ภิกษุณีกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคม: บทเรียนเชิงเปรียบเทียบจาก ไต้หวัน ศรีลังกา และไทย
คำสำคัญ:
ภิกษุณี, พุทธศาสนา, การฟื้นฟู, ความเท่าเทียมทางเพศบทคัดย่อ
บทความนี้เพื่อศึกษาการฟื้นฟูภิกษุณีและผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมในไต้หวัน ศรีลังกา และไทย โดยใช้วิธีเปรียบเทียบเชิงประวัติศาสตร์และการวิเคราะห์เอกสารทั้งทุติยภูมิและแหล่งข้อมูลปฐมภูมิที่เกี่ยวข้อง (รวมถึงรายงานองค์กร เครือข่ายภิกษุณี และแหล่งกฎหมาย/องค์กรศาสนา) เพื่อศึกษารูปแบบ กระบวนการ และปัจจัยที่ส่งผลต่อการฟื้นฟู จาการศึกษาพบรูปแบบการฟื้นฟูสามประการ ได้แก่ ความต่อเนื่องตามประเพณี การฟื้นฟูเชิงรุกผ่านเครือข่ายนานาชาติ และความต้านทานทางสถาบัน เป็นปัจจัยสำคัญที่สนับสนุนการฟื้นฟูประกอบด้วยความยืดหยุ่นของสายวินัยของภิกษุณี การมีเครือข่ายระหว่างประเทศ การสนับสนุนจากองค์กรพระพุทธศาสนา และทัศนคติของสังคมในประเทศ ขณะที่อุปสรรคหลักได้แก่ข้อจำกัดทางกฎหมายท้องถิ่น ความขัดแย้งเชิงอำนาจภายในคณะสงฆ์ของแต่ละประเทศ และการตีความวินัยที่แตกต่างกัน
บทสรุปข้อเสนอแนวทางเชิงนโยบาย ได้แก่ การส่งเสริมการศึกษาและการฝึกอบรมภิกษุณี การจัดตั้งพื้นที่ปฏิบัติและการศึกษาอย่างเป็นทางการ และการสร้างเวทีเจรจาระหว่างภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อเพิ่มการยอมรับ การฟื้นฟูภิกษุณีไม่เพียงเปลี่ยนสถานะทางศาสนา แต่ยังกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่ชัดเจน เช่น การขยายบทบาทสาธารณะของสตรีในกิจกรรมสาธารณประโยชน์และการศึกษา การปรับเปลี่ยนค่านิยมเพศสภาพในชุมชน และแรงกดดันต่อสถาบันให้ปรับกรอบนโยบาย ดังนั้นการฟื้นฟูภิกษุณีเป็นปัจจัยหนึ่งที่ผลักดันการเปลี่ยนแปลงทางสังคมในภูมิภาคอย่างเป็นรูปธรรมและสามาถที่จะวัดผลได้ผ่านตัวชี้วัดเชิงสถิติและเชิงคุณภาพในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
กิตติพงศ์ วรรณพานิชม์. (2563). ภิกษุณีในประวัติศาสตร์พุทธศาสนา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2547). การศึกษาพระพุทธศาสนา: หลักและวิธี. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสมบูรณ์ จันทสโร. (2566). ทัศนคติของคนไทยต่อการบรรพชาของผู้หญิง: การศึกษาเชิงสำรวจ. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 40(2), 45-62.
กฎมหาเถรสมาคม. (2471). ประกาศเรื่องการห้ามภิกษุให้การอุปสมบทแก่ผู้หญิง.
Bartholomeusz, T. J. (1994). The female mendicant in Buddhist Sri Lanka. In J. M. Cabezon (Ed.), Buddhism, sexuality and gender (pp. 274-285). Albany: State University of New York Press.
Bartholomeusz, T. J. (1994). Women under the bo tree: Buddhist nuns in Sri Lanka. Cambridge: Cambridge University Press.
Casanova, J. (1994). Public religions in the modern world. Chicago: University of Chicago Press.
Chatsumarn, K. (2004). Thai Buddhist nuns and the struggle for women's rights. Journal of Southeast Asian Studies, 35(2), 147-164.
Cheng, W. Y. (2007). Buddhist nuns in Taiwan and Sri Lanka: A critique of the feminist perspective. London: Routledge.
DeVido, E. A. (2010). Taiwan's Buddhist nuns. Albany: State University of New York Press.
DeVido, E. A. (2015). The influence of Chinese Buddhist nuns on Taiwanese society. Contemporary Buddhism, 16(1), 91-112.
Gombrich, R., & Obeyesekere, G. (1988). Buddhism transformed: Religious change in Sri Lanka. Princeton: Princeton University Press.
Gross, R. M. (1993). Buddhism after patriarchy: A feminist history, analysis, and reconstruction of Buddhism. Albany: State University of New York Press.
Heirman, A. (2001). The discipline in four parts: Rules for nuns according to the Dharmaguptakavinaya. Delhi: Motilal Banarsidass.
Huang, J. (2009). Charisma and compassion: Cheng Yen and the Buddhist Tzu Chi movement. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Jackson, P. A. (2003). Buddhadasa: Theravada Buddhism and modernist reform in Thailand. Chiang Mai: Silkworm Books.
Jones, C. B. (2003). Women saints in Hinduism and Buddhism: Liberation and religious identity. Delhi: Motilal Banarsidass.
Kabilsingh, C. (2001). Thai women in Buddhism. Berkeley: Parallax Press.
Kawanami, H. (2007). The bhikkhuni ordination debate: Global aspirations, local concerns, with special emphasis on the views of the
monastic community in Burma. Buddhist Studies Review, 24(2), 226-244
Keyes, C. F. (2014). Finding their voice: Northern Thai women and the question of women's ordination in Thai Buddhism. Chiang Mai: Silkworm Books.
Keyes, C. F. (2016). Theravada Buddhism and the challenge of modernity in Southeast Asia. Contemporary Buddhism, 17(1), 25-43.
Laliberté, A. (2004). The politics of Buddhist organizations in Taiwan, 1989-2003: Safeguard the faith, build a pure land, help the poor. London: RoutledgeCurzon.
Li, Y. C. (2000). Ordination, legitimacy, and sisterhood: The international full ordination ceremony in Bodhgaya. In K. L. Tsomo (Ed.), Innovative women in Buddhism (pp. 168-192). Richmond: Curzon Press.
Lindberg Falk, M. (2007). Making fields of merit: Buddhist female ascetics and gendered orders in Thailand. Copenhagen: NIAS Press.
Martin Seeger. (2006). The bhikkhuni-ordination controversy in Thailand. Journal of the International Association of Buddhist Studies, 29(1), 155-183.
Salgado, N. S. (2013). Buddhist nuns and gendered practice: In search of the female renunciant. Oxford: Oxford University Press.
Tsomo, K. L. (Ed.). (1999). Buddhist women across cultures: Realizations. Albany: State University of New York Press.
Weber, M. (1963). The sociology of religion (E. Fischoff, Trans.). Boston: Beacon Press. (Original work published 1922)
Wijayaratna, M. (2010). Buddhist nuns: The birth and development of a women's monastic order. Kandy: Buddhist Publication Society.
Wilson, L. (2001). Charming cadavers: Horrific figurations of the feminine in Indian Buddhist hagiographic literature. Chicago: University of Chicago Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
