บทบาทของครูแนะแนวในการส่งเสริมความสามารถในการรับมือกับภาวะวิตกกังวลของวัยรุ่น
คำสำคัญ:
ภาวะวิตกกังวล, การรับมือกับภาวะวิตกกังวล, บทบาทของครูแนะแนว, วัยรุ่นบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) บทบาทของครูแนะแนวต่อการรับมือกับภาวะวิตกกังวลของวัยรุ่น และ 2) เสนอแนะแนวทางในการรับมือกับภาวะวิตกกังวลของวัยรุ่น จากการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะวิตกกังวลแบ่งออกเป็น 3 ด้าน ประกอบด้วย 1) ปัจจัยทางชีวภาพ 2) ปัจจัยทางจิตใจ และ 3) ปัจจัยทางสภาพแวดล้อม ส่งผลให้วัยรุ่นมีพฤติกรรมแยกตัวออกจากสังคม มีอารมณ์แปรปรวนหรือหลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมต่าง ๆ ครูแนะแนวจึงมีบทบาทสำคัญในการดูแลและส่งเสริมสุขภาพจิตของวัยรุ่นประกอบด้วย 5 บทบาท ได้แก่ 1) การให้คำปรึกษาและแนะแนว 2) การคัดกรองและเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพจิต 3) การพัฒนาโปรแกรมและกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพจิต 4) การสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อสุขภาพจิตในโรงเรียน และ 5) การทำงานร่วมกับผู้ปกครองและบุคลากรอื่น เพื่อดูแลสุขภาพจิตของนักเรียนอย่างรอบด้านผ่านการใช้แนวทางการรับมือกับภาวะวิตกกังวล 7 แนวทาง ได้แก่ 1) การฝึกเจริญสติ 2) การทำสมาธิ 3) การทำโยคะ 4) โปรแกรมการบริหารความเครียด 5) การบริหารอารมณ์ 6) เทคนิคการให้อิสระทางอารมณ์ และ 7) การเต้น โดยการประยุกต์ใช้แนวทางดังกล่าวในกระบวนการเรียนการสอนแนะแนวและกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพจิต จะช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและสนับสนุนทางอารมณ์ให้นักเรียน พร้อมทั้งเสริมสร้างความมั่นใจในตนเอง ส่งผลให้นักเรียนสามารถรับมือกับภาวะวิตกกังวลได้อย่างเหมาะสม และมีสุขภาพจิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ ผู้วิจัยยังเสนอแนะให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำผลการวิจัยไปขยายผลสู่การปฏิบัติต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กชวรรณ พลอยทับทิม และคณะ. (2564). ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะวิตกกังวลและซึมเศร้าในครูโรงเรียนเอกชนหญิงล้วน. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย, 66(1), 25–38.
กิจจ์ศรัณย์ จันทร์โป๊. (2556). ผลของการสวดมนต์ตามแนวพุทธศาสนา และการทำสมาธิแบบอานาปานสติที่มีต่อความเครียดของนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (วิทยานิพนธ์ปริญญา วิทยาศาสตรมหาบัณฑิตสาขาวิทยาศาสตรการกีฬา). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชลมาศ คูหารัตนากร. (2557). ผลของการให้ข้อมูลผ่านการ์ตูนแอนิเมชั่นต่อความวิตกกังวลและความร่วมมือของเด็กชายวัยเรียนที่เข้ารับการขยายท่อปัสสาวะ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต).จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ณัชพล เติมพรเลิศ และปัญจภรณ์ วาลีประโคน. (2563). ผลของวีดีทัศน์สื่อความรู้ต่อการลดความวิตกกังวลในการรักษาทางจิตเวชด้วยไฟฟ้า. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย, 65(2): 153-166.
ดาราวรรณ ต๊ะปินตา. (2563). ผลของโปรแกรมการบำบัดด้วยการแก้ปัญหาต่อภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ธารทิพย์ นรังศิยา. (2558). แนวทางการชี้แนะและการเป็นพี่เลี้ยงครู: บทเรียนจากการศึกษาเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ (วิทยานิพนธ์ปริญญา ครุศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นันทกา สุปรียาพร. (2566). สุขภาพจิตโรงเรียน: แนวทางการส่งเสริมสุขภาพจิตวัยรุ่น. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 51(1), 1-13.
พระมหาสุวัฒน์ กิตฺติเมธี (คงยืน) และ สมควร นามสีฐาน. (2565). บทบาทของครูที่ปรึกษาในการส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนในสถานศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น,45(2), 123–137.
มาโนช หล่อตระกูล. (2563). ความวิตกกังวล: อาการและการรักษา. โรงพยาบาลรามาธิบดี. สืบค้นเมื่อ 24 มกราคม 2568, จาก https://www.rama.mahidol.ac.th
รัตนา สายพาณิชย์ และธนิตา หิรัญเทพ. (2558). ชีวภาพและกรรมพันธุ์: ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความวิตกกังวล. วารสารสุขภาพจิตไทย, 23(2), 67-80.
ลมุล วิสีปัตย์. (2563). ผลการใช้ชุดกิจกรรมแนะแนวเพื่อเสริมสร้างความฉลาดทางอารมณ์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนอรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว (วิทยานิพนธ์ปริญญา ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต) มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
วิไลรัตน์ แสงศรี. (2543). ปัญหาของนักศึกษาและความต้องการบริการแนะแนวในสถาบันเทคโนโลยีราชมงคลวิทยาลัยเขตพายัพ. การค้นความแบบอิสระศึกษาศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย. (2563). แนวทางการดูแลผู้ป่วยภาวะวิตกกังวลในระบบสุขภาพจิตไทย. วารสารสุขภาพจิตไทย, 28(2), 85-97.
