ปุรัตถิมทิส : หน้าที่ของมารดาบิดาในศตวรรษที่ 21

ผู้แต่ง

  • สุนทร สุขทรัพย์ทวีผล Buddhachinaraj Buddhist College
  • ภูวเดช สินทับศาล วิทยาลัยสงฆ์พุทธชินราช มหาวิยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • สุทัศน์ อาสนาชัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธชินราช มหาวิยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • พระครูพิพิธจารุธฦรรม วิทยาลัยสงฆ์พุทธชินราช มหาวิยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

ปุรัตถิมทิส, มารดาบิดา, ศตวรรษที่ 21

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาบทบาทหน้าที่ของมารดาบิดาตามหลักปุรัตถิมทิสในสิงคาลกสูตร โดยนำมาตีความใหม่ให้สอดคล้องกับบริบทของสังคมศตวรรษที่ 21 ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากเทคโนโลยีดิจิทัลและสื่อออนไลน์ อันส่งผลต่อพฤติกรรม การเรียนรู้ และความสัมพันธ์ของเด็กและเยาวชนอย่างมีนัยสำคัญ จากการศึกษาครั้งนี้ ผู้เขียนได้สังเคราะห์องค์ความรู้เป็นแบบจำลองที่เรียกว่า Purat Model เพื่ออธิบายบทบาทของมารดาบิดาใน 5 ด้าน ได้แก่ การป้องกันจากความชั่ว การส่งเสริมความดี การยกระดับการเรียนรู้ การพัฒนาความสัมพันธ์ที่เหมาะสม และการส่งต่อทรัพยากรอย่างมีวิจารณญาณ ซึ่งครอบคลุมทั้งด้านคุณธรรม การศึกษา อารมณ์ และการดำรงชีวิตในสังคมดิจิทัล นอกจากนี้ บทความยังเสนอแนวทางการนำไปใช้ในชีวิตจริง เช่น การฝึกสติในครอบครัว การเลี้ยงดูด้วยความเข้าใจ การปลูกฝังศีลธรรม และการใช้เทคโนโลยีอย่างมีความรับผิดชอบ เพื่อช่วยให้เด็กสามารถควบคุมตนเอง คิดอย่างมีเหตุผล และใช้สื่อดิจิทัลได้อย่างเหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

ชาย โพธิสิตา และสุชาดา ทวีสิทธิ์. (2552). ครอบครัวไทยในสถานการณ์เปลี่ยนผ่านทางสังคมและประชากร. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา.

นงลักษณ์ เทพสวัสดิ์. (2543). วิเคราะห์ปัญหาสำคัญในสังคมไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2556). คุณบิดามารดาสุดพรรณนามหาศาล. กรุงเทพฯ: บริษัท พิมพ์สวย จำกัด.

พระมหาธิติพงศ์ อุตฺตมปญฺโญ. (2563). มังคลัตถทีปนีแปล ภาค 1 เล่ม 2, แปลโดย พระมหาธิติพงศ์ อุตฺตมปญฺโญ กรุงเทพฯ: สหมิตรพัฒนาการพิมพ์ (1992)

พันตรี ป. หลงสมบูรณ์. (2540). พจนานุกรมมคธ–ไทย. กรุงเทพฯ: อาทรการพิมพ์ สำนักเรียนวัดปากน้ำ.

พุทธทาสภิกขุ. (2542). พ่อแม่สมบูรณ์แบบและบุตรที่ประเสริฐที่สุด. นนทบุรี: เอส อาร์ พริ้นติ้ง จำกัด.

ไพฑูรย์ สินลารัตน์. (2557). ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 ต้องก้าวพ้นกับดักของตะวันตก. กรุงเทพฯ: วิทยาลัยครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2557). อรรถกถาภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์.

วศิณ อินทสระ. (2556). สาระสำคัญแห่งมงคล 38. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมดา.

วันไชย์ กิ่งแก้ว และคณะ. (2567). การพัฒนากิจกรรมกระบวนการกลุ่มวิถีพุทธเสริมสร้างทักษะชีวิตในศตวรรษที่ 21 สำหรับเยาวชนโรงเรียนวัดลาดปลาเค้า อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี. วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สมเกียรติ ตั้งกิจวานิช. (2556). ปฏิรูปการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อการเรียนรู้แห่งศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2564). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน). (2562). เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์สำหรับการบริหารงานและการบริการภาครัฐ. กรุงเทพฯ: บริษัท ส.พิจิตรการพิมพ์ จำกัด.

สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช). (2563). ทิศทางการพัฒนาการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เพื่อการฟื้นตัวของประเทศหลังวิกฤตโควิด-19. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ.

Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The Second Machine Age. New York: W. W. Norton & Company.

Duncan, L. G., Coatsworth, J. D., & Greenberg, M. T. (2009). A model of mindful parenting. Clinical Child and Family Psychology Review, 12(3), 255–270.

Floridi, L. (2014). The ethics of information. Oxford University Press.

Garfield, J. (2022). Buddhist ethics and moral philosophy. Oxford University Press.

Harvey, P. (2013). An introduction to Buddhist ethics. Cambridge University Press.

Heckman, J. J., & Cunha, F. (2007). The technology of skill formation. American Economic Review, 97(2).

Keown, D. (2005). Buddhist ethics: A very short introduction. Oxford University Press.

Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M., & Forcier, L. B. (2016). Intelligence Unleashed: An Argument for AI in Education. London: Pearson.

Popenici, S. A. D., & Kerr, S. (2017). Exploring the impact of artificial intelligence on teaching and learning in higher education. Research and Practice in Technology Enhanced Learning, 12(1).

Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st Century Skills: Learning for Life in Our Times. San Francisco: Jossey-Bass.

UNICEF. (2017). Early Moments Matter for Every Child. New York: UNICEF.

World Health Organization. (2020). Improving Early Childhood Development. Geneva: WHO.

Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism. New York: PublicAffairs.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-03-31

รูปแบบการอ้างอิง

สุขทรัพย์ทวีผล ส. ., สินทับศาล ภ. ., อาสนาชัย ส. . ., & พระครูพิพิธจารุธฦรรม. (2026). ปุรัตถิมทิส : หน้าที่ของมารดาบิดาในศตวรรษที่ 21. วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย, 5(1), 291–310. สืบค้น จาก https://so11.tci-thaijo.org/index.php/JCBS/article/view/3359