การสร้างภูมิคุ้มกันและเพิ่มขีดความสามารถของการกำจัดขยะมูลฝอยเพื่อผลิตเป็นกระแสไฟฟ้าของจังหวัดตาก

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาวิธีการสร้างภูมิคุ้มกัน ประโยชน์ และผลกระทบที่ประชาชนจะได้รับจากการผลิตไฟฟ้าด้วยขยะมูลฝอยที่จะเกิดในอนาคต  2) สร้างภูมิคุ้มกันแบบมีส่วนร่วม ความเข้าใจ ตระหนักถึงผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ด้านมลพิษกับภาคประชาชน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ  โดยใช้เทคนิคการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม กลุ่มเป้าหมาย คือ ผู้ที่อยู่อาศัยในเขตอำเภอเมืองตาก ทั้ง 11 ตำบลโดยการแบ่งเป็นการโฟกัสกรุ๊ปทั้งหมด 4 กลุ่ม ๆ ละ 8  คนรวมเป็น 32 และกลุ่มของผู้นำท้องถิ่น อีกจำนวน 2 กลุ่มๆละ 8 คน รวมเป็น 16 คน และสอบถามด้วยการพูดคุยกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอีก 5 กลุ่มๆ ละ10 คน รวมเป็น 50 คน เครื่องมือที่ใช้การวิจัย คือ การทำ Focus group การทำงานร่วมกัน แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม การทำ SWOT และการทำเวทีประชาคมที่นำมาใช้ในการวิจัย

ผลการวิจัยพบว่า ในการสร้างภูมิคุ้มกันประโยชน์และผลกระทบที่ประชาชนจะได้รับจากการผลิตไฟฟ้าด้วยขยะมูลฝอย ที่ค้นพบมี 3 ประเด็นคือ 1) ภูมิคุ้มกันด้านกระบวนการส่วนร่วม (Social License to Operate) โดยให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่ขั้นตอนการวางแผน การคัดเลือกเทคโนโลยี และการติดตามตรวจสอบ (Monitoring) 2) ภูมิคุ้มกันด้านเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับประเภทของขยะในพื้นที่ มีการติดตั้งระบบบำบัดมลผิษทางอากาศที่เป็นไปตามมาตรฐาน 3) ภูมิคุ้มกันด้านกองทุนและสวัสดิการ เพื่อนำกลับมาพัฒนาชุมชนรอบโรงไฟฟ้า ทั้งในด้านการศึกษา สาธารณสุข และการลดค่าไฟฟ้าให้คนในพื้นที่

องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยเรื่อง การสร้างภูมิคุ้มกันและเพิ่มขีดความสามารถของการกำจัดขยะมูลฝอยเพื่อผลิตเป็นกระแสไฟฟ้าของจังหวัดตาก ปัจจัยที่สำคัญของการสร้างภูมิคุ้มกัน คือ สถาบันครอบครัวเป็นกลไกหลักในการกำหนดบรรทัดฐาน (Norms) โดยเฉพาะเรื่องการคัดแยกขยะ การมีส่วนร่วมเพื่อลดความหวาดระแวงต่อโครงการภาครัฐ การสร้างภูมิคุ้มกันที่ยั่งยืนที่สุดของโรงไฟฟ้าขยะในอนาคตคือระบบความสัมพันธ์ที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ระหว่างโรงไฟฟ้ากับชุมชน โดยมีสถาบันครอบครัวเป็นพื้นฐานในการสร้างค่านิยมใหม่ด้านสิ่งแวดล้อม