รูปแบบการพัฒนาจังหวัดมุกดาหารเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ ประตูสู่อินโดจีน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยด้านภูมิศาสตร์และโลจิสติกส์ 2) ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ 3) ปัจจัยด้านนโยบาย ที่ส่งผลต่อรูปแบบการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษของจังหวัดมุกดาหาร ประตูสู่อินโดจีน และ 4) เพื่อนำเสนอรูปแบบการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษของจังหวัดมุกดาหาร ประตูสู่อินโดจีน ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีพื้นฐาน (Grounded Theory) เป็นแนวทางในการศึกษา ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 22 คน คัดเลือกแบบเจาะจงจาก 4 ภาคส่วน ได้แก่ ภาครัฐ ภาคธุรกิจเอกชน ภาคการเมือง และภาคประชาชน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง ร่วมกับการสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วม และตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยเทคนิคสามเส้า วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาและนำเสนอผลด้วยวิธีการพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัจจัยด้านภูมิศาสตร์และโลจิสติกส์ ที่ส่งผลต่อรูปแบบการพัฒนา ได้แก่ ที่ตั้งของจังหวัดบนแนวระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก–ตะวันตก การเชื่อมโยงเส้นทางคมนาคมกับประเทศเพื่อนบ้าน และความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งเอื้อต่อการค้า การลงทุน และการเป็นศูนย์กลางโลจิสติกส์ของภูมิภาค 2) ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ ได้แก่ โครงสร้างเศรษฐกิจของจังหวัดที่ครอบคลุมภาคการค้า การบริการ การเกษตร และอุตสาหกรรม การลงทุนจากทั้งภาครัฐและภาคเอกชน รวมถึงปริมาณการส่งออกและนำเข้าในพื้นที่ 3) ปัจจัยด้านนโยบาย ได้แก่ สิทธิประโยชน์ทางภาษี นโยบายของรัฐบาลที่เกี่ยวข้องกับเขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดน และการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4) รูปแบบการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษของจังหวัดมุกดาหาร เป็นรูปแบบการพัฒนาแบบบูรณาการ ประกอบด้วย 7 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 4.1) การเพิ่มความสามารถในการแข่งขันด้านการค้าและการลงทุนเพื่อเชื่อมโยงสู่สากล ซึ่งเป็น ตัวขับเคลื่อนหลัก 4.2) การยกระดับมาตรฐานการเกษตร 4.3) การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนวัตวิถีตามวิถีชีวิตลุ่มน้ำโขง ซึ่งเป็นตัวเสริมมูลค่า 4.4) การพัฒนาเมืองและชุมชนน่าอยู่อย่างยั่งยืน ซึ่งเป็นฐานรองรับการพัฒนา 4.5) การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็น "เงื่อนไขความยั่งยืน" 4.6) การเสริมสร้างความมั่นคงชายแดน ซึ่งเป็นตัวสร้างเสถียรภาพ และ 4.7) การใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในการเสริมสร้างการมีส่วนร่วม การแบ่งปันผลประโยชน์ และความสัมพันธ์ระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ และชุมชน ซึ่งเป็นตัวเชื่อมประสานความสัมพันธ์ ตั้งแต่การร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมดำเนินการ ร่วมรับประโยชน์ และร่วมติดตามประเมินผล เพื่อให้การพัฒนาเกิดความสมดุล เป็นธรรม และยั่งยืน