การบูรณาการหลักไตรสิกขาในรูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตที่พึงประสงค์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน
คำสำคัญ:
ไตรสิกขา, การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, ทักษะชีวิต, หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการบูรณาการหลักไตรสิกขาเข้ากับรูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตที่พึงประสงค์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ในบริบทสังคมยุคดิจิทัลที่เต็มไปด้วยความเปลี่ยนแปลงและปัจจัยคุกคามรอบด้าน ผลการศึกษาพบว่า ทักษะชีวิตเป็นสมรรถนะสำคัญที่ประกอบด้วยมิติด้านพุทธิพิสัย จิตพิสัย และทักษะพิสัย ซึ่งสอดรับกับหลักไตรสิกขาอย่างมีนัยสำคัญ โดยการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่เน้นการปฏิบัติและกระบวนการสะท้อนคิด (RCA) ทำหน้าที่เป็นพลวัตขับเคลื่อนให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาตนเองตามกรอบพุทธธรรม กล่าวคือ การใช้ อธิสีลสิกขา เพื่อสร้างวินัยและสัมพันธภาพทางสังคม การใช้ อธิจิตตสิกขา เพื่อบ่มเพาะพลังสุขภาพจิตและวุฒิภาวะทางอารมณ์ และการใช้ อธิปัญญาสิกขา ผ่านโยนิโสมนสิการเพื่อให้เกิดปัญญารู้เท่าทันเหตุปัจจัยและตัดสินใจแก้ปัญหาได้อย่างถูกต้อง การผสานศาสตร์การสอนสมัยใหม่เข้ากับหลักพุทธธรรมนี้ถือเป็นนวัตกรรมทางการศึกษาที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้เรียนให้มีความสมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา และคุณธรรม สามารถดำรงชีวิตท่ามกลางวิกฤตการณ์โลกปัจจุบันได้อย่างมั่นคงและมีความสุข
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2554). แนวทางการพัฒนาทักษะชีวิต บูรณาการการจัดการเรียนการสอนหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
ชนาธิป พรกุล. (2561). กระบวนการสร้างความรู้ของครู : กรณีการสอนบูรณาการ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2553). วิธีบูรณาการพระพุทธศาสนากับศาสตร์สมัยใหม่. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. (2542, 14 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 116 ตอนที่ 74 ก.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.
วิชัย ประสิทธิวุฒิเวชช์. (2542). การพัฒนาหลักสูตรสานต่อที่ท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร: เซ็นเตอร์ ดิสคัฟ เวอรี.
วิชัย วงษ์ใหญ่ และมารุต พัฒผล. (2562). การบูรณาการเชิงสร้างสรรค์. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์ผู้นำนวัตกรรมหลักสูตรและการเรียนรู้.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2551). แนวทางการพัฒนาทักษะชีวิต บูรณาการการเรียนการสอน 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สุมน อมรวิวัฒน์. (2535). สมบัติทิพย์ของการศึกษาไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Good, C. V. (1973). Dictionary of education. New York: McGraw-Hill Book.
Hough, J. B., & Duncan, J. K. (1970). Teaching: Description & Analysis. Boston: Addison-Wesley Longman.
World Health Organization (WHO). (1997). Life skill education for children and adolescents in Schools. Geneva: World Health Organization.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
