย
  • พระครูวิจิตธรรมาวิภัช (บุญเลิศ ปญฺญาวุโธ) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์เพชรบุรี, ประเทศไทย
  • พระมหาอริยะ อริยชโย (ถิรทินรัตน์) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี, ประเทศไทย
  • มงคล สมกิตติกานนท์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำวิถีใหม่, ภาวะผู้นำดิจิทัล, ธรรมาภิบาล, การปฏิรูปองค์กรทางการศึกษา, โมเดล DGEM

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการปฏิรูปองค์กรทางการศึกษาผ่านการบูรณาการภาวะผู้นำวิถีใหม่และหลักธรรมาภิบาลในยุคดิจิทัล สถานการณ์วิกฤตการณ์โลกและพลวัตเทคโนโลยีได้ผลักดันให้สถานศึกษาต้องเปลี่ยนผ่านสู่ระบบออนไลน์เต็มรูปแบบ ผลการศึกษาพบว่า ภาวะผู้นำดิจิทัลเป็นตัวแปรสำคัญที่ใช้ความเชี่ยวชาญทางเทคนิค แต่ต้องครอบคลุมถึงการมีวิสัยทัศน์เชิงนวัตกรรมและการสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ยืดหยุ่น โดยมีหลักธรรมาภิบาล 6 ประการ ได้แก่ หลักนิติธรรม คุณธรรม ความโปร่งใส การมีส่วนร่วม สำนึกรับผิดชอบ และความคุ้มค่า เป็นกลไกกำกับดูแลเพื่อให้การใช้อำนาจและเทคโนโลยีเป็นไปอย่างถูกต้องและเป็นธรรม ทั้งนี้ได้มีการสังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่สู่โมเดล DGEM (Intelligent Education Governance Framework) ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนหลัก คือ 1) การวางฐานโครงสร้างดิจิทัลอัจฉริยะที่ตรวจสอบได้แบบเรียลไทม์ 2) การสร้างระบบนิเวศการมีส่วนร่วมที่เปลี่ยนบทบาทผู้นำสู่ผู้อำนวยความสะดวกเพื่อสร้างฉันทามติทางนวัตกรรม 3) การยกระดับสมรรถนะบุคลากรควบคู่กับจริยธรรมดิจิทัลเพื่อสร้างวัฒนธรรมความรับผิดชอบ และ 4) การบูรณาการสู่ความยั่งยืนที่มุ่งเน้นความคุ้มค่าและคุณค่าต่อสังคม โมเดลดังกล่าวนำเสนอความฉลาดทางนวัตกรรมเข้ากับความดีงามเชิงระบบ เพื่อลดช่องว่างทางดิจิทัลและสร้างความเชื่อมั่นแก่สาธารณะ อันจะนำไปสู่การปฏิรูปการศึกษาไทยให้บรรลุผลสัมฤทธิ์อย่างมีคุณภาพ เท่าเทียม และยั่งยืนท่ามกลางความไม่แน่นอนของโลกอนาคต

เอกสารอ้างอิง

กรมการปกครอง. (2545). ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการสร้างระบบบริหารกิจการบ้านเมืองและสังคมที่ดี พ.ศ. 2542. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์อาสารักษาดินแดน.

จันทนา แสนสุข. (2559). ภาวะผู้นำ Leadership. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ทริปเพิ้ล กรุ๊ป.

จิรพล สังข์โพธิ์ และคณะ. (2569). ภาวะผู้นำในการบริหารองค์กรยุคดิจิทัล กรณีศึกษา: องค์กรไอทีและองค์กรที่เกี่ยวข้องกับไอทีในเขตกรุงเทพมหานคร และปริมณฑล. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://sites.google.com/view/plans-ud4 [22 มีนาคม 2569].

ชรินรัตน์ แผงดี. (2550). “การนำเสนอรูปแบบการบริหารด้วยหลักธรรมาภิบาลของผู้บริหารกลุ่มเครือข่ายโรงเรียนบึงพิมพาสามัคคี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครสวรรค์ เขต 2”. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์.

