รูปแบบการบริหารจัดการเพื่อส่งเสริมการลดพฤติกรรมความก้าวร้าวของนักเรียนตามแนวพุทธบูรณาการ
คำสำคัญ:
รูปแบบการบริหารจัดการ, พฤติกรรมความก้าวร้าว, หลักพุทธธรรม, พุทธบูรณาการ, สถานศึกษาบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาในการส่งเสริมการลดพฤติกรรมความก้าวร้าวของนักเรียนโดยการบูรณาการหลักพุทธธรรม ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของสังคมยุคโลกาภิวัตน์ที่ส่งผลให้เยาวชนเผชิญกับปัญหาด้านอารมณ์และพฤติกรรมความรุนแรง ผลการศึกษาพบว่าพฤติกรรมความก้าวร้าวมีกระบวนการซับซ้อนที่เริ่มจากการรับรู้ถึงภัยคุกคามนำไปสู่การแสดงออกทางกายและวาจา การแก้ไขปัญหาจึงต้องอาศัยรูปแบบการบริหารจัดการที่มากกว่าการลงโทษ โดยเน้นการประสานงานระหว่างสถานศึกษา ครอบครัว และชุมชน ภายใต้โครงสร้างการบริหารงานอย่างเป็นระบบตามแนวคิด POSDCoRB หัวใจสำคัญของรูปแบบนี้คือการบูรณาการหลักพุทธธรรม ได้แก่ หลักไตรสิกขาเพื่อขัดเกลาพฤติกรรมและสติปัญญา หลักสัปปุริสธรรม 7 และพรหมวิหาร 4 เพื่อสร้างภาวะผู้นำเชิงเมตตาให้แก่ผู้บริหารและครู รวมถึงการใช้ “ติณวัตถารกวิธี” เป็นกลไกในการไกล่เกลี่ยความขัดแย้งด้วยการประนีประนอมและการให้อภัย การนำรูปแบบนี้ไปปฏิบัติจะช่วยเปลี่ยนสถานศึกษาให้เป็นพื้นที่เรียนรู้ที่ปลอดภัย ลดความตึงเครียดทางอารมณ์ และเสริมสร้างทักษะชีวิตให้นักเรียนสามารถควบคุมตนเองได้อย่างยั่งยืน สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา และคุณธรรม เพื่อสร้างสันติสุขให้แก่สังคมไทยในยุควิถีใหม่
เอกสารอ้างอิง
นฐมล สาดบางเคียน. (2014). การพัฒนาเครื่องมือวัดทักษะชีวิตตามจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. วารสารศิลปากร, 6(1), 259.
วลัยกรณ์ แพร่กิจธรรมชัย. (2012). ผลของการปรับพฤติกรรมเพื่อลดความก้าวร้าวของวัยรุ่นกลุ่มเสี่ยง. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาจิตวิทยาการแนะแนว, บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
มิสชนัญญา เงินเมือง. (2010). ความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางอารมณ์ การทำหน้าที่ของครอบครัว และพฤติกรรมความก้าวร้าวของนักเรียนชายระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. รายงานการวิจัยในชั้นเรียน, สังกัดงานแนะแนว ฝ่ายวิชาการ โรงเรียนอัสสัมชัญแผนกประถม.
รัตโนทัย พลับรู้การ. (2008). พฤติกรรมก้าวร้าวในเด็ก. กรุงเทพมหานคร โฮลิสติก พับลิชซิ่ง.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2015). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11. กรุงเทพมหานคร สำนักนายกรัฐมนตรี.
พีร วงศ์อุปราช. (2012). ความชาชินจากการเผชิญความรุนแรงใน 3 จังหวัดชายแดนใต้ ความสัมพันธ์ระหว่างความรุนแรงในชุมชน องค์ประกอบทางปัญญาทางอารมณ์และพฤติกรรมก้าวร้าว. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยธนบุรี, 6(11), 14-36.
