วารสารวิชาการไอซีทีศิลปากร

นวัตกรรมการเรียนรู้ข้ามสาขาผ่านโครงงานอุตสาหกรรม: พัฒนาสมรรถนะดิจิทัลและการสื่อสารเชิงธุรกิจ

2026-03-24T15:30:22+07:00

การวิจัยนี้มุ่งพัฒนาและประเมินนวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนโดยใช้แนวคิดการเรียนรู้มาตรฐานทองคำของการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน (Gold Standard PBL) บูรณาการกับกระบวนการทำงานเสมือนจริงของอุตสาหกรรม ( Authentic Professional Workflow) เพื่อพัฒนาสมรรถนะดิจิทัลและการสื่อสารเชิงธุรกิจ ผ่านการเรียนรู้ร่วมกันข้ามสาขาระหว่างนักศึกษาสาขานิเทศศาสตร์ ชั้นปีที่ 2 และสาขาเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการออกแบบ ชั้นปีที่ 4 คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยศิลปากร การวิจัยรูปแบบการวิจัยและพัฒนา แบบกึ่งทดลองกับกลุ่มตัวอย่างจำนวน 53 คน (นิเทศศาสตร์39 คน และเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการออกแบบ 14 คน) ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบการเรียนการสอนที่พัฒนาขึ้น ได้รับการยอมรับจากผู้เชี่ยวชาญจากธุรกิจโฆษณา ในระดับสูงถึงสูงมากที่สุด ยืนยันความสอดคล้องกับการทำงานจริง 2)นักศึกษามีพัฒนาการด้านความรู้การสื่อสารเชิงธุรกิจอย่างชัดเจน จากระดับความเข้าใจน้อย-ปานกลาง (79.24%) เป็นระดับเข้าใจมาก-อย่างลึกซึ้ง (98.10%) 3) นักศึกษามีคะแนนคุณภาพการทำงานร่วมกันข้ามสาขา ระดับ 4-5 จาก 5 คะแนน 4) นักศึกษาแสดงสมรรถนะดิจิทัลตามมาตรฐานอุตสาหกรรม ทั้งการวิเคราะห์ข้อมูลผู้บริโภคผ่าน Social Listening เครื่องมือการออกแบบและผลิตสื่อดิจิทัล และการนำเสนอกลยุทธ์การสื่อสารเชิงธุรกิจต่อผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรม และ 5) นักศึกษา 96.2% มีความเห็นด้วยว่าสามารถนำสมรรถนะและทักษะที่ได้รับไปใช้ในบริบทการทำงานการสื่อสารเชิงธุรกิจจริงได้อย่างมีประสิทธิผล

ความไว้วางใจและการรับรู้ประโยชน์ต่อการปรับตัวในการใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นผู้ช่วยสอนเสมือนจริงในบริบทการเรียนรู้ด้วยตนเองของนักศึกษาสาขาเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อธุรกิจ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยศิลปากร

2026-05-16T09:45:33+07:00

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลของการรับรู้ประโยชน์และความไว้วางใจที่มีต่อการปรับตัวในการใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นผู้ช่วยสอนเสมือนจริงของนักศึกษาสาขาเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อธุรกิจ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยศิลปากร `โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงปริมาณแบบภาคตัดขวาง เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างนักศึกษาระดับปริญญาตรีจำนวน 260 คน ด้วยวิธีการเลือกตัวอย่างแบบสะดวกผ่านแบบสอบถามออนไลน์ เครื่องมือวิจัยผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและความเชื่อมั่นตามเกณฑ์มาตรฐาน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือโมเดลสมการโครงสร้างแบบกำลังสองน้อยที่สุดบางส่วน เพื่อทดสอบสมมติฐานเกี่ยวกับความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างการรับรู้ประโยชน์ ความไว้วางใจ และการปรับตัว

ผลการวิจัยพบว่าการรับรู้ประโยชน์ของปัญญาประดิษฐ์ส่งผลทางบวกต่อความไว้วางใจและการปรับตัวในการใช้งานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยตัวแปรในโมเดลร่วมกันพยากรณ์การปรับตัวได้ร้อยละ 68.1 ข้อค้นพบที่สำคัญชี้ให้เห็นว่าความไว้วางใจทำหน้าที่เป็นตัวแปรส่งผ่านแบบบางส่วนที่ช่วยเชื่อมโยงอิทธิพลระหว่างการรับรู้ประโยชน์ไปสู่การปรับตัวเชิงพฤติกรรมจริง นอกจากนี้แบบจำลองยังมีความถูกต้องเชิงพยากรณ์ในระดับกลาง ซึ่งยืนยันว่าผลลัพธ์ที่ได้มีความน่าเชื่อถือเชิงประจักษ์ และความไว้วางใจดิจิทัลเป็นหัวใจสำคัญที่เปลี่ยนจากการรับรู้คุณค่าในเชิงทฤษฎีไปสู่การปรับเปลี่ยนวิถีการเรียนรู้อย่างยั่งยืน สถาบันการศึกษาควรส่งเสริมทั้งทักษะเทคนิคควบคู่ไปกับการสร้างความตระหนักในคุณค่าและจริยธรรมของปัญญาประดิษฐ์ เพื่อสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่นักศึกษามีความเชื่อมั่นและสามารถบูรณาการเทคโนโลยีเข้ากับการพัฒนาตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ

โยนิโสมนสิการในยุคอัลกอริทึม: พุทธนวัตกรรมเพื่อพัฒนาการรู้เท่าทันข้อมูลข่าวสารบนแพลตฟอร์มออนไลน์

2026-03-17T13:24:08+07:00

บทความวิชาการเรื่อง “โยนิโสมนสิการในยุคอัลกอริทึม: พุทธนวัตกรรมเพื่อพัฒนาการรู้เท่าทันข้อมูลข่าวสารบนแพลตฟอร์มออนไลน์” มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาหลักโยนิโสมนสิการตามแนวพระพุทธศาสนาในฐานะกระบวนการคิดอย่างแยบคายและมีเหตุผล 2) เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบของอัลกอริทึมและแพลตฟอร์มออนไลน์ที่มีต่อการรับรู้และการรู้เท่าทันข้อมูลข่าวสารของผู้ใช้ในสังคมดิจิทัล และ 3) เพื่อเสนอแนวทางพุทธนวัตกรรมโดยบูรณาการหลักโยนิโสมนสิการเพื่อพัฒนาการรู้เท่าทันข้อมูลข่าวสารบนแพลตฟอร์มออนไลน์อย่างมีสติและวิจารณญาณ บทความนี้เป็นการศึกษาวิเคราะห์เชิงเอกสาร โดยอาศัยการสังเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสารทางพระพุทธศาสนา และเอกสารวิชาการร่วมสมัยที่เกี่ยวข้องกับการรู้เท่าทันสื่อ สารสนเทศ และสภาพแวดล้อมดิจิทัล

ผลการศึกษาพบว่า โยนิโสมนสิการเป็นหลักธรรมที่มุ่งให้มนุษย์คิดอย่างถูกวิธี พิจารณาเหตุปัจจัยอย่างรอบด้าน และรู้จักแยกแยะคุณ โทษ เหตุ และผลของสิ่งที่รับรู้ อันเป็นฐานสำคัญของการใช้ปัญญาอย่างมีสติ ในขณะที่ยุคอัลกอริทึมทำให้การรับรู้ข้อมูลข่าวสารของผู้ใช้มิได้เป็นไปอย่างอิสระทั้งหมด แต่ถูกกำหนดผ่านกระบวนการคัดเลือก จัดลำดับ และผลักดันเนื้อหาของแพลตฟอร์มออนไลน์ ส่งผลให้ผู้ใช้มีโอกาสเผชิญกับข้อมูลที่ซ้ำกรอบความคิดเดิม ข้อมูลที่เร้าอารมณ์ และข้อมูลที่บิดเบือนหรือคลาดเคลื่อนจากข้อเท็จจริงได้ง่ายขึ้น ผู้เขียนเห็นว่า การรู้เท่าทันข้อมูลข่าวสารในยุคปัจจุบันจึงไม่ควรจำกัดอยู่เพียงการตรวจสอบแหล่งที่มาหรือความถูกต้องของข้อมูลเท่านั้น แต่ควรขยายไปสู่การตรวจสอบตนเองในระดับความคิด อารมณ์ และอคติภายในด้วย

บทความนี้เสนอว่า การบูรณาการหลักโยนิโสมนสิการกับแนวคิดการรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศสามารถพัฒนาเป็นพุทธนวัตกรรมได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยเน้นการฝึกให้ผู้ใช้สื่อดิจิทัลรู้จักหยุดคิดก่อนเชื่อ ใคร่ครวญก่อนแชร์ และพิจารณาผลกระทบก่อนสื่อสาร แนวทางดังกล่าวจะช่วยสร้างพลเมืองดิจิทัลที่มีสติ มีวิจารณญาณ และมีความรับผิดชอบต่อสังคมมากยิ่งขึ้น อันจะนำไปสู่การใช้เทคโนโลยีอย่างสร้างสรรค์ สมดุล และสอดคล้องกับหลักปัญญาในพระพุทธศาสนา