สายฝน เอกวรางกูร. (2559). แนวทางการดูแลภาวะวิตกกังวลในผู้ป่วยวัยรุ่น. วารสารพยาบาลศาสตร์,28(3), 120-135.
สาลี่ สุภาภรณ์. (2564). การฝึกโยคะและการใช้ลมหายใจเพื่อเสริมสร้างสุขภาพจิตและร่างกาย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2559). การให้คําปรึกษา. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุข. (2560). รายงานสถิติการมารับบริการด้านจิตเวช: ปี พ.ศ. 2558 และ 2559. สืบค้นเมื่อ 23 มกราคม 2568, จาก https://spd.moph.go.th
American Psychiatric Association. (2021). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., Text Revision). Washington, DC: APA.
Anyan, F., & Hiemdal, G. (2016). Anxiety in adolescence and its relationship with long-term mental health issues. Psychiatry Research, 238, 75-81.
Balkin, R. S., & Schilling, T. L. (2019). The experiences of school counselors who collaborate with clinical mental health counselors. Journal of School Counseling, 17(1), 1-25.
Beesdo, K., et al. (2009). Long-term consequences of anxiety disorders in adolescence. of Clinical Psychiatry, 70(8), 1071-1078.
Birdee G. S., Legedza A. T., Saper R. B., Bertisch S. M., Eisenberg D. M., Phillips R. S. (2008). Characteristics of yoga users: Results of a national survey. Journal of General Internal Medicine, 23(10), 1653-1658.
Breedvelt, J. J. F., et al. (2019). Mindfulness-based interventions for mental health and well-being. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(12).
Cattell, R. B. (1965). The scientific analysis of personality. Hafner Publishing.
Clerk, P. (1990). Cognitive theory and emotional disorders: Understanding anxiety. Journal of Psychological Research, 12(3), 102-115.
Copeland, W. E., Angold, A., Shanahan, L., & Costello, E. J. (2014). Long-term outcomes of anxiety disorders in adolescence. Archives of General Psychiatry, 71(12), 1317-1324.
Craig, G. (2010). The Emotional Freedom Techniques (EFT): A new method for stress reduction and emotional healing. In L. Patterson (Ed.), The Emotional FreedomTechniques (EFT): A therapeutic approach to stress and anxiety reduction.
Creswell, J. D. (2017). Mindfulness Interventions. Annual Review of Psychology, 68, 491–516.
Goldberger, L. (1892). The effects of anxiety on biological systems. Journal of Psychosomatic Research, 11(2), 234-245.
González-Rodríguez, M., & García, R. (2015). The role of guidance counselors in using psychological tools for screening and monitoring students’ mental health issues. Journal of Educational Psychology, 34(2), 134-145.
Lader, M., & Marks, I. (1971). Fears, phobias and rituals: Panic, anxiety, and their disorders. Oxford University Press.
Jafar, H., et al. (2016). Stress Management and Coping Strategies for Students. Journal of Education and Practice, 7(2), 57–61.
Larsen, R. J., & Buss, D. M. (2014). Personality psychology: Domains of knowledge about human nature (6th ed.). McGraw-Hill Education.
Linn, M. W. (1980). The relationship between physical health and stress-related anxiety disorders. Journal of Health and Social Behavior, 21(3), 234-245.
Lopez-Rodriguez, M. D., et al. (2017). Biodanza as a therapeutic approach for stress reduction. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 23(10), 793-800.
McKee, B. R., & Atkinson, L. D. (2014). The role of school environment in promoting mental health. Journal of Educational Psychology, 106(2), 267-276.
Paterson, M., & McKee, R. (2017). Teacher-student relationships and their impact on students’ mental health. Journal of School Health, 87(3), 203-209.
Raknes, R., et al. (2017). The impact of anxiety on the quality of life in adolescents: A longitudinal study. Journal of Adolescent Health, 60(3), 315-323.
Riley D. (2004). Hatha yoga and the treatment of illness. Alternat Therapies in Health and Medicine, 10(2), 20-21.
Rosenbaum, M. R. (2019). Reducing academic stress through assessment reform. Educational Psychology Review, 31(4), 695-710.
Spielberger, C. D., Gorsuch, R.L., & Lushene, R.E. (1970). Manual for the State-Trait Anxiety Inventory (Self Evaluation Questionnaire). CA: Consulting Psychologists Press.
Starr, L. R., Stroud, C. B., & Li, S. (2016). Anxiety and depression in adolescents: Predictors of later mental health issues. Journal of Abnormal Psychology, 125(2), 247-255.
Taylor, S. (1953). The symptoms of anxiety. Journal of Abnormal and Social Psychology, 48(3), 401-409.
Twomey, C., & O’Reilly, G. (2017). MoodGYM and its effectiveness in reducing emotional distress. Journal of Affective Disorders, 213, 155–161.
Vallance, J. K., & Fernandez, M. (2016). The impact of anxiety on adolescent emotional, cognitive, physical, and behavioral responses. Journal of Adolescent Health, 58(2),153-160.
WHO. (2016). Depression and other common Mental Disorders: Global Health Estimates. Geneva: WHO Document Production Services.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สมาคมจิตวิทยาแนะแนวแห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สมาคมจิตวิทยาแนะแนวแห่งประเทศไทย
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสมาคมจิตวิทยาแนะแนวแห่งประเทศไทย และบุคลากรท่านอื่น ๆ ใน สมาคมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
