การคิดเชิงออกแบบ : แนวคิด กระบวนการ และการประยุกต์ใช้ในบริบทการศึกษา - วรรณไพเราะ, สุนทรี (วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการศึกษา, 2025)
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์และสังเคราะห์แนวคิดการคิดเชิงออกแบบในฐานะกระบวนการและกรอบความคิดที่มีศักยภาพในการยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษา โดยนำเสนอทั้งแนวคิด กระบวนการ และการประยุกต์ใช้ในบริบทสถานศึกษา การคิดเชิงออกแบบเน้นการแก้ปัญหาด้วยวิธีคิดเชิงนวัตกรรมที่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง ผ่านการเข้าใจความต้องการและบริบทของผู้เรียนอย่างลึกซึ้ง ประกอบด้วยกระบวนการ 5 ขั้นตอน ได้แก่ การเข้าใจผู้เรียน การนิยามปัญหา การระดมความคิด การสร้างต้นแบบ และการทดสอบ ซึ่งเป็นวงจรที่ยืดหยุ่นและเปิดโอกาสให้ปรับเปลี่ยนตามข้อเสนอแนะและผลลัพธ์ที่ได้รับจริง จากการทบทวนวรรณกรรมพบว่า การประยุกต์ใช้การคิดเชิงออกแบบในบริบทการศึกษามีส่วนช่วยส่งเสริมการเรียนรู้เชิงรุก พัฒนาทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 และสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ที่เปิดรับนวัตกรรม ทั้งในระดับห้องเรียนและการบริหารสถานศึกษา อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อจำกัดด้านเวลา ทรัพยากร และความพร้อมของบุคลากรทางการศึกษา บทความจึงสังเคราะห์แนวทางสำคัญสำหรับการขับเคลื่อนการคิดเชิงออกแบบในระบบการศึกษาไทย โดยเน้นการลงทุนพัฒนาศักยภาพครู การสร้างพื้นที่นวัตกรรมในสถานศึกษา และการปรับรูปแบบการเรียนรู้ให้ตอบโจทย์บริบทจริงของผู้เรียน อันจะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาที่มีความหมายและยั่งยืน