การบริหารงานตามหลักธรรมาภิบาลเพื่อยกระดับการดำเนินงานของเทศบาลเมืองในปัจจุบัน

ผู้แต่ง

  • พระมหาบุญรอด มหาวีโร (สืบด้วง) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์กาญจนบุรี ศรีไพบูลย์, ประเทศไทย
  • พระครูวินัยธรณรงวิทย์ สิทฺธิเมธี (ทองหยู่) โรงเรียนสิทธิธรรม พระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา, ประเทศไทย
  • นพขวัญ นาคนวล มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี, ประเทศไทย
  • อัญธิษฐา อักษรศรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี, ประเทศไทย
  • พระมหาวีรพล กตปุญฺโญ (ดวงก้อม) วัดอรัญญิการาม, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การปกครองส่วนท้องถิ่น, เทศบาล, ธรรมาภิบาล, พุทธบริหาร, ภาวะผู้นำ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การบริหารงานตามหลักธรรมาภิบาลร่วมกับการบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมในการดำเนินงานของเทศบาลเมืองในปัจจุบัน ผลการศึกษาพบว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบเทศบาลเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาชุมชนในระบอบประชาธิปไตย โดยมีโครงสร้างที่เอื้อต่อการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจ อย่างไรก็ตาม ยังคงเผชิญปัญหาเชิงโครงสร้าง โดยเฉพาะอธรรมาภิบาลและการทุจริตคอร์รัปชัน ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการบรรลุเป้าหมายของการกระจายอำนาจ การนำหลักธรรมาภิบาล 6 ประการ ได้แก่ หลักนิติธรรม หลักคุณธรรม หลักความโปร่งใส หลักการมีส่วนร่วม หลักความรับผิดชอบ และหลักความคุ้มค่า มาใช้เป็นกรอบในการบริหาร จึงมีความสำคัญต่อการยกระดับประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือขององค์กร ขณะเดียวกัน การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรม โดยเฉพาะแนวคิดภาวะผู้นำเชิงคุณธรรมและคติธรรมพื้นฐาน เช่น ความซื่อสัตย์ สัจจะ และความสำนึกในหน้าที่ ช่วยเสริมสร้างมาตรฐานจริยธรรมและความรับผิดชอบของบุคลากร อันนำไปสู่การบริหารงานที่โปร่งใสและยั่งยืน ดังนั้น การบริหารงานที่มีประสิทธิภาพจึงต้องอาศัยทั้งหลักธรรมาภิบาลและหลักพุทธธรรมควบคู่กัน บทความนี้เสนอแนะให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนำแนวคิดพุทธธรรมาภิบาลไปประยุกต์ใช้ในการจัดบริการสาธารณะ เพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ และนำไปสู่การพัฒนาสังคมและประเทศอย่างยั่งยืนในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

โกวิทย์ พวงงาม. (2546). การปกครองท้องถิ่นไทย หลักการและมิติใหม่ในอนาคต (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์วิญญูชน.

โกวิทย์ พวงงาม. (2552). การปกครองท้องถิ่นไทย (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ปัญญาชน.

เฉลิมพล แก้วแกมเมือง. (2545). อาคารสำนักงานเทศบาลนครศรีอยุธยา (วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร.

เชาวน์วัศ เสนพงศ์. (2546). การเมืองท้องถิ่นในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ชูวงศ์ ฉายะบุตร. (2539). การปกครองท้องถิ่นไทย (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: บริษัทพิฆเนศพริ้นท์ติ้งเซนเตอร์.

ประทาน คงฤทธิ์ศึกษากร. (2542). ทฤษฎีการปกครองท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร: คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนาบริหารศาสตร์.

พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2549). พุทธวิธีในการบริหาร (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

วัชรา ไชยสาร. (2544). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์นิติธรรม.

สนิท จรอนันต์. (2543). ความเข้าใจเรื่องการปกครองส่วนท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร: สถาบันนโยบายศึกษา.

สุดจิต นิมิตกุล. (2543). กระทรวงมหาดไทยกับการบริหารจัดการที่ดี. ใน การปกครองที่ดี (Good Governance) (หน้า 14). กรุงเทพมหานคร: บพิธการพิมพ์.

สุเมธ แสงนิ่มนวล. (2552). ภาวะผู้นำกับธรรมาภิบาลในการบริหารงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: วิทยาลัยพัฒนาการปกครองท้องถิ่น สถาบันพระปกเกล้า.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2546). คู่มืออธิบายและแนวทางปฏิบัติตามพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี. กรุงเทพมหานคร: สิริบุตรการพิมพ์.

สำนักประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2540). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2540. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

Chayabutr, C. (1996). Thai local government (3rd ed.). Bangkok: Pikanes Printing Center.

Kaewgammuang, C. (2002). Nakhon Si Ayutthaya City Municipality Office Building (Master’s thesis). Graduate School, Silpakorn University.

Koontz, H., & Weihrich, H. (1991). Management (9th ed.). New York, NY: McGraw-Hill.

Nimitkul, S. (2000). Ministry of Interior and good management. In Good Governance (p. 14). Bangkok: Bapith Printing.

Office of the Civil Service Commission. (2003). Manual and guidelines for the royal decree on criteria and procedures for good governance. Bangkok: Siribut Printing.

Phra Brahmabundit (Prayoon Dhammajitto). (2006). Buddhist method of management (4th ed.). Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.

Puangngam, K. (2003). Thai local government: Principles and new dimensions in the future (4th ed.). Bangkok: Winyuchon Press.

Puangngam, K. (2009). Thai local government (7th ed.). Bangkok: Panyachon.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-03-30

รูปแบบการอ้างอิง

มหาวีโร (สืบด้วง) พ., สิทฺธิเมธี (ทองหยู่) พ., นาคนวล น., อักษรศรี อ., & กตปุญฺโญ (ดวงก้อม) พ. (2026). การบริหารงานตามหลักธรรมาภิบาลเพื่อยกระดับการดำเนินงานของเทศบาลเมืองในปัจจุบัน. วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย, 5(1), 218–231. สืบค้น จาก https://so11.tci-thaijo.org/index.php/JCBS/article/view/3287