ชูชาติ พุทธลา. (2561). “องค์ประกอบภาวะผู้นำทางดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจังหวัดหนองบัวลำภู”. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ณิรดา เวชญาลักษณ์. (2560). ภาวะผู้นำทางการบริหาร. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ณัฐนันท์ ศิริเจริญ. (2568). “ภาวะผู้นำแบบปรับตัวและธรรมาภิบาลในยุคดิจิทัล: กรณีศึกษาหน่วยงานรัฐในกรุงเทพมหานครและเขตปริมณฑล”. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์. ปีที่ 16 ฉบับที่ 2: 123-158.

ดาวรุวรรณ ถวิลการ. (2564). ภาวะผู้นำดิจิทัล Digital Leadership. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ถวิลวดี บุรีกุล และคณะ. (2545). โครงการศึกษาเพื่อพัฒนาดัชนีวัดผลการพัฒนาระบบบริหารจัดการที่ดี. นนทบุรี: สถาบันพระปกเกล้า.

ภานุมาศ จันทร์ศรี. (2562). “โมเดลการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงดิจิทัลของผู้บริหารโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา: การวิจัยแบบผสมผสานวิธี”. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

วัฒนชัย ศิริญาณ และคณะ. (2560). “องค์กรแห่งนวัตกรรม: ทางเลือกใหม่สำหรับการพัฒนาในศตวรรษที่ 21 (The Innovation Organization: The New Alternative for 21st Century Development)”. วารสารอินฟอร์เมชั่น Information. ปีที่ 24 ฉบับที่ 2: 80-92.

สถาบันพระปกเกล้า. (2558). ดุลอำนาจในการเมืองการปกครองไทย. กรุงเทพมหานคร: เอ.พี. กราฟิค ดีไซน์และการพิมพ์.

สุกัญญา แช่มช้อย. (2558). “ภาวะผู้นำทางเทคโนโลยี: การนำเทคโนโลยีเข้าสู่ห้องเรียนและโรงเรียนในศตวรรษที่ 21”. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. ปีที่ 17 ฉบับที่ 4: 216-224.

สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2563). แผนยุทธศาสตร์กระทรวงศึกษาธิการ. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.

American Library Association. (2022). Digital literacy, libraries, and public policy. [Online]. Source: https://www.districtdispatch.org/wp-content/uploads/2013/01/2012OITPdigilitreport1_22_13.pdf [March 25, 2026].

Blake, R. R., & Mouton, J. S. (1964). The Managerial Grid. Houston: Gulf Publishing.

Digital Marketing Institute. (2026). The Most In-Demand Skills in Digital Leadership. [Online]. Source: https://www.digitalmarketinginstitute.com/blog/03-04-18the-most-in-demand-skills-in-digital-leadership [March 25, 2026].

Gorton, C. and Gorton, B. (2022). 6 Characteristics of Digital Leadership. [Online]. Source: https://digileaders.com/6-characteristics-digital-leadership [March 25, 2026].

Koontz, H. and Weihrich, H. (1988). Management. New York: McGraw–Hill.

Krishnanunthi, L. (2017). “Indicators of Digital Leadership in the context of K-12 Education”. Journal of Educational Technology Development and Exchange (JETDE). Vol. 10 No. 1: 27-40.

Martin, A., & Gtudziecki, E. (2006). “Dig Eulit: Concepts and Tools for Digital Literacy Development”. ITALICS: Innovations in Teaching & Learning in Information & Computer Sciences. Vol. 5 No. 4: 246-264.

Mitchel, T. R. and Larson, J. R., Jr. (1987). People in Organization. Singapore: McGraw-Hill International.

Stogdill, R. M. (1974). Studies in Naval Leadership. Pitsburgh: Canegie Press.

Sullivan, L. (2026). Skills Every Digital Leader Needs. [Online]. Source: https://www.cmswire.com/digital-workplace/8-skills-every-digital-leader-needs [March 25, 2026].

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-05-24

รูปแบบการอ้างอิง

กนฺตวณฺโณ (ปิ่นทอง) พ., อตฺถยุตฺโต (สุทนต์) พ., (บุญเลิศ ปญฺญาวุโธ) พ., อริยชโย (ถิรทินรัตน์) พ., & สมกิตติกานนท์ ม. (2026). การบูรณาการภาวะผู้นำวิถีใหม่และหลักธรรมาภิบาลเพื่อการบริหารจัดการในยุคดิจิทัล. วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย, 5(2), 356–372. สืบค้น จาก https://so11.tci-thaijo.org/index.php/JCBS/article/view/3490