การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนของโรงเรียนธรรมวัตรวิทยา (วัดดอนมูล) ตามหลักพรหมวิหาร ๔

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโมเดลการเรียนการสอนเชิงพุทธโดยประยุกต์หลักพรหมวิหาร 4 เป็นกรอบแนวคิดในการออกแบบการเรียนรู้ในโรงเรียนวัด โดยใช้โรงเรียนธรรมวัตรวิทยา (วัดดอนมูล) จังหวัดตาก เป็นกรณีศึกษา การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสาน (Mixed Methods Research) ประกอบด้วยการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่างครู นักเรียน และผู้ปกครอง จำนวน 298 คน และการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหาร ครู และนักเรียน จำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการเรียนการสอนของโรงเรียนธรรมวัตรวิทยา (วัดดอนมูล) โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 4.06) เมื่อพิจารณาตามหลักพรหมวิหาร 4 พบว่า ด้านเมตตา ครูผู้สอนแสดงความเอาใจใส่และปรารถนาดีต่อผู้เรียน ด้านกรุณา ครูให้คำแนะนำและช่วยแก้ไขปัญหาด้านการเรียนและพฤติกรรมของนักเรียน ด้านมุทิตา โรงเรียนส่งเสริมให้นักเรียนเห็นคุณค่าและยินดีกับความสำเร็จของผู้อื่น และด้านอุเบกขา ส่งเสริมให้นักเรียนมีความอดทนและวางใจเป็นกลางต่อสถานการณ์ต่าง ๆ นอกจากนี้ การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนโดยประยุกต์หลักพรหมวิหาร 4 พบว่าอยู่ในระดับมาก ( = 4.09) โดยเน้นการสร้างสัมพันธภาพที่ดีระหว่างครูกับนักเรียน การส่งเสริมการช่วยเหลือกันในชั้นเรียน การเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องมีส่วนร่วม และการให้โอกาสนักเรียนแสดงความคิดเห็นอย่างเท่าเทียม

ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า การประยุกต์หลักพรหมวิหาร 4 สามารถใช้เป็นกรอบในการพัฒนาโมเดลการเรียนการสอนเชิงพุทธที่ช่วยเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่เกื้อกูลต่อการพัฒนาคุณธรรม ความสัมพันธ์ และศักยภาพของผู้เรียนอย่างรอบด้าน