วิเคราะห์การวิสัชชนาปัญหาแก่ท้าวสักกะในสักกปัญหสูตร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาโครงสร้างและสาระสำคัญของสักกปัญหสูตร 2) เพื่อศึกษาวิเคราะห์การวิสัชชนาปัญหาแก่ท้าวสักกะในสักกปัญหสูตร เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพเน้นศึกษาเอกสาร

ผลการวิจัยพบว่า สักกปัญหสูตร เป็นพระสูตรว่าด้วยปัญหาของท้าวสักกะที่ทูลถาม
พระผู้มีพระภาค ขณะประทับอยู่ในถ้ำอินทสาละ ที่ภูเขาเวทิยกะ ทางทิศเหนือของหมู่บ้านพราหมณ์ชื่ออัมพสัณฑ์ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของกรุงราชคฤห์ เป็นการบรรยายโวหารแบบถาม-ตอบ เนื้อหาของพระสูตรนี้มี 2 ภาณวาร ภาณวารที่ 1 แบ่งย่อยเป็น 4 ตอน คือ ตอนที่เป็นบทนำ ตอนปัญจสิขะ คันธรรพบุตรบรรเลงเพลง ตอนท้าวสักกะเข้าเฝ้า ตอนท้าวสักกะกราบทูลเรื่องโคปกเทพบุตร และภาณวารที่ 2 แบ่งย่อยเป็น 2 ตอน คือ ตอนที่ท้าวสักกะทูลถามปัญหา ตอนที่พระพุทธเจ้าตรัสถามท้าวสักกะ การวิสัชชนาปัญหาของท้าวสักกะในสักกปัญหสูตรกล่าวคือ ท้าวสักกะจอมเทพตรัสเรียกปัญจสิขคันธรรพเทพบุตรรับสั่งให้กราบทูลขออนุญาตเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาค เมื่อพระพุทธเจ้าทรงอนุญาตจึงเสด็จนำเหล่าเทพเข้าเฝ้ากราบทูลเรื่องโคปกเทพบุตรให้ทรงทราบ ทรงสรุปว่า เพราะทรงทราบเรื่องการปฏิบัติธรรม และผลแห่งการปฏิบัติธรรมของโคปกเทพบุตรจึงเสด็จมาเฝ้าเพื่อจะฟังธรรมเช่นนั้นบ้างแล้วทูลขอโอกาสถามปัญหา เมื่อพระพุทธเจ้าทรงอนุญาตจึงทูลถามปัญหามีใจความสรุปได้ 12 ข้อเช่น ถามว่า พวกเทพ มนุษย์จำนวนมากตั้งความปรารถนาว่า ขอพวกเราจงเป็นผู้ไม่มีเวร แต่เพราะอะไรผูกมัดไว้ พวกเขาจึงยังคงมีเวรอยู่ พระพุทธองค์ตรัสตอบว่า เพราะมีอิสสาคือ ความริษยา และมัจฉริยะคือ ความตระหนี่ผูกมัดไว้เป็นต้น ส่วนผลของการฟังวิสัชชนาปัญหาในครั้งนั้นทำให้ท้าวสักกะ และเทวดาผู้เป็นบริวาร 80,000 ได้ดวงตาเห็นธรรม บรรลุเป็นพระโสดาบัน และละความเป็นท้าวสักกะแก่เป็นท้าวสักกะหนุ่ม ด้วยผลของการฟังธรรมในวันนั้น