แนวทางการจัดการเชิงกลยุทธ์เพื่อยกระดับเมืองพัทยาสู่การเป็นจุดหมายปลายทางเรือสำราญระดับโลกบนฐานความยั่งยืน

ผู้แต่ง

  • บงกช รุ่งกรไพศาล วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • เสรี วงษ์มณฑา วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • ชวลีย์ ณ ถลาง วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • ชุษณะ เตชะคณา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

คำสำคัญ:

การท่องเที่ยวเรือสำราญ, เมืองพัทยา, องค์ประกอบการท่องเที่ยว, การท่องเที่ยวโดยชุมชน, ความยั่งยืน, กลยุทธ์

บทคัดย่อ

การท่องเที่ยวเรือสำราญเป็นยุทธศาสตร์ที่มีมูลค่าสูงและเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกของประเทศไทย อย่างไรก็ตาม เมืองพัทยายังเผชิญกับข้อจำกัดเชิงโครงสร้างที่ขัดขวางการเติบโตอย่างเต็มศักยภาพ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ประเมินศักยภาพของเมืองพัทยาตามกรอบ 6As (2) วิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อมทางยุทธศาสตร์ด้วย SWOT Analysis และ (3) นำเสนอแนวทางการพัฒนาสู่การเป็นเมืองเป้าหมายการท่องเที่ยวเรือสำราญที่ยั่งยืน การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 17 คน การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาและ TOWS Matrix

ผลการวิจัยพบว่า พัทยามีศักยภาพ 6As ในระดับสูง โดยเฉพาะมิติสิ่งดึงดูดใจ ทว่ายังเผชิญความท้าทายจากปัญหาเชิงโครงสร้างด้านท่าเรือและการจราจรที่หนาแน่น โอกาสสำคัญคือโครงการพัฒนาท่าเรือสำราญแบบผสมผสาน ซึ่งจะยกระดับพัทยาสู่การเป็นท่าเรือต้นทาง การวิจัยได้เชื่อมโยงผลการศึกษากับแนวคิดความยั่งยืนผ่านกลไกการท่องเที่ยวโดยชุมชน และโมเดลเศรษฐกิจ BCG อย่างเป็นรูปธรรม

องค์ความรู้ใหม่ที่สังเคราะห์จากการวิจัย คือ แบบจำลองยุทธศาสตร์การท่องเที่ยวเรือสำราญพัทยาอย่างยั่งยืน (PSCS-Model) ประกอบด้วย 4 เสาหลัก ได้แก่ (P) การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานท่าเรือ (S) การเชื่อมต่ออัจฉริยะ (C) การบูรณาการฐานชุมชน และ (S) ธรรมาภิบาลความปลอดภัย เพื่อเป็นเข็มทิศในการเปลี่ยนผ่านพัทยาสู่การเป็นจุดหมายปลายทางเรือบนฐานความยั่งยืนระดับโลก

เอกสารอ้างอิง

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2564). แผนยุทธศาสตร์การส่งเสริมการท่องเที่ยวเรือสำราญ พ.ศ. 2561-2570.

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2560). ยุทธศาสตร์การส่งเสริมการท่องเที่ยวเรือสำราญ พ.ศ. 2561-2570. กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา.

จิรัชฌา งามเลิศดนัย, คมสิทธิ์ เกียนวัฒนา, และอังสุมาลิน จำนงชอบ. (2564). การจัดการแหล่งท่องเที่ยวเชื่อมโยงเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวเรือสำราญในเขตระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 41(4), 104-121.

ชญาณิศา วงษ์พันธุ์, ณัฐกฤตา นันทะสิน, และศิริพา นันทกิจ. (2564). แรงจูงใจปัจจัยผลักดันและปัจจัยดึงดูดที่มีผลต่อการเลือกเดินทางท่องเที่ยวในประเทศไทย ของนักท่องเที่ยวเรือสำราญ. วิทยาการจัดการ วไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 2(3), 12-19.