ทิศนา แขมมณี. (2008). ศาสตร์การสอน องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพมหานคร โรงพิมพ์ด่านสุทธาการพิมพ์.
ณัฐศักดิ์ จันทร์ผล. (2009). การพัฒนารูปแบบการบริหารงาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาที่เน้นการกระจายอำนาจ. วารสารวิทยาจารย์, 109(2), 88-125.
รัตนะ บัวสนธ์. (2009). การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา. กรุงเทพมหานคร โรงพิมพ์คำสมัย.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2018). การส่งเสริมให้เยาวชนหันมาศึกษาทดลองด้านวิทยาศาสตร์. กรุงเทพมหานคร กระทรวงศึกษาธิการ.
กระทรวงสาธารณสุข. (2018). ความหมายของการส่งเสริมสุขภาพ. กรุงเทพมหานคร สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.
เปลื้อง ณ นคร. (2018). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพมหานคร ราชบัณฑิตยสถาน.
สมโภชน์ เอี่ยมสุภาษิต. (2007). ทฤษฎีและเทคนิคการปรับพฤติกรรม. กรุงเทพมหานคร สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2019). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. สืบค้นจาก http//www.royin.go.th/dictionary/
รังสรรค์ โฉมยา. (2008). การศึกษาพฤติกรรมความก้าวร้าวในการขับขี่ของนิสิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม. รายงานการวิจัยประจำปี 2551, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
พูนสุข มาศรังสรรค์. (2015). การจัดการความรุนแรงในครอบครัวเชิงพุทธบูรณาการ. พระนครศรีอยุธยา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
กระทรวงสาธารณสุข. (2018). ความหมายของการส่งเสริมสุขภาพ. กรุงเทพมหานคร สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย.
โสธิดา ผุฏฐธรรม และดุสิดา ดีบุกคำ. (2026). ลูกก้าวร้าว (Aggressive Behavior). สืบค้นจาก http//taamkru.com/th/
พุทธทาสภิกขุ. (1954). วิถีแห่งการเข้าถึงพุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร อักษรนำการพิมพ์.
ธนภณ สมหวัง. (2000, 11 มกราคม). พุทธธรรม คู่มือมนุษย์ศตวรรษที่ 21. มติชนรายวัน, 7.
สุภาคย์ อินทองคง. (2007). การใช้หลักพุทธธรรมนำการวิจัยและพัฒนาตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่สุขภาพองค์รวม. สงขลา ศูนย์เรียนรู้ชุมชนภาคใต้.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2011). ธรรมนูญชีวิต พุทธจริยธรรมเพื่อชีวิตที่ดีงาม (พิมพ์ครั้งที่ 174). กรุงเทพมหานคร บริษัทพิมพ์สวย จำกัด.
พูนสุข มาศรังสรรค์. (2015). การจัดการความรุนแรงในครอบครัวเชิงพุทธบูรณาการ. พระนครศรีอยุธยา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ธงชัย สันติวงษ์. (2007). การบริหารเชิงกลยุทธ์. กรุงเทพมหานคร ไทยวัฒนาพานิช.
สันติ บุญภิรมย์. (2009). หลักการบริหารการศึกษา. กรุงเทพมหานคร บุ๊คพอยท์.
ปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์. (2007). การบริหารงานวิชาการ. กรุงเทพมหานคร: บริษัทพิมพ์ดี จำกัด.
ยุทธนา ชุดทองม้วน. (2007). การใช้หลักธรรมาภิบาลในการบริหารของคณะกรรมการบริหารโรงเรียนโปลิเทคนิคลานนาเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Good, C. V. (1973). Dictionary of Education (3rd ed.). New York McGraw-Hill Book Company.
Bardo, J. W., & Hartman, J. J. (1982). Urban Sociology A Systematic Introduction. U.S.A. F.E. Peacock Publishers, Inc.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