ธนพล รุ่งเรือง. (2566). การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบในบริบทการท่องเที่ยวเรือสำราญเพื่อเปรียบเทียบการศึกษาวิจัยในระดับชาติและนานาชาติในช่วงระหว่างปี ค.ศ. 2015 – 2019 สำหรับการระบุช่องว่างทางวิชาการของการวิจัยในอนาคต. วารสารบริหารธุรกิจและการบัญชี, 7(1), 1-25.

นครินทร์ ทั่งทอง และเพชรศรี นนท์ศิริ. (2562). การเสริมสร้างประสบการณ์ความทรงจำที่พิเศษของนักท่องเที่ยวเรือสำราญในท่าเรือแวะพัก เพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวทางทะเลของประเทศไทย. วารสารบริหารธุรกิจ เศรษฐศาสตร์และการสื่อสาร, 14(3), 41-55.

ปรเมษฐ์ บุญนำศิริกิจ. (2566). อุตสาหกรรมเรือสำราญ: ผลกระทบการท่องเที่ยวกับการพัฒนาประเทศ. วารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 6(1), 1-15.

พัชรินทร์ เหสกุล. (2563). การศึกษาแนวทางการพัฒนาชุมชนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวสำหรับรองรับการท่องเที่ยวโดยเรือสำราญ: กรณีศึกษาท่าเรือภูเก็ต. วารสารวิชาการสถาบันการอาชีวศึกษาภาคใต้ 1, 5(2), 34-43.

ไพฑูรย์ มนต์พานทอง, และสุรพร มุลกุณี. (2567). การเปรียบเทียบการจัดการท่าเรือสำหรับเรือสำราญของประเทศไทยกับท่าเรือที่ได้มาตรฐานสากล. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต, 20(1), 120-148.

รณกฤต เศรษฐดาลี, และกมลชนก สุทธิวาทนฤพุฒิ. (2567). ปัจจัยในการพิจารณาตัดสินใจพัฒนาท่าเรือสำราญไทย. วารสารศรีวนาลัยวิจัย สาขามนุษศาสตร์และสังคมศาสตร์, 14(2), 1-15.

วิทยาลัยการท่องเที่ยวและการบริการ. (2568). ธุรกิจเรือสำราญ หรือ Cruise เป็นธุรกิจที่ถือกำเนิดและได้รับความนิยมอย่างมากในแถบโลกตะวันตก.

สุรพร มุลกุณี, และไพฑูรย์ มนต์พานทอง. (2562). ศักยภาพการจัดการท่าเรือแหลมฉบังเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเรือสำราญของประเทศไทย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต, 15(2), 246-264.

Aslan, I., et al. (2012). Creating strategies from TOWS matrix for strategic sustainable development of Kipaş Group. Journal of Business Economics and Management, 13(1), 95–110.

Blue Tourism Initiative. (2026, February 5). Policy pathways towards a more sustainable cruise tourism sector. https://bluetourisminitiative.org/wp-content/uploads/2024/10/Policy-Pathways-Towards-a-More-Sustainable-Cruise-Tourism-Sector_F.pdf

Cruise Lines International Association. (2025). State of the Cruise Industry Report 2025. https://cruising.org/resources/state-cruise-industry-report-2025

Hindertje Hoarau-Heemstra, Karin Wigger, Julia Olsen, Laura James. (2023). Cruise tourism destinations: Practices, consequences and the road to sustainability, Journal of Destination Marketing & Management, 30 (2023) 100820, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2023.100820

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-03-30

รูปแบบการอ้างอิง

รุ่งกรไพศาล บ. ., วงษ์มณฑา เ. ., ณ ถลาง ช. ., & เตชะคณา ช. . (2026). แนวทางการจัดการเชิงกลยุทธ์เพื่อยกระดับเมืองพัทยาสู่การเป็นจุดหมายปลายทางเรือสำราญระดับโลกบนฐานความยั่งยืน. วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย, 5(1), 47–64. สืบค้น จาก https://so11.tci-thaijo.org/index.php/JCBS/article/view/